آیا ضربه سر در فوتبال به مغز آسیب می‌ زند؟ پژوهش جدید چه می‌ گوید؟

به گزارش رکنا،  هرچند این تغییرات پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت به حالت طبیعی بازمی‌گردند، اما پژوهشگران هشدار می‌دهند که تکرار این ضربات در طول سال‌ها ممکن است با آسیب‌های تجمعی به مغز ارتباط داشته باشد.

این تحقیق چگونه انجام شد؟

پژوهشگران مرکز پزشکی دانشگاه آمستردام، وضعیت ۳۰۲ بازیکن فوتبال آماتور سطح بالا را در جریان ۱۱ مسابقه بررسی کردند.

در این مطالعه:

• از بازیکنان قبل، بلافاصله بعد و ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از مسابقه نمونه خون گرفته شد.
• با استفاده از دوربین، تعداد و شدت ضربات سر هر بازیکن ثبت شد.
• سپس تغییرات شش نشانگر زیستی مرتبط با سلامت مغز مورد بررسی قرار گرفت.

چه اتفاقی در مغز رخ می‌دهد؟

نتایج نشان داد هرچه تعداد یا شدت ضربات سر بیشتر باشد، میزان دو پروتئین مهم در خون افزایش پیدا می‌کند:

1. پروتئین S100B

این پروتئین توسط سلول‌های پشتیبان مغز (آستروسیت‌ها) تولید می‌شود و یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانگرهای آسیب مغزی است.

افزایش S100B می‌تواند نشانه وارد شدن فشار یا آسیب به بافت مغز باشد، هرچند در این مطالعه میزان افزایش آن به حد تشخیص آسیب شدید مغزی نرسید.

2. پروتئین p-tau217

پژوهشگران مشاهده کردند بازیکنانی که ضربات سر بیشتری زده بودند یا ضربات شدیدتری دریافت کرده بودند، افزایش بیشتری در سطح این پروتئین داشتند.

p-tau217 یکی از نشانگرهایی است که امروزه در بررسی‌های مربوط به بیماری آلزایمر نیز مورد توجه قرار گرفته است.

آیا این یعنی ضربه سر باعث آلزایمر می‌شود؟

خیر.

این مطالعه چنین نتیجه‌ای نگرفته است. افزایش موقت این پروتئین تنها نشان می‌دهد مغز به ضربه واکنش نشان می‌دهد و هنوز مشخص نیست این تغییرات در درازمدت چه پیامدهایی دارند.

چرا ضربات سر اهمیت دارند؟

برخورد توپ با سر باعث شتاب و کاهش شتاب ناگهانی جمجمه می‌شود. این حرکت می‌تواند فشارهای بسیار ریزی در بافت مغز ایجاد کند؛ فشارهایی که ممکن است علائم واضحی مانند ضربه مغزی ایجاد نکنند اما در صورت تکرار، قابل توجه باشند.

آیا بازیکنان علائم ضربه مغزی داشتند؟

خیر.

نکته مهم این پژوهش آن است که بیشتر بازیکنان هیچ علامت بالینی مشخصی نداشتند، اما تغییرات زیستی در خون آنها مشاهده شد.

آیا این تغییرات دائمی هستند؟

در این مطالعه، سطح پروتئین‌ها ظرف دو روز به حالت طبیعی بازگشت.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که بازگشت این نشانگرها به سطح طبیعی، به معنای اثبات بی‌ضرر بودن ضربات مکرر نیست و برای پاسخ قطعی به مطالعات طولانی‌مدت نیاز است.

آیا قوانین فوتبال در حال تغییر است؟

بله. برخی نهادهای فوتبالی، از جمله انجمن فوتبال انگلستان و انجمن فوتبال سلطنتی هلند، در سال‌های اخیر محدودیت‌هایی برای تمرین ضربه سر، به‌ویژه در رده‌های پایه و نوجوانان، در نظر گرفته‌اند تا میزان مواجهه بازیکنان با این ضربات کاهش یابد.

پرسش و پاسخ

آیا یک ضربه سر می‌تواند باعث آسیب دائمی مغز شود؟

این مطالعه چنین نتیجه‌ای را ثابت نکرده است. تنها نشان داده که حتی یک ضربه سر می‌تواند تغییرات موقتی در برخی نشانگرهای زیستی مرتبط با آسیب مغزی ایجاد کند.

آیا بازیکنان حرفه‌ای بیشتر در معرض خطر هستند؟

احتمالاً افرادی که در طول سال‌ها هزاران بار ضربه سر می‌زنند، بیشتر در معرض اثرات تجمعی قرار دارند، اما برای تعیین میزان دقیق این خطر به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

آیا باید ضربه سر از فوتبال حذف شود؟

پژوهشگران چنین توصیه‌ای نکرده‌اند. آنها بر کاهش ضربات غیرضروری، به‌ویژه در تمرینات و رده‌های سنی پایین، و انجام تحقیقات بیشتر تأکید دارند.

نتیجه مهم این تحقیق چیست؟

این پژوهش نشان می‌دهد که حتی ضربات سر بدون ایجاد علائم آشکار نیز می‌توانند واکنش‌های زیستی قابل اندازه‌گیری در مغز ایجاد کنند. هرچند هنوز مشخص نیست این تغییرات در بلندمدت چه اثری بر سلامت مغز خواهند داشت، اما یافته‌ها اهمیت بررسی بیشتر و رعایت اصول ایمنی در فوتبال را برجسته می‌کنند.