رونمایی از اطلس مخاطرات زمین‌شناسی؛ نقشه راه صیانت از زیست‌بوم ایران / اطلس ۶۷ ساله مخاطرات زمین‌شناسی در خدمت امنیت ملی

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در آستانه نیمه نخست سال جاری، از تدوین اطلسی جامع پرده برداشته است که می‌تواند نقشه راه جدیدی برای مدیریت بحران و برنامه‌ریزی‌های کلان توسعه‌ای در ایران باشد.

این اطلس که بر پایه بیش از ۶۷ سال مطالعات تخصصی بنا شده، فراتر از یک مجموعه نقشه ساده، در واقع کارنامه‌ی سلامت و هشداردهنده‌ی زیست‌بوم ایران در برابر تهدیدات طبیعی است.

پنج ضلعی تهدیدات زیر ذره‌بین علمی

این اطلس ملی با تمرکز بر پنج لایه بحرانی شامل فرونشست زمین، گرد و غبار، سیل، زمین‌لرزه و سایر مخاطرات زمین‌شناختی، تصویری شفاف از نقاط آسیب‌پذیر کشور ارائه می‌دهد. داده‌های استخراج شده نشان می‌دهند که مدیریت سرزمین در دهه‌های آتی بدون استناد به این لایه‌های اطلاعاتی، با چالش‌های جدی و هزینه‌های گزاف بازسازی روبرو خواهد بود. در این میان، نقشه‌های مرتبط با گرد و غبار که نمونه‌ای از آن در تصویر ارسالی مشاهده می‌شود، به خوبی کانون‌های بحرانی را در شرق، جنوب و بخش‌هایی از مرکز ایران شناسایی کرده است.

تغییر پارادایم از مقابله به پیشگیری

انتشار این سند ملی در سال ۱۴۰۵، گامی بلند در جهت عبور از مدیریت سنتی بحران به سمت پیش‌بینی و پیشگیری علمی است. رضا شهبازی، معاون سازمان زمین‌شناسی، بر این نکته تاکید دارد که این داده‌ها صرفاً برای بایگانی در کتابخانه‌های تخصصی نیست، بلکه باید به عنوان مرجع اصلی در اجرای طرح‌های عمرانی، آمایش سرزمین و حفاظت از محیط زیست مورد بهره‌برداری قرار گیرد. دقت در پهنه‌بندی‌های رنگی نقشه که از مناطق با خطر پذیری بالا به سمت مناطق پایدار تغییر وضعیت می‌دهند، گویای این واقعیت است که توسعه پایدار در ایران از مسیر احترام به واقعیت‌های زمین‌شناختی می‌گذرد.

اهمیت دسترسی عمومی و شفافیت اطلاعات

یکی از ویژگی‌های بارز این طرح، وعده انتشار و در دسترس قرار گرفتن آن برای عموم مردم و دستگاه‌های اجرایی است. این شفافیت اطلاعاتی نه تنها به افزایش آگاهی عمومی در برابر بلایای طبیعی کمک می‌کند، بلکه مسئولیت‌پذیری نهادهای متولی در بخش‌های مسکن، جاده‌سازی و سدسازی را نسبت به جانمایی پروژه‌ها در مناطق پرخطر دوچندان خواهد کرد. اطلس مخاطرات زمین‌شناسی ایران، اکنون به عنوان یک دارایی ملی، منتظر است تا در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور نقش کلیدی خود را ایفا کند.