چرا مذاکرات ایران و آمریکا از مسقط به ژنو منتقل شد؟

رویترز و آکسیوس ساعتی پیش به نقل از منابع آگاه مدعی شدند که مرحله دوم از دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا، سه شنبه هفته جاری در ژنو، سوئیس برگزار می شود.

به گزارش رکنا، ژنو نامی آشنا در مذاکرات صلح در پرونده های متعدد بین المللی و همچنین نامی آشنا در پرونده هسته ای ایران است. اما گزارش ها حاکی از آن است که این تغییر مکان احتمالی، صرفاً به موضوع مذاکره ایران و آمریکا مربوط نیست. تا زمان تنظیم این گزارش مقامات رسمی در تهران و واشنگتن خبر انتقال محل مذاکرات به ژنو را تائید یا تکذیب نکردند.

ژنو میزبان دو نشست دیپلماتیک است

روز جمعه، کرملین اعلام کرد که دور جدیدی از مذاکرات صلح سه جانبه میان روسیه، اوکراین و ایالات متحده برای برگزاری در روزهای ۱۷ و ۱۸ فوریه (۲۸ و ۲۹ بهمن) در ژنو برنامه ریزی شده است. دور پیشین این مذاکرات سه جانبه هم اوایل بهمن ماه در امارات برگزار شده بود. با توجه به این که پرونده جنگ روسیه و اوکراین هم توسط ویتکاف و کوشنر پیگیری می شود، رسانه ها گمانه زنی کردند که با توجه به حضور این دو نفر در ژنو، مذاکرات ایران هم به سوئیس منتقل می شود. در حال حاضر ویتکاف و جرد کوشنر سه پرونده ایران، صلح غزه و جنگ اوکراین را پیگیری می کنند.

جنگ اوکراین یکی از پرونده های تیم ویتکاف - کوشنر است

عباس عراقچی اخیراً در مصاحبه خود با الجزیره به این موضوع اشاره کرد که احتمال دارد دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در محل دیگری برگزار شود. در اولین دور سری جدید مذاکرات تهران – واشنگتن، محل گفتگو به درخواست ایران از ترکیه به عمان منتقل شد. علت این جابجایی هم ملاحظاتی بود که طرف ایرانی برای حواشی و تبعات مدل طراحی شده پلتفرم منطقه ای مذاکرات داشت. این جابجایی در صورت صحت، می تواند بر اساس درخواست طرف آمریکایی و با توجه به برنامه مذاکرات صلح اوکراین  انجام شده باشد. با توجه به عدم تغییر فرمت مذاکرات، انتظار می رود که وزیر خارجه عمان نیز به عنوان میانجی اصلی و واسطه گفتگوها در ژنو حاضر شود. در نوبت پیشین مذاکرات (قبل از جنگ ۱۲ روزه) هم که ادوار دوم و چهارم آن در ایتالیا برگزار شد، ساختمان دیپلماتیک عمان در رم محل انجام مذاکره و واسطه آن نیز وزیر خارجه عمان بود که به ایتالیا سفر کرد.

عراقچی و بوسعیدی در رم، ۲ خرداد ۱۴۰۴

چرا ژنو پایتخت دیپلماسی است؟

ژنو محل استقرار مقر اروپایی سازمان ملل است و به عنوان یکی از پایتخت های دیپلماسی در جهان شناخته می شود. این شهر میزبان رخدادهای سیاسی و حقوقی بزرگی بوده و بخشی از شهرت آن هم به بی طرفی تاریخی سوئیس در منازعات بین المللی از قرن ۱۹ تا کنون برمی گردد. جامعه ملل به عنوان نهاد پیشین سازمان ملل متحد هم از زمان تشکیل تا انحلال (۱۹۲۰ تا ۱۹۴۶) در ژنو مستقر بود. سال ها درگیری ژنو در مراودات دیپلماتیک، زیرساخت های فنی لازم برای برگزاری مذاکرات سیاسی دو و چندجانبه از هتل های محل برگزاری و اسکان تا تیم های حفاظتی، مترجمان و ... را برای کشورها فراهم می کند. 

ژنو به عنوان مقر اروپایی سازمان ملل شناخته می شود

نام ژنو در پرونده روابط ایران و غرب هم بسیار تکرار شده است. از زمان باز شدن پرونده هسته ای، ژنو یکی از شهرهایی بود که بعضی جلسات سطح بالا و گفتگوهای سطوح پایین تر در دهه هشتاد در آن انجام می شد. اولین توافق هسته ای میان ایران و کشورهای پنج به علاوه یک که با عنوان توافق هسته ای ژنو یا توافق موقت ژنو نیز شناخته می شود، سندی ۶ ماهه بود که سوم آذرماه ۱۳۹۲ در این شهر به امضا رسید. تا زمان امضا و اعلام برنامه جامع اقدام مشترک در تیرماه ۱۳۹۴، ژنو در کنار ، نیویورک (حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل) و وین پایتخت اتریش محل های اصلی گفتگوهای پرونده هسته ای بودند.

مذاکرات ایران و پنج به اضافه یک در ژنو، نوامبر ۲۰۱۳

در جلد اول کتاب راز سر به مهر که درباره روند مذاکرات هسته ای ایران منتهی به برجام است، علت انتخاب این شهرها اینگونه ذکر شده است: «موضوع مهم دیگری که [در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۱۳۹۲] بر سر آن بحث و تصمیم گیری شد، پیرامون محل جلسات بود. خانم [کاترین] اشتون اشاره به آن داشت که در گذشته وقت بسیار صرف تصمیم گیری در خصوص محل مذاکرات می شد. بنابراین بهتر است برای رفع نگرانی و پرهیز از اتلاف وقت، یک مکان مشخص را در نظر گرفت که برای تمام طرف های مذاکره راحت باشد. دکتر ظریف از این پیشنهاد استقبال کرد. وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران درک می کرد که هماهنگ ساختن ۶ وزیر خارجه برای حضور طی جلساتی که در کشوری غیر از مقرهای سازمان ملل متحد برگزار می شود، دیگر صرف یک نشست در سطح معاونان و مدیران سیاسی وزارت خارجه های کشورهای پنج به اضافه یک و ایران نخواهد بود. بلکه تابعی از وضعیت و شرایط سیاسی دوجانبه حجاکم بر روابط میان کشور میزبان نشست و دولت های مشارکت کننده در مذاکرات است. بنابراین دکتر ظریف پیشنهاد کرد مکان مذاکرات همواره در یکی از شهرهای مقر سازمان ملل متحد یعنی نیویورک، ژنو یا وین باشد که این پیشنهاد مورد استقبال خانم اشتون قرار گرفت.»

در پاورقی این بخش هم آمده است: «این تصمیم تا پایان مذاکرات برقرار بود و به جز دو یا سه استثناء که به دلیل هم زمانی اجلاس ها یا مناسبت های بین المللی امکان تامین محل اسکان فراهم نبود، محل ملاقات ها منحصر در سه شهر یاد شده ماند.»

منبع:فرارو