از شرم مدرسه تا درد محیط کار؛ روایت زنان از قاعدگی

به گزارش رکنا، از دخترانی که نخستین تجربه قاعدگی را با بیماری اشتباه می‌گیرند تا زنانی که به دلیل گرانی محصولات بهداشتی سلامتشان در معرض خطر قرار می‌گیرد، قاعدگی همچنان یکی از کم‌گفته‌شده‌ترین مسائل اجتماعی زنان است؛ موضوعی که فراتر از یک رخداد زیستی، با آموزش، سلامت، اقتصاد و حقوق زنان گره خورده است.

در آستانه ۲۸ می، روز جهانی بهداشت قاعدگی، بررسی تجربه زنان و دختران در ایران نشان می‌دهد تابوها، کمبود آگاهی، فقر قاعدگی و نبود حمایت‌های کافی، همچنان بخش مهمی از واقعیت زندگی میلیون‌ها زن را شکل می‌دهد.

نخستین تجربه؛ از ترس و شرم تا غیبت از مدرسه

برای بسیاری از دختران، نخستین قاعدگی نه با آگاهی و آمادگی، بلکه با ترس و سردرگمی همراه است. برخی آن را با بیماری‌های جدی اشتباه می‌گیرند و برخی دیگر به دلیل خجالت و ناآگاهی، روزها از مدرسه غیبت می‌کنند.

کارشناسان آموزشی معتقدند میزان آگاهی خانواده‌ها و مدارس درباره قاعدگی، نقش مستقیمی در نحوه مواجهه دختران با این تجربه دارد. در بسیاری از موارد، آموزش‌های مرتبط با بلوغ به توضیحی کلی محدود می‌شود و اطلاعات کافی درباره تغییرات جسمی، خونریزی ماهانه و مراقبت‌های بهداشتی در اختیار دانش‌آموزان قرار نمی‌گیرد.

به باور متخصصان، همچنان در برخی مناطق و فرهنگ‌ها، نگاه‌های سنتی و باورهای نادرست باعث می‌شود قاعدگی با احساس شرم و پنهان‌کاری همراه باشد؛ موضوعی که می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس و سلامت روان دختران نوجوان تأثیر بگذارد.

فقر قاعدگی؛ وقتی سلامت زنان قربانی مشکلات اقتصادی می‌شود

در سوی دیگر این ماجرا، زنان و دخترانی قرار دارند که به دلیل مشکلات اقتصادی، دسترسی کافی به محصولات بهداشتی دوران قاعدگی ندارند.

فعالان اجتماعی می‌گویند افزایش قیمت نوار بهداشتی و سایر اقلام مرتبط، برخی خانواده‌های کم‌برخوردار را ناچار کرده است از روش‌های غیربهداشتی استفاده کنند؛ مسئله‌ای که خطر بروز عفونت‌ها و مشکلات جسمی را افزایش می‌دهد.

به گفته کارشناسان، «فقر قاعدگی» تنها به نداشتن محصول بهداشتی محدود نمی‌شود، بلکه شامل نبود امکانات مناسب برای شست‌وشو، دسترسی ناکافی به سرویس‌های بهداشتی استاندارد و کمبود آموزش‌های مرتبط نیز هست.

در بسیاری از کشورها، از جمله Scotland، New Zealand، France و Germany، سیاست‌هایی برای توزیع رایگان یا کاهش هزینه محصولات قاعدگی اجرا شده است تا دسترسی زنان به این اقلام ضروری تسهیل شود.

زنان شاغل و چالش‌های دوران قاعدگی

قاعدگی در محیط کار نیز همچنان موضوعی کمتر دیده‌شده است. بسیاری از زنان شاغل، به‌ویژه در مشاغل کارگری و تولیدی، ناچارند باوجود درد، خستگی و ناراحتی‌های جسمی به فعالیت خود ادامه دهند.

برخی زنان از محدودیت در استفاده از سرویس‌های بهداشتی، نبود فضای مناسب برای استراحت و نگرانی از قضاوت همکاران یا مدیران سخن می‌گویند. در چنین شرایطی، صحبت درباره نیازهای مرتبط با قاعدگی همچنان برای بسیاری دشوار است.

مرخصی قاعدگی؛ حق زنان یا زمینه‌ساز تبعیض؟

یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات سال‌های اخیر، مسئله مرخصی قاعدگی است؛ حقی که در برخی کشورها به رسمیت شناخته شده اما همچنان محل اختلاف نظر است.

حامیان این ایده معتقدند قاعدگی یک واقعیت زیستی است و نظام‌های کاری باید شرایط جسمی زنان را به رسمیت بشناسند. از نگاه آنان، نادیده گرفتن این مسئله به معنای طراحی محیط‌های کاری بر اساس الگوی بدن مردانه است.

در مقابل، برخی کارشناسان هشدار می‌دهند که در بازار کارهای رقابتی و در شرایطی که نظارت بر اجرای قوانین ضعیف است، ممکن است چنین امتیازهایی به افزایش تبعیض در استخدام زنان منجر شود.

با این حال، مدافعان مرخصی قاعدگی تأکید می‌کنند راه‌حل، حذف حقوق زنان نیست، بلکه طراحی سازوکارهایی برای جلوگیری از تبعیض و حمایت مؤثر از نیروی کار زن است.

قاعدگی؛ موضوعی فراتر از سلامت فردی

کارشناسان معتقدند قاعدگی تنها یک مسئله پزشکی نیست؛ بلکه موضوعی مرتبط با آموزش، عدالت اجتماعی، سلامت عمومی و برابری جنسیتی است. افزایش آگاهی عمومی، آموزش در مدارس، دسترسی عادلانه به محصولات بهداشتی و ایجاد محیط‌های کاری حمایتگر می‌تواند به کاهش تابوها و بهبود کیفیت زندگی زنان کمک کند.

قاعدگی بخشی طبیعی از زندگی میلیون‌ها زن است؛ اما تا زمانی که درباره آن سکوت شود، بسیاری از چالش‌های مرتبط با آن نیز پنهان باقی خواهند ماند.