زلزله خوی / چرا بعد از لرزش زمین، ذهن ما هنوز آرام نمی گیرد؟/ تحلیل روانشناسی خبر ترند
رکنا: شهرستان خوی در آذربایجان غربی شامگاه شنبه ۳۰ آبان و بامداد یکشنبه اول آذر ۱۴۰۵ سه بار لرزید. بر اساس اعلام رئیس مدیریت بحران استان، زمین لرزه ها به بزرگی ۳٫۶، ۴٫۳ و ۳٫۶ ریشتر و با کانون فیرورق ثبت شدند. مقام مسئول اعلام کرده است این رخدادها تلفات جانی نداشته و نیروهای امدادی در آماده باش هستند. با این حال، پایان لرزش زمین لزوما به معنای پایان ترس و نگرانی ساکنان نیست.
به گزارش گروه روانشناسی رکنا، وقتی زمین می لرزد، بدن پیش از آنکه فرصت تحلیل پیدا کند واکنش نشان می دهد. ممکن است فرد ناگهان از خواب بپرد، قلبش تندتر بزند، عضلاتش منقبض شوند یا برای چند لحظه احساس کند کنترل محیط را از دست داده است. این واکنش ها در برابر خطری ناگهانی، بخشی از سامانه طبیعی هشدار بدن هستند. اما چرا پس از توقف لرزش، بعضی افراد هنوز آرام نمی شوند و با شنیدن صدای در، عبور خودرو یا حرکت وسایل، دوباره منتظر زلزله می مانند؟
زمین آرام می شود، اما سامانه هشدار بدن ممکن است دیرتر آرام بگیرد
در شرایط خطر، مغز و بدن برای محافظت از فرد آماده واکنش سریع می شوند. توجه به صداها و حرکت ها افزایش پیدا می کند، خواب ممکن است سبک شود و فرد محیط را بیشتر از قبل بررسی کند. این حالت در ساعات و روزهای پس از یک زمین لرزه می تواند در بعضی افراد ادامه داشته باشد به ویژه اگر لرزش ها تکرار شوند یا فرد نسبت به وقوع دوباره آنها احساس اطمینان نداشته باشد.
چند لرزش در فاصله زمانی کوتاه، مانند آنچه در خوی گزارش شده، می تواند احساس پیش بینی ناپذیری را تقویت کند. فرد ممکن است مدام از خود بپرسد آیا لرزش دیگری در راه است، آیا ساختمان ایمن است و آیا باید دوباره از خانه خارج شود. این پرسش ها در شرایطی که اطلاعات روشن و قابل اعتماد در دسترس نباشد، می توانند نگرانی را تشدید کنند.
بسیاری از افراد در روزهای نخست پس از زلزله اضطراب، بی خوابی، تحریک پذیری یا نیاز بیشتر به حضور اعضای خانواده را تجربه می کنند و این واکنش ها با بازگشت احساس امنیت و گذشت زمان کاهش می یابند.
چرا بعضی افراد بیشتر می ترسند؟
شدت واکنش روانی فقط به بزرگی زمین لرزه وابسته نیست. تجربه های قبلی زلزله، میزان خسارت یا تهدیدی که فرد احساس کرده، آسیب دیدن نزدیکان، شرایط جسمی، سن، حمایت اجتماعی و امکان دسترسی به اطلاعات معتبر نیز در تجربه ترس نقش دارند.
پژوهشی درباره بازماندگان زلزله نیگاتا در ژاپن نشان داد ترس شدیدتر از زمین لرزه و پس لرزه ها با پریشانی روانی بیشتر ارتباط داشته است. این پژوهش در یک منطقه آسیب دیده و پس از زلزله ای متفاوت انجام شده و نباید ارقام آن را به ساکنان خوی تعمیم داد اما اهمیت احساس امنیت، تجربه ترس و شرایط زندگی پس از حادثه را نشان می دهد.
کودکان ممکن است ترس خود را به شکل پرسش های تکراری، چسبیدن به والدین، اختلال خواب یا امتناع از تنها ماندن نشان دهند. در چنین شرایطی، گفتن اینکه هیچ اتفاقی نمی افتد یا نباید بترسی، لزوما آرام شان نمی کند. بهتر است بزرگسالان با زبان ساده توضیح دهند چه اتفاقی افتاده، چه اقداماتی برای ایمنی انجام شده و در صورت نیاز باید به توصیه کدام مرجع مراجعه کنند.
خبرهای متناقض، اضطراب پس از زلزله را بیشتر می کنند
پس از زمین لرزه، شبکه های اجتماعی معمولا پر از ویدئوها، پیش بینی ها و پیام های هشداردهنده می شوند. برخی از این پیام ها اطلاعات رسمی را بازنشر می کنند و برخی دیگر بدون منبع معتبر، از زلزله بزرگ تر یا وقوع قریب الوقوع یک حادثه خبر می دهند.
در وضعیتی که ذهن در جستجوی اطمینان است، هر پیام هشداردهنده می تواند دوباره چرخه ترس را فعال کند. بازبینی مداوم خبرها، جستجوی نشانه های لرزش و دنبال کردن پیش بینی های غیرعلمی، بجای افزایش امنیت، ممکن است گوش به زنگی و نگرانی را طولانی تر کند. مردم باید اطلاعیه های مراکز رسمی مدیریت بحران و نهادهای مسئول را مبنا قرار دهند و از بازنشر شایعات خودداری کنند.
چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟
زلزله فقط زیرساخت ها و ساختمان ها را درگیر نمی کند احساس امنیت فرد درباره خانه، محله و آینده را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. پس از هر حادثه طبیعی، توجه به سلامت روان باید در کنار امدادرسانی جسمی قرار گیرد. تامین اطلاعات دقیق، دسترسی به نیازهای اولیه، حمایت اجتماعی و امکان دریافت کمک روانشناختی بخشی از روند بازگشت به زندگی عادی است.
سازمان جهانی بهداشت تاکید می کند بیشتر افراد پس از وضعیت های اضطراری درجاتی از پریشانی روانی را تجربه می کنند و این ناراحتی در بسیاری از موارد با گذشت زمان کاهش می یابد. با این حال، بخشی از افراد ممکن است به حمایت تخصصی نیاز داشته باشند.
پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان
مدیریت بحران نباید فقط به شمارش خسارت و آماده باش نیروهای امدادی محدود شود. اطلاع رسانی منظم درباره وضعیت منطقه، راهنمایی روشن درباره ایمنی، دسترسی به خدمات ضروری و حمایت روانی از خانواده های آسیب پذیر اهمیت دارد. بهتر است تیم های محلی و مراکز بهداشتی برای شناسایی افرادی که پس از حادثه دچار آشفتگی شدید یا اختلال در عملکرد روزمره می شوند، آمادگی داشته باشند.
راهکار برای خانواده ها
پس از زلزله، ابتدا توصیه های ایمنی و هشدارهای رسمی را جدی بگیرید. درباره ترس خود و کودکان بدون تمسخر یا کوچک شمردن آن حرف بزنید، اما کسی را مجبور نکنید جزئیات تجربه ترسناک را بارها تعریف کند. حفظ روال خواب و غذا تا حد امکان، کنار هم بودن اعضای خانواده و محدود کردن پیگیری اخبار به منابع معتبر می تواند کمک کننده باشد.
اگر اضطراب، کابوس، بی خوابی، گوش به زنگی شدید یا ناتوانی در انجام کارهای روزمره ادامه پیدا کرد یا رو به تشدید رفت، مراجعه به متخصص سلامت روان اهمیت دارد. لازم نیست برای درخواست کمک منتظر رسیدن وضعیت به مرحله بحرانی ماند.
تلنگر روانشناختی
گاهی خطر از محیط دور شده، اما ذهن هنوز در همان لحظه گرفتار مانده است. در چنین شرایطی، آرام کردن روان مردم به اندازه امدادرسانی جسمی اهمیت دارد. بازگشت احساس امنیت با دستور به نترسیدن اتفاق نمی افتد به اطلاعات قابل اعتماد، حمایت انسانی و فرصت بازیابی نیاز دارد.
-
دفاع سخنگوی دولت از فیلم اتاق تاریک پزشکیان / رفتار رئیس جمهور شجاعانه بود
ارسال نظر