رحمان عموزاد در آستانه مسابقات جهانی/ چرا خطرناک ترین حریف یک قهرمان گاهی انتظارات مردم است؟/ تحیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، رقابت های کشتی آزاد قهرمانی بزرگسالان جهان قرار است از دوم تا دهم آبان ۱۴۰۵ در آستانه قزاقستان برگزار شود. در گزارش منتشرشده رحمان عموزاد در ارزیابی مدعیان وزن ۶۵ کیلوگرم جایگاه برجسته ای دارد. رقابت های این وزن برای روزهای هفتم و هشتم آبان برنامه ریزی شده و کشتی گیرانی از کشورهای هند، آمریکا، روسیه و دیگر قدرت های کشتی در فهرست رقبای احتمالی حضور دارند.

این ارزیابی، پیش بینی قطعی نتیجه مسابقات نیست. عملکرد نهایی به آمادگی، قرعه، شرایط مسابقه و کیفیت رقبا وابسته خواهد بود.

چرا مدعی اصلی بودن می تواند فشار بیشتری ایجاد کند؟

روی بامایستر، روانشناس اجتماعی و پژوهشگر عملکرد زیر فشار، در مطالعات خود به پدیده افت عملکرد در موقعیت های پراسترس پرداخته است. ورزشکار ماهر بسیاری از حرکات را پس از سال ها تمرین با هماهنگی بالا اجرا می کند. اما وقتی بیش از اندازه نگران اشتباه باشد، ممکن است توجهش از نشانه های حریف به کنترل جزئیات حرکات خودش منتقل شود.

این تغییر توجه در برخی شرایط می تواند روانی اجرای مهارت را کاهش دهد بنابراین، فشار روانی همیشه به شکل ترس آشکار دیده نمی شود. گاهی در تردید کوتاه پیش از حمله یا از دست رفتن فرصت مناسب ظاهر می شود.

چرا حفظ جایگاه با رسیدن به آن متفاوت است؟

در نظریه چشم انداز نشان داده شده انسان معمولا نسبت به از دست دادن داشته های خود حساسیت ویژه ای دارد.این چارچوب می تواند به فهم تفاوت روانی میان ورزشکاری که برای کسب اعتبار مبارزه می کند و قهرمانی که نگران از دست دادن جایگاهش است کمک کند.  برای یک مدعی شناخته شده، شکست ممکن است در ذهن مخاطبان بزرگ تر از یک نتیجه ورزشی جلوه کند.

اما این احساس اجتماعی نباید با وضعیت روانی واقعی عموزاد یکسان فرض شود. بدون گفت و گو یا ارزیابی تخصصی نمی توان درباره میزان فشار روانی او قضاوت کرد.

خطر تبدیل شدن ورزشکار به نماد شکست ناپذیری

یکی از مشکلات فرهنگ هواداری آن است که موفقیت های گذشته گاهی به تعهدی دائمی برای پیروزی تبدیل می شوند.  در چنین فضایی، قهرمان نه فقط برای کسب مدال، بلکه برای حفظ تصویری که دیگران از او ساخته اند رقابت می کند.

آلبرت بندورا، روانشناس و نظریه پرداز خودکارآمدی، میان باور به توانایی انجام رفتار مشخص و اطمینان کلی به نتیجه تفاوت مهمی ایجاد کرده است.  در کشتی، خودکارآمدی موثر یعنی ورزشکار باور داشته باشد می تواند فنون تمرین شده را در شرایط دشوار اجرا کند؛ نه اینکه شکست را برای خود ناممکن بداند.

اتکای بیش از اندازه به عنوان قهرمان می تواند خطر دست کم گرفتن پیچیدگی مسابقه را افزایش دهد.

چرا هیجان زیاد همیشه دشمن قهرمان نیست؟

یوری هانین، روانشناس ورزشی و پژوهشگر هیجان در عملکرد ورزشی، نشان داده است محدوده مطلوب برانگیختگی برای ورزشکاران مختلف یکسان نیست. برخی کشتی گیران با هیجان و انرژی بالا عملکرد بهتری دارند و برخی در شرایط آرام تر تصمیم های دقیق تری می گیرند  بنابراین توصیه عمومی به آرام بودن پیش از مسابقه برای همه ورزشکاران مناسب نیست.

مربی و روانشناس ورزشی باید بدانند هر ورزشکار در چه وضعیت هیجانی بهترین عملکرد خود را تجربه می کند.

تفاوت قهرمان و بازنده چگونه شکل می گیرد؟

مارک ویلیامز، پژوهشگر حوزه روانشناسی ورزش و مهارت های ادراکی، بر اهمیت تشخیص سریع نشانه های محیطی و تصمیم گیری در ورزشکاران ماهر تاکید کرده است. در کشتی، ورزشکار باید همزمان موقعیت دست و پا، تعادل حریف، زمان باقی مانده و احتمال ضدحمله را ارزیابی کند.

فشار نتیجه ممکن است توجه را به امتیاز تابلو محدود کند در حالی که اجرای موفق نیازمند حضور ذهن در موقعیت جاری است.به همین دلیل، یکی از اهداف آماده سازی روانی، بازگرداندن توجه ورزشکار از پیامد نهایی به اقدام بعدی است.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

زیرا داستان قهرمانان فرصتی برای بررسی رابطه موفقیت و فشار اجتماعی است.  همان جامعه ای که از ورزشکار حمایت می کند، ممکن است ناخواسته با انتظار پیروزی قطعی، بار روانی بیشتری بر او تحمیل کند.  حمایت واقعی زمانی معنا پیدا می کند که ارزش تلاش ورزشکار به نتیجه یک مسابقه وابسته نباشد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

آماده سازی روانی باید بخشی دائمی از برنامه تیم ملی باشد، نه اقدامی اضطراری پیش از مسابقات حساس. تمرین تصمیم گیری زیر فشار، مدیریت توجه و بازیابی روانی پس از شکست باید متناسب با ویژگی های فردی ورزشکار انجام شود.

راهکار برای خانواده ها

والدین ورزشکاران نوجوان بهتر است بجای تاکید مداوم بر قهرمانی، درباره پیشرفت فنی، تجربه رقابت و شیوه مواجهه با اشتباه گفت و گو کنند. تحسین تلاش و یادگیری به معنای بی اهمیت دانستن نتیجه نیست؛ به معنای جدا کردن ارزش انسانی فرزند از مدال است.

تلنگر روانشناختی

گاهی سخت ترین مسابقه قهرمان، مسابقه ای نیست که در آن حریف قدرتمندی روبه روی او ایستاده است؛ مسابقه ای است که میلیون ها نفر از پیش انتظار دارند برنده اش باشد. قهرمان واقعی به حمایت نیاز دارد، نه حکم شکست ناپذیری.