چرا وسط یک گفت و گوی معذب ناگهان درباره آب و هوا حرف می زنیم؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، این گزارش توضیح می دهد گفت و گوی کوتاه درباره موضوعاتی مانند آب و هوا، نوعی ارتباط کم خطر است؛ موضوعی که نیاز به افشای اطلاعات شخصی ندارد، احتمال اختلاف ایجاد نمی کند و می تواند به افراد کمک کند میزان تمایل طرف مقابل برای ادامه تعامل را بسنجند. این رفتار در روانشناسی ارتباطات با مفاهیمی مانند ارتباط آیینی، کاهش عدم اطمینان و پدیده شکاف دوست داشتن مرتبط دانسته می شود. پژوهش ها درباره شکاف دوست داشتن نشان داده اند که افراد معمولا میزان علاقه دیگران به خودشان و میزان مثبت بودن یک گفت و گو را کمتر از واقعیت ارزیابی می کنند.

چرا این خبر زرد می شود؟

زردی این خبر از جایی شروع می شود که یک رفتار معمولی اجتماعی، به یک نشانه قطعی درباره شخصیت یا سلامت روان افراد تبدیل شود. گاهی چنین محتواهایی این پیام را منتقل می کنند که اگر کسی زیاد درباره آب و هوا حرف می زند، حتما خجالتی است، اگر سکوت را نمی تواند تحمل کند حتما اضطراب اجتماعی دارد یا اگر از گفت و گوی ساده استفاده می کند، از صمیمیت فرار می کند.

این نوع برداشت ها جذاب هستند، چون به مخاطب احساس می دهند با یک نشانه ساده می تواند شخصیت دیگران یا حتی خودش را تحلیل کند؛ اما رفتار انسان معمولا چنین معنای تک بعدی ندارد.

چرا این برداشت از نظر روانشناسی غلط است؟

در روانشناسی، یک رفتار به تنهایی نمی تواند تشخیص دهنده ویژگی شخصیتی یا مشکل روانشناختی باشد. گفتن جمله ای درباره هوا ممکن است فقط یک راه طبیعی برای شروع ارتباط باشد. وقتی دو نفر هنوز شناخت کافی از هم ندارند، مغز معمولا به سراغ موضوعاتی می رود که کمترین خطر اجتماعی را دارند.

آب و هوا یکی از همین موضوعات است. درباره آن می توان صحبت کرد بدون اینکه فرد مجبور شود اطلاعات خصوصی بدهد، موضع سیاسی بگیرد، درباره مسائل حساس حرف بزند یا نگران واکنش شدید طرف مقابل باشد.

در واقع، گاهی موضوع اصلی آب و هوا نیست؛ موضوع اصلی ایجاد یک پل ارتباطی است. وقتی فردی می گوید امروز هوا خیلی سرد شده، ممکن است پیام پنهان آن این باشد: متوجه حضور تو هستم. مایلم ارتباطی شکل بگیرد. اگر تو هم بخواهی، می توانیم گفت و گو را ادامه دهیم.

بنابراین ارزش این جمله در اطلاعات هواشناسی آن نیست، بلکه در نقش اجتماعی آن است.

همچنین استفاده از گفت و گوی کوتاه همیشه به معنای ناتوانی در ایجاد ارتباط عمیق نیست. بسیاری از روابط صمیمی هم از همین گفت و گوهای ساده شروع شده اند.

این باور نادرست چه بر سر مخاطب می آورد؟

وقتی رفتارهای عادی اجتماعی به عنوان نشانه مشکل روانی معرفی شوند، افراد ممکن است شروع به تحلیل افراطی رفتارهای روزمره خود کنند. ممکن است کسی بعد از یک گفت و گوی ساده با خودش فکر کند: چرا درباره هوا حرف زدم؟ نکند حرف جالبی برای گفتن نداشتم؟ نکند طرف مقابل فکر کند آدم کم حرفی هستم؟ نکند رفتارم عجیب بود؟

این خودنظارتی زیاد می تواند به جای کمک به ارتباط، باعث افزایش فشار روانی در موقعیت های اجتماعی شود.

از طرف دیگر، چنین برداشت هایی ممکن است باعث شوند افراد تفاوت میان خجالتی بودن، ترجیح دادن گفت و گوی کوتاه، فرهنگ معاشرتی متفاوت و اضطراب اجتماعی واقعی را نادیده بگیرند. هر فردی که از سکوت فرار می کند، اضطراب اجتماعی ندارد و هر فردی که درباره موضوعات ساده صحبت می کند، از صمیمیت نمی ترسد.

باور درست چیست؟

گفت و گوی کوتاه  گفت و گویی بی ارزش نیست. ممکن است اطلاعات مهمی منتقل نکند، اما می تواند یک کار مهم اجتماعی انجام دهد: ایجاد تماس، کاهش فاصله، ساختن احساس راحتی و آماده کردن زمینه برای گفت و گوی عمیق تر.

آب و هوا یکی از رایج ترین موضوعات کم خطر در ارتباطات انسانی است، اما معنای آن به شرایط بستگی دارد. حرف زدن درباره باران با یک غریبه در آسانسور، با حرف زدن درباره باران در میان یک گفت و گوی عاطفی با شریک زندگی، از نظر روانشناختی یک رفتار یکسان نیست.

پس جمله ساده درباره هوا، بیشتر از آنکه نشانه یک مشکل باشد، اغلب یکی از ابزارهای طبیعی انسان برای نزدیک شدن به دیگران است.