حسن روحانی و ماجرای فروش برگ برنده ایران

تنگه فروشی به سبک حسن روحانی؛ آسیب پذیری برگ برنده ایران

حسن روحانی، رئیس جمهور سابق ایران، در سخنانی مطرح کرد که تنگه هرمز باید رونق داشته باشد و به ابزاری برای تأمین امنیت کشور تبدیل شود. او همچنین اضافه کرد: «تنگه ای که کشتی به آن وارد نشود، چه سودی دارد؟ ما نمی خواهیم تجارت جهانی مختل شود.» این اظهار نظر اما به لحاظ مسائل راهبردی و امنیت ملی، نقدهای جدی را به همراه داشته است.

ابهام راهبردی؛ کلید بازدارندگی

در عرصه روابط بین المللی، «ابهام راهبردی» یکی از اصول مهم حفظ بازدارندگی است. اعلام پیش دستانه عدم استفاده از ابزارهای فشار یا تلاش برای ایجاد فضای سیاسی در این زمینه، عملاً کارت بازی را از دست ایران خارج می کند. زمانی که طرف مقابل مطمئن شود ایران تنگه هرمز را نخواهد بست، می تواند تحریم ها و فشارهای نظامی را با آرامش بیشتری افزایش دهد. این اظهارات، عملاً خط قرمز ایران را آشکار کرده و در اختیار دشمن قرار داده است.

رونق تنگه هرمز؛ تناقض با منافع ملی در شرایط تحریم

ایجاد رونق در تنگه هرمز به معنای فراهم شدن شرایط عبور آزادانه نفت کش های کشورهای غربی و منطقه است. این مسئله در حالی اتفاق می افتد که صادرات نفت ایران به دلیل تحریم های شدید عملاً محدود شده است. در چنین وضعیتی، تأمین امنیت این مسیر عبور به نفع رقبا و کشورهایی خواهد بود که تحریم ها علیه ایران را اجرا می کنند. این سیاست یک جانبه، برخلاف منافع ملی قلمداد می شود، زیرا بهره برداری ایران از این آبراه به حداقل رسیده و تنها موجب تقویت اقتصادی برای طرف مقابل خواهد شد.

کارکرد تهدید به بستن تنگه هرمز

سؤال حسن روحانی درباره «تنگه بی کشتی» پاسخی روشن دارد. در راهبردهای کلان، توانایی ایجاد اختلال به اندازه خود اختلال اهمیت دارد. بسته شدن تنگه هرمز اثرات سنگینی بر اقتصاد جهانی خواهد گذاشت و این تأثیر، به مراتب بیشتر از عواقب تحریم های اعمال شده علیه ایران است. توانایی ایران در ایجاد چنین اختلالی، یک ابزار ارزشمند برای مذاکره و چانه زنی محسوب می شود. نادیده گرفتن این توانایی، عملاً برگ برنده ایران را از بین می برد.

تجربه شکست خورده سیاست صبر و تعامل

دولت یازدهم و دوازدهم سیاست موسوم به تعامل و صبر راهبردی را پیش گرفتند. در این دوران، ایران نه تنها از ابزارهای فشار خود بهره ای نبرد، بلکه در توافق برجام امتیازات زیادی را واگذار کرد. پیامد این رویکرد، افزایش تحریم ها و تشدید فشارهای بین المللی بود. تاریخ نشان داده که عقب نشینی راهبردی نه تنها کمکی به بهبود شرایط نمی کند، بلکه باعث می شود طرف مقابل از شرایط سوءاستفاده بیشتری کند.

سه پیامد اظهارات رئیس جمهور سابق درباره تنگه هرمز

سخنان رئیس جمهور پیشین ایران درباره تنگه هرمز از سه جهت پیامدهای آسیب زا داشته است:

1- عدم تمایل به ایجاد اختلال در تجارت جهانی، قدرت بازدارندگی ایران را کاهش می دهد.

2- تأکید بر رونق تنگه در شرایط تحریم، در نهایت به سود رقبا و کشورهای مخالف ایران خواهد بود.

3- نادیده گرفتن تأثیر تهدید به بستن تنگه، ایران را در مذاکرات آینده بدون ابزار مؤثر قرار می دهد.