کاخ سفید پاسخ بدهد؛ دستاوردهای حمله به ایران چه بود؟
رکنا، با گذشت بیش از پنج هفته از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و برقراری آتشبس، تقریبا هیچیک از اهداف اعلامشده دولت ترامپ محقق نشده است؛ نه برنامه هستهای ایران متوقف شده، نه ساختار سیاسی این کشور تغییر کرده و نه واشنگتن توانسته کنترل تنگه هرمز را به دست بگیرد. در حالی که تهران همچنان توان نظامی و ابتکار عمل در این آبراه حیاتی را حفظ کرده، پیامدهای سیاسی و اقتصادی جنگ، از افزایش قیمت جهانی انرژی تا تضعیف اعتماد متحدان آمریکا، اکنون به یکی از چالشهای اصلی کاخ سفید بدل شده است.
به گزارش رکنا به نقل از ایرنا، یک کارشناس مسائل منطقه میگوید: «درک این موضوع دشوار است که چگونه حمله به کشورهای خلیج فارس یا بسته شدن تنگه هرمز میتواند برای کاخ سفید و ترامپ غافلگیرکننده باشد. فکر میکنم حمله به ایران احتمالاً با لابی گروهی از افراد به ترامپ پیشنهاد شده بود که سناریوهای بهترین حالت را مطرح میکردند. فکر میکنم برخی از بدترین سناریوها به اندازه کافی بررسی نشده بودند و برخی از آنها محتملتر از چیزی بود که متوجه میشدیم.»
«اهداف دونالد ترامپ برای جنگ با ایران شامل پایان دادن به برنامه هستهای این کشور، نابودی توانمندیهای نظامی آن و ایجاد تغییر در نظام سیاسی مستقر بود. با این حال، پس از بیش از پنج هفته درگیری و با وجود برقراری آتشبس دو هفتهای، رئیسجمهور در تحقق این اهداف به شدت شکست خورده است. علاوه بر این، کنترل ایران بر تنگه هرمز که از نظر اقتصادی حیاتی است، بحرانی را ایجاد کرده که پیش از آغاز جنگ وجود نداشت. »
«رادیوی ملی عمومی» در گزارشی با این مقدمه نوشت: دولت ترامپ تاکید میکند که موفقیتهای نظامی آمریکا و اسرائیل خسارت شدیدی به ارتش ایران وارد کرده است. با این وجود، ارتش و دولت ایران از این هجوم جان سالم به در بردهاند، همچنان به کار خود ادامه میدهند و اکنون خواستههای خود را در مذاکرات پیش رو مطرح میکنند.
دونالد ترامپ اخیرا در پستهایی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، آتشبسی که با میانجیگری پاکستان به دست آمده را «روز بزرگی برای صلح جهانی!» خواند. او ادعا کرد: «ایران میخواهد این اتفاق بیفتد، آنها دیگر طاقت ندارند! بقیه هم همینطور.»
به نظر میرسد آتشبس فعلا پابرجاست. اگر توافق فعلی دوام بیاورد، توجیهات ترامپ برای درگیری بیش از پنج هفتهای عمدتاً برآورده نشده به نظر میرسد. تغییر ساختار سیاسی مستقر، توقف برنامه هستهای و برچیدن برنامه موشک بالستیک ایران، همگی به شدت محل تردید هستند؛ تا جایی که برخی تحلیلگران میگویند جنگ منجر به شکلگیری دولتی در تهران شده که ممکن است مصممتر به دنبال دستیابی به سلاح هستهای باشد.
ارتش ایران هنوز توانایی خود را حفظ کرده است
پیت هگست، وزیر جنگ، در نشست خبری پنتاگون در روز چهارشنبه، ادعاهای قبلی خود و رئیسجمهور را تکرار کرد و گفت ناوگان ایران «در ته دریا» و نیروی هوایی آن «نابود» شده است. او همچنین ادعا کرد که برنامه پهپادی و موشکی تهران «به طور عملیاتی از بین رفته است.»
هگست گفت: «عملیات خشم حماسی، پیروزی تاریخی و فراگیری در میدان نبرد بود.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید نیز اخیرا در یک نشست خبری با اشاره به نام عملیاتی آمریکا برای این جنگ، خشم حماسی، گفت: «توانایی ایران برای ساخت و انباشت موشکهای بالستیک و پهپادهای برد طولانی نیز نسبت به شش ماه پیش از عملیات، چند سال عقب افتاده است.»
ژنرال بازنشسته ارتش، جوزف وتل، فرمانده پیشین «سنتکام» (فرماندهی مرکزی آمریکا که خاورمیانه و منطقه خلیج فارس را پوشش میدهد)، در گفتگو با برنامه «نسخه صبحگاهی» انپیآر گفت که او شک ندارد که نیروهای آمریکایی «ویرانی زیادی ایجاد کردهاند و قطعاً در برچیدن بسیاری از توانمندیهای نظامی رژیم موفق بودهاند اما ارتش ایران به کار خود ادامه داده و روزانه به اسرائیل، چندین کشور عربی خلیج فارس و گاهی به پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه حمله میکند.
تنگه هرمز همچنان تحت کنترل ایران است
منتشر نشود// جنگ آمریکا با ایران چه دستاوردی داشته است؟
بر اساس ادعاهای مطرح شده مبنی بر اینکه آمریکا تنگه هرمز را به دست خواهد گرفت، توافق آتشبسی که از سوی دولت ترامپ تعیین شده، این آبراه راهبردی را همچنان در کنترل تهران نگه داشته است.
گزارشهای رسانهای حاکی از آن است که چهارشنبه تعداد محدودی کشتی از تنگه عبور کردهاند، اگرچه این امر عمدتاً مطابق با روند چند هفته گذشته بوده است. ایران اجازه عبور به برخی نفتکشهای «کشورهای دوست» را داده اما به اکثریت قریب به اتفاق کشتیها اجازه عبور نداده است. تعطیلی این نقطه گلوگاهی حیاتی نفت توسط ایران، منجر به افزایش قیمت بنزین در سراسر جهان شده است.
هگست در نشست خبری چهارشنبه هیچ جزئیاتی درباره نحوه بازگشایی تنگه یا اینکه حدود ۲۰۰۰ کشتی منتظر عبور چه زمانی حرکت خود را آغاز خواهند کرد، ارائه نکرد.
دونالد ترامپ در پستی دیگر در شبکههای اجتماعی گفت که آمریکا «در رفع ترافیک انباشته شده در تنگه هرمز کمک خواهد کرد» و نیروهای آمریکایی «فقط در اطراف خواهند گشت تا مطمئن شوند که همه چیز خوب پیش میرود. من اعتماد دارم که اینطور خواهد بود.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس گفت که کشورش آماده توقف عملیات نظامی و تضمین عبور امن از تنگه هرمز به شرط توقف حملات آمریکا است.
اما ایان رالبی، همکار ارشد غیرمقیم در مرکز انرژی جهانی شورای آتلانتیک، ادعا میکند آتشبسی که تنگه را در کنترل ایران نگه دارد، نتیجهای بدتر از وضعیت قبل از جنگ است. او میگوید این موضوع تهران را در «موقعیت بسیار قدرتمندی» قرار میدهد و «از برخی جهات، به کنترل ایران بر تنگه مشروعیت میبخشد.»
این سخنان در حالی مطرح شده که قبل از جنگ، ایران اجازه میداد کشتیها بدون مانع عبور کنند.
دانیل بنایم، دیپلمات برجسته و مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور خلیج فارس، میگوید بستن تنگه «بازدارندگی جدید و سلاح اقتصادی جدیدی» برای ایران ایجاد کرده است. همچنین هیچ نشانهای وجود ندارد که آیا این توافق شامل پایان یافتن هزینههای عبوری میشود یا خیر؛ هزینههایی که ایران پس از شروع جنگ برای تضمین عبور امن از برخی نفتکشها اخذ میکرد.
اگر این عوارض سنگین ادامه یابد، ممکن است به این معنی باشد که قیمت نفت بالاتر از زمان قبل از شروع درگیری باقی بماند. ایان رالبی در این خصوص میگوید: «حالا ایرانیها درباره چیزی مذاکره میکنند که قبلا اصلا موضوع مذاکره نبود، آنها عملاً میتوانند به صورت قانونی برای عبور امن از تنگه هرمز پول دریافت کنند، این یک سود فوقالعاده برای آنهاست.»
برنامه هستهای ایران هنوز وجود دارد
نویسنده در ادامه مینویسد که در آغاز جنگ، ترامپ اصرار داشت که ایران تنها چند هفته با دستیابی به سلاح هستهای فاصله دارد اما بسیاری از کارشناسان هستهای این ادعا را رد میکنند و میگویند تهران هنوز راهی در پیش دارد.
با اینهمه یکی از زمزمه هایی که این روزها در برخی محافل سیاسی غرب مطرح میشود این است که با شهادت رهبر ایران فتوای مذهبی او مبنی بر حرام بودن تولید، نگهداری و استفاده از سلاح هسته ای هم از میان رفته است.
برخی از کارشناسان معتقدند که جنگ به رهبران ایران درسی درباره سلاح هستهای داده است: کشورهایی مانند کره شمالی که این سلاح را دارند در امان هستند، در حالی که ایران بارها مورد حمله قرار گرفته است.
البته همزمان برخی از تحلیل گران در رویکردی خوشبینانهتر معتقدند که که «شاید آمریکا پس از نشان دادن نیروی نظامی فراگیر، اکنون برای راهحل دیپلماتیک» در مورد برنامه هستهای در ازای لغو برخی تحریمها علیه ایران «آمادگی داشته باشد.»
«تغییر نظام» که رخ نداده است
نویسنده این گزارش در ادامه با اشاره به اعتراض های مردمی در ایران در دی ماه سال گذشته و منحرف شدن اعتراض های اقتصادی به حق در نتیجه دخالت کشورهای بیگانه نوشت که تصور عمومی این بود که در این جنگ، نظام سیاسی مستقر در ایران تغییر خواهد کرد.
نویسنده این گزارش در ادامه مینویسد که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بلافاصله پس از ترور (به شهادت رساندن) رهبر ایران از مردم خواست که به خیابان بروند و نظام سیاسی مستقر را تغییر دهند. او در یک سخنرانی تلویزیونی در ۲۸ فوریه گفت: «اکنون زمان آن است که سرنوشت خود را به دست بگیرید و آیندهای پررونق و باشکوه که در دسترس شماست را آزاد کنید. این لحظه عمل است. اجازه ندهید از دست برود.»
اما این لحظه مد نظر ترامپ بدون تغییر گذشت. تغییر رژیم همچنین یکی از اهداف بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل بود. نویسنده در ادامه می نویسد که علیرغم ادعاهای آمریکا درباره تغییر نظام در ایران، پسر رهبر فقید ایران به عنوان رهبر جدید انتخاب شد.
این درگیری ممکن است اعتماد متحدان آمریکا را ویران کرده باشد
بر اساس گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، آمریکا به متحدان خلیج خود یعنی کشورهایی مانند قطر، بحرین، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و کویت هشدار نداده بود که قصد حمله قریبالوقوع به ایران را به همراه اسرائیل دارد. در روزهای اولیه جنگ، ایران به تلافی استفاده امریکا از حریم این کشورها برای حمله با موشک و پهپاد به چندین مورد از این کشورها حمله کرد که عمدتاً زیرساختهای نفتی آنها را هدف قرار میداد.
ترامپ اعتراف کرد که دولتش از این حرکت غافلگیر شده است. ترامپ ماه گذشته گفت: «قرار نبود به همه این کشورهای دیگر در خاورمیانه حمله کنند. هیچکس انتظارش را نداشت. ما شوکه شدیم.»
یک کارشناس مسائل منطقه در این خصوص به ان پی آر میگوید: درک این موضوع دشوار است که چگونه حمله به کشورهای خلیج فارس یا بسته شدن تنگه هرمز میتواند برای کاخ سفید و ترامپ غافلگیرکننده باشد.
او میگوید: «فکر میکنم حمله به ایران احتمالاً با لابی گروهی از افراد به ترامپ پیشنهاد شده بود که سناریوهای بهترین حالت را مطرح میکردند. فکر میکنم برخی از بدترین سناریوها به اندازه کافی بررسی نشده بودند و برخی از آنها محتملتر از چیزی بود که متوجه میشدیم.»
برای متحدان آمریکا در خلیج فارس و سایر نقاط، عدم پیشبینی صحیح این بدترین سناریوها که شامل افزایش جهانی و شدید قیمت نفت است که به اروپا، ژاپن و کره جنوبی به شدت آسیب زده اعتماد به دولت ترامپ را لرزاند. در نقاط دیگر جهان مانند تایلند نیز کمبود کالاهای اساسی وجود دارد.
این پیامدها اعتماد متحدان را به دولت ترامپ سست کرده است. این موضوع همچنین تنشهای قابل توجهی با متحدان اروپایی ایجاد کرده و اختلالات اقتصادی عمدهای از قیمت کود و غذا در آفریقا و جنوب آسیا گرفته تا قیمت تراشهها به وجود آورده است.
مایکل مکفول، سفیر پیشین آمریکا در روسیه در دولت اوباما، در گفتگو با نسخه صبحگاهی انپیآر گفت که «این موضوع باعث میشود آمریکا «مثل مثل روسها به نظر برسد، انگار اصلاً به نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد اهمیتی نمیدهیم. برای برخی در جهان، چین شبیه به قدرت حافظ وضع موجود به نظر میرسد و ما نه.»
ارسال نظر