شارژ خودرو برقی چقدر طول می کشد؟ / آموزش شارژ خودرو در روزهای بی برقی

به گزارش رکنا و به نقل از آخرین خودرو، با افزایش حضور خودروهای برقی در بازار ایران، یکی از مهم‌ترین سوالات خریداران این است که خودروی برقی را کجا و چگونه باید شارژ کرد؟ برخلاف خودروهای بنزینی که سوخت‌گیری تقریباً در همه جایگاه‌ها با یک روش انجام می‌شود، خودروهای برقی از روش‌های مختلفی برای دریافت انرژی استفاده می‌کنند؛ از پریز معمولی خانه و وال‌باکس گرفته تا شارژرهای سریع DC.

تفاوت این روش‌ها فقط به سرعت شارژ محدود نمی‌شود و عواملی مانند توان قابل دریافت خودرو، نوع سوکت، ظرفیت باتری، وضعیت زیرساخت برق و حتی میزان شارژ باتری نیز در زمان شارژ تاثیرگذار هستند.

هنگام شارژ خودروی برقی چه اتفاقی می‌افتد؟

به زبان ساده، برق شبکه وارد باتری فشارقوی خودرو می‌شود؛ اما نحوه تبدیل و انتقال این انرژی در شارژ AC و DC متفاوت است.

در شارژ AC، برق متناوب وارد خودرو شده و شارژر داخلی یا On-board Charger آن را به جریان مستقیم مورد نیاز باتری تبدیل می‌کند. بنابراین توان شارژ فقط به ظرفیت شارژر بیرونی بستگی ندارد و شارژر داخلی خودرو نیز محدودیت ایجاد می‌کند.

برای مثال، اگر خودرویی حداکثر توان دریافت ۷ کیلووات AC را داشته باشد، اتصال آن به یک وال‌باکس ۲۲ کیلوواتی باعث نمی‌شود خودرو با توان ۲۲ کیلووات شارژ شود.

در مقابل، در شارژ سریع DC، تبدیل جریان در خود ایستگاه انجام می‌شود و برق مستقیم با ولتاژ و شدت جریان مناسب در اختیار باتری قرار می‌گیرد. به همین دلیل شارژرهای DC می‌توانند توان بسیار بالاتری نسبت به شارژرهای AC ارائه کنند.

شارژ با پریز برق؛ ساده‌ترین روش شارژ در خانه

ساده‌ترین روش شارژ خودروی برقی، استفاده از شارژر پرتابل و برق شهری است. در این روش، شارژر به پریز برق متصل شده و انرژی مورد نیاز خودرو را تامین می‌کند.

بزرگ‌ترین مزیت این روش، سادگی و هزینه پایین است. اگر مالک پارکینگ اختصاصی و دسترسی ایمن به برق داشته باشد، می‌تواند خودرو را شب هنگام به برق بزند و صبح روز بعد از آن استفاده کند.

البته سرعت شارژ با پریز معمولی پایین است و برای شارژ کامل یک باتری بزرگ ممکن است ساعت‌های زیادی زمان نیاز باشد. با این حال برای کاربری که روزانه مسافت زیادی طی نمی‌کند، این روش می‌تواند نیاز روزمره را برطرف کند.

نکته مهم‌تر، ایمنی سیم‌کشی ساختمان است. خودروی برقی برای چند ساعت جریان نسبتاً زیادی از شبکه دریافت می‌کند؛ بنابراین استفاده از پریز سالم، سیم‌کشی استاندارد، اتصال ارت و تجهیزات حفاظتی مناسب ضروری است.

برنده برای استفاده اقتصادی و ساده: پریز برق خانگی

بهترین گزینه برای شارژ خانگی

اگر قرار باشد یک خودروی برقی به‌صورت دائمی مورد استفاده قرار گیرد، وال‌باکس گزینه حرفه‌ای‌تری نسبت به پریز معمولی خواهد بود.

وال‌باکس یک شارژر دیواری AC است که برای شارژ مستمر خودرو طراحی شده و می‌تواند بسته به ظرفیت شبکه برق و توان قابل دریافت خودرو، سرعت شارژ بالاتری ارائه دهد.

برخی وال‌باکس‌ها امکاناتی مانند تنظیم زمان شارژ، کنترل جریان، مدیریت مصرف برق و اتصال به اپلیکیشن نیز دارند.

مزیت دیگر وال‌باکس این است که خودرو می‌تواند ساعت‌ها در پارکینگ خانه یا محل کار متوقف باشد و در همین مدت شارژ شود؛ بنابراین مالک برای استفاده روزمره الزاماً به ایستگاه عمومی مراجعه نمی‌کند.

البته نصب وال‌باکس به زیرساخت برق مناسب نیاز دارد و هزینه خرید و نصب آن نیز بیشتر از شارژ با پریز معمولی است.

برنده شارژ خانگی: وال‌باکس

شارژ سریع DC؛ نزدیک‌ترین تجربه به سوخت‌گیری سنتی

زمانی که سرعت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، نوبت به شارژ سریع DC می‌رسد. این شارژرها بیشتر در ایستگاه‌های عمومی، مراکز تجاری و مسیرهای بین‌شهری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در این روش، برق مستقیم از ایستگاه به باتری منتقل می‌شود و محدودیت شارژر داخلی خودرو در شارژ AC وجود ندارد. البته این به معنی آن نیست که خودرو با هر توانی که روی شارژر نوشته شده، شارژ خواهد شد.

برای مثال، اگر یک ایستگاه ۱۲۰ کیلوواتی باشد اما خودرو حداکثر توان دریافت ۶۰ کیلووات را داشته باشد، خودرو نهایتاً همان ۶۰ کیلووات را دریافت می‌کند.

از سوی دیگر، باتری خودرو نیز در تمام مدت با حداکثر توان شارژ نمی‌شود. معمولاً در درصدهای پایین شارژ، توان بیشتری وارد باتری می‌شود و هرچه سطح شارژ به ۸۰ تا ۱۰۰ درصد نزدیک شود، سیستم مدیریت باتری برای کنترل دما و محافظت از سلول‌ها توان شارژ را کاهش می‌دهد.

به همین دلیل، شارژ ۱۰ تا ۸۰ درصد معمولاً بسیار سریع‌تر از شارژ ۸۰ تا ۱۰۰ درصد انجام می‌شود.

سوکت‌ها چه تفاوتی دارند؟

نوع سوکت یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام خرید خودروی برقی باید به آن توجه کرد.

Type 2 یکی از استانداردهای رایج شارژ AC در اروپا است و CCS2 با اضافه شدن کانکتورهای مخصوص DC، امکان شارژ سریع را نیز فراهم می‌کند.

در مقابل، بخش قابل توجهی از خودروهای برقی ساخت چین از استاندارد GB/T استفاده می‌کنند. با توجه به سهم بالای خودروهای چینی در بازار ایران، وجود شارژرهای سازگار با GB/T اهمیت زیادی دارد.

بنابراین پیش از خرید خودرو، فقط نباید به ظرفیت باتری یا برد آن توجه کرد؛ نوع درگاه شارژ و سازگاری آن با شبکه شارژ کشور نیز اهمیت زیادی دارد.

وضعیت شارژ خودروهای برقی در ایران

زیرساخت شارژ خودروهای برقی در ایران هنوز در مرحله توسعه قرار دارد، اما شبکه عمومی شارژ دیگر محدود به چند نمونه آزمایشی نیست.

در تهران طی سال‌های گذشته تعدادی ایستگاه AC و DC در نقاط مختلف شهر راه‌اندازی شده و در برخی محورهای بین‌شهری نیز ایستگاه‌های شارژ سریع ایجاد شده‌اند.

از جمله نمونه‌های موجود، ایستگاه محدوده ولی‌آباد جاده چالوس است که به شارژر سریع ۶۰ کیلوواتی مجهز شده و از استانداردهای CCS و GB/T پشتیبانی می‌کند.

همچنین با توسعه ناوگان حمل‌ونقل برقی تهران، هاب‌های بزرگ‌تری برای شارژ تاکسی‌ها و اتوبوس‌های برقی در حال ایجاد است. ایستگاه کیان‌شهر نیز از جمله پروژه‌های بزرگ این حوزه است که با ظرفیت مجموع ۵ مگاوات و ۲۰ شارژر ۲۴۰ کیلوواتی راه‌اندازی شده است.

با این حال، چالش اصلی ایران صرفاً تعداد شارژرها نیست؛ بلکه گستردگی شبکه و امکان دسترسی مطمئن به شارژر در شهرها و جاده‌های مختلف اهمیت بیشتری دارد.

تعویض باتری و شارژ بی‌سیم؛ آینده‌ای که هنوز عمومی نشده است

تمام راهکارهای شارژ به اتصال کابل محدود نمی‌شوند. یکی از روش‌هایی که در برخی بازارهای جهان مورد توجه قرار گرفته، تعویض باتری یا Battery Swapping است.

در این روش، به جای انتظار برای شارژ باتری، پک تخلیه‌شده از خودرو خارج و یک باتری شارژشده جایگزین آن می‌شود. مزیت اصلی این فناوری، کاهش چشمگیر زمان توقف است؛ اما هزینه بالای ایستگاه‌ها، استانداردسازی باتری‌ها و مدیریت تعداد زیادی باتری از چالش‌های آن هستند.

شارژ بی‌سیم یا القایی نیز روش دیگری است که در آن خودرو روی یک صفحه مخصوص پارک می‌شود و انرژی بدون اتصال کابل به باتری منتقل می‌شود.

این فناوری راحتی بیشتری دارد، اما هزینه زیرساخت و مسائل مربوط به بازده انتقال انرژی و استانداردسازی باعث شده هنوز به روش غالب شارژ خودروهای برقی تبدیل نشود.

در ایران نیز فعلاً شارژ کابلی AC و DC اصلی‌ترین روش‌های قابل استفاده برای خودروهای برقی هستند.

بالاخره کدام روش شارژ بهتر است؟

پاسخ به این سوال به نوع استفاده بستگی دارد:

برای بیشتر مالکان خودروهای برقی، وال‌باکس خانگی بهترین راهکار برای استفاده روزمره است؛ زیرا خودرو می‌تواند در ساعات توقف، به‌خصوص شب، شارژ شود. در سفرهای بین‌شهری و مواقعی که زمان اهمیت دارد، شارژ سریع DC کاربرد بیشتری خواهد داشت.

از سوی دیگر، افزایش تعداد خودروهای برقی بدون توسعه همزمان شبکه شارژ می‌تواند به یکی از موانع اصلی گسترش این خودروها در ایران تبدیل شود. در واقع، آینده خودروهای برقی فقط به افزایش ظرفیت باتری و افزایش برد خودروها وابسته نیست؛ دسترسی به یک شبکه شارژ گسترده، سریع و سازگار با استانداردهای مختلف نیز به همان اندازه اهمیت دارد.