علی ربیعی: نسل امروز دستورپذیر نیست/ سلامت روان دانشجویان نیازمند تقویت امید و پیوندهای اجتماعی است

به گزارش رکنا، علی ربیعی امروز پنجم شهریورماه، در آیین اختتامیه هشتمین همایش ملی کانون‌های دانشجویی همیاران سلامت روان و جسم، به تبیین تفاوت میان مدرنیزاسیون کالبدی و توسعه انسانی پرداخت و اظهار کرد: نباید توسعه را تنها در زرق‌وبرق ظاهری و تغییرات فیزیکی خلاصه کرد؛ ظرفیت اصیل توسعه در درون نسل جوان و دانشجویان نهفته است که مانند یک فنر فشرده می‌تواند جهش‌های بزرگی را برای کشور رقم بزند.

وی به ضرورت درک بافتار و زمینه زیست دانشجویان امروز اشاره کرد و افزود: کسانی که می‌خواهند در حوزه همیاری سلامت روان کار کنند، باید جامعه امروز و مختصات نسلی را دقیق بشناسند. سلامت روان تابعی از تغییرات ارزشی، شرایط اقتصادی، زیست در دوران تحریم و تنش‌های ژئوپلیتیکی منطقه است. 

دستیار ویژه رئیس‌جمهور با اشاره به گسست‌های نسلی تصریح کرد: نسل گذشته با آرمان‌خواهی‌های خاص خود بزرگ شد و نسل‌های پس از آن دغدغه ارزش‌های بقا را داشتند، اما نسل امروز با پدیده‌ای روبه‌روست که می‌توان از آن به بحران اقتدا و مرجعیت تعبیر کرد؛ به این معنا که دیگر دستورپذیری، الگوهای گذشته و دیکته‌شدن رفتارها از سوی نهادهای قدرت را برنمی‌تابد و نسلی انتخاب‌گر، مستقل و خودباور است.

ربیعی با اشاره به پیامدهای روانی و اجتماعی تحریم‌ها خاطرنشان کرد: تحریم علاوه بر فشارهای اقتصادی، بسترساز ناامیدی و نااطمینانی نسبت به آینده شده است. نسل امروز در شرایطی رشد یافته که با بیکاری مزمن و نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی ناشی از بحران‌های منطقه‌ای روبه‌رو بوده است. البته نباید منکر نارسایی‌ها و کم‌تدبیری‌های داخلی شد، اما واقعیت این است که ایران به دلیل موقعیت تمدنی و سوق‌الجیشی خود، همواره با فشارهای سنگینی مواجه بوده و روح و روان جامعه از این فضا تأثیر پذیرفته است.

وی با اشاره به تغییرات هویتی و ارزشی جوانان ایرانی گفت: تحولات ارزشی در میان جوانان ما شتابی بیش از میانگین منطقه دارد؛ حتی در شرایطی که در مرحله گذار صنعتی هستیم، ارزش‌های پساصنعتی و فردگرایانه نیز در ذهن نسل جدید نفوذ کرده است. این دگرگونی در تعاریف پایه‌ای نظیر شغل، تعهد و حتی مناسبات عاطفی و صمیمانه به وضوح دیده می‌شود.

دستیار ویژه رئیس‌جمهور ادامه داد: امروز بسیاری از جوانان در میان جمع، تنهایی ادراک‌شده را تجربه می‌کنند و به نوعی دچار مهاجرت به درون شده‌اند؛ بنابراین مأموریت تشکل‌ها و کانون‌های دانشجویی باید «بیرون کشیدن گلیم دیگران از آب» و پیوند دادن دوباره انسان‌ها باشد.

ربیعی با ارائه پیشنهادهایی برای بهبود عملکرد کانون‌های همیاران سلامت روان و جسم، بر چند مؤلفه اساسی تاکید و بیان کرد: نخست کسب مهارت ارتباطات اجتماعی است، زیرا بخش عمده‌ای از انزوا و درون‌گرایی ناشی از ضعف در مهارت‌های ارتباطی است که این نقیصه باید از طریق تعامل در کانون‌ها جبران شود

وی ادامه داد: دوم تقویت مهارت حل مسئله است و با توجه به اینکه یکی از آسیب‌های نسل حاضر، بن‌بست‌انگاری در برابر مسائل و بحران‌های فردی است، اعضای کانون‌ها باید با یادگیری و انتقال متدهای حل مسئله، مانع از ناامیدی شوند.

ربیعی گفت: تولید سرمایه ارتباطی و ارتقای تاب‌آوری تاب‌آوری اجتماعی یک مفهوم دستوری، مالی یا صرفاً زیرساختی نیست؛ بلکه محصول شبکه ارتباطی و پیوندهای انسانی است. همچنین برای ایجاد نظام مدیریت دانش، تجارب کانون‌ها باید ثبت و مستندسازی شده و در قالب یک پایگاه جامع مدیریت دانش در وزارت علوم جهت هم‌افزایی گردآوری شود.

دستیار ویژه رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه سلامت روان در دانشگاه‌ها یک متغیر وابسته به مؤلفه‌های دیگر است، اظهار کرد: مطالعات حوزه عوامل تعیین‌کننده سلامت نشان می‌دهد که گفت‌وگو، باهم‌بودن، کیفیت روابط میان استاد و دانشجو، احساس تعلق به محیط دانشگاه و امید به آینده، ارکان اصلی پایداری روانی هستند.

وی افزود: کانون‌های همیاران باید نقش کانون‌های سایه‌سار و پناهگاهی امن را ایفا کنند تا هر دانشجو بتواند تکیه‌گاهی برای هم‌دانشگاهی‌های خود باشد و از رهگذر افزایش مشارکت و حمایت اجتماعی، سلامت روان ارتقا یابد.

اعضای کانون‌های همیار سلامت فرشتگان امید دانشگاه‌ها هستند

سپس سعید حبیبا با اشاره به نقش بی‌بدیل کانون‌های همیاران سلامت در تقویت سرمایه اجتماعی دانشگاه‌ها اظهار کرد: دانشجویان عضو این کانون‌ها فرشتگان امید و نجات دانشگاه‌ها هستند و رویکرد دانشگاه‌ها به مقوله سلامت باید از اقدامات منفعلانه پس از بحران، عبور کرده و سلامت روان به عنوان یک گفتمان محوری در آموزش، پژوهش و مدیریت نهادینه شود.

معاون وزیر علوم، فناوری و تحقیقات با تأکید بر اینکه پاسداری از استقلال کشور همواره نیازمند تاب‌آوری و ایستادگی بوده است، ادامه داد: مردم ایران در طول تاریخ، از دوران استعمار تا هجمه‌های معاصر، ثابت کرده‌اند که در برابر دخالت بیگانگان می‌ایستند. ملت ما با وجود تمامی گلایه‌ها و نارسایی‌ها، در بزنگاه‌های حساس همواره پای ایران و تمامیت ارضی ایستاده‌اند؛ چرا که اصالت تمدنی و غیرت ملی اجازه پذیرش سلطه اجنبی را نمی‌دهد.

وی با اشاره به جنگ روانی گسترده علیه جامعه دانشگاهی تصریح کرد: هدف اصلی دشمن از فشارهای ترکیبی و تبلیغات مداوم، از بین بردن بذر امید در دل جامعه، به‌ویژه دانشجویان است. اما ما عمیقاً به ظرفیت نسل جدید باور داریم. مدیریت‌ها و صندلی‌ها تغییر می‌کنند و این شما جوانان هستید که با نبوغ، تعهد و دل‌سوزی خود، آینده درخشان این تمدن کهن را رقم خواهید زد.

حبیبا به کارکرد متمایز کانون‌های همیاران سلامت در قیاس با سایر تشکل‌های دانشجویی پرداخت و گفت: در کنار تمام تشکل‌های سیاسی، صنفی و فرهنگی که ارزشمندند، کانون‌های همیار سلامت جایگاهی ویژه دارند. جوانان در قالب این کانون‌ها فرشتگان امید هستند که هم‌دانشگاهی‌های خود را در مواجهه با چالش‌های روحی، روانی و عاطفی تنها نمی‌گذارند و به واسطه اعتمادی که دانشجویان به هم‌سالان خود دارند، نقشی معجزه‌آسا ایفا می‌کنند.

معاون وزیر علوم و تحقیقات کشور با تأکید بر لزوم تحول در سیاست‌گذاری‌های حوزه سلامت دانشگاه‌ها خاطرنشان کرد: نگاه مدیران دانشگاهی به موضوع سلامت روان نیازمند بازنگری جدی است. نباید تنها زمانی که بحران حادی نظیر خودکشی یا آسیب اجتماعی رخ داد، دست به کار شویم و مواجهه انفعالی داشته باشیم، بلکه سلامت باید به عنوان یک گفتمان بنیادین در مدیریت، فرایندهای آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و رفاهی دانشگاه‌ها تبدیل به یک رکن اساسی شود.

رئیس سازمان امور دانشجویان کشور اظهار کرد: پیشتازی در این تغییر رویکرد با دانشجویان همیار سلامت است، زیرا این شبکه خودجوش، برآمده از بطن جامعه دانشجویی است و می‌تواند با ایجاد همدلی و پیوندهای مستمر، فضای روانی محیط‌های دانشگاهی را تلطیف کند.

ضرورت تقویت امنیت روانی در دانشگاه‌ها؛ همیاران سلامت پل ارتباطی میان دانشجو و مراکز مشاوره هستند

در ادامه حمیدرضا حسن آبادی، دبیر علمی همایش کانون همیاران سلامت، اظهار کرد: این همایش که از سوم شهریورماه در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آغاز شد، فرصتی مغتنم برای هم‌افزایی و تبادل دانش میان فعالان حوزه سلامت روان دانشجویی بود.

وی با اشاره به برگزاری ۴۹ کارگاه آموزشی در هفت بخش تخصصی در حاشیه این همایش، افزود: هدف اصلی ما از برگزاری این کارگاه‌ها، توانمندسازی دانشجویان همیار برای ایفای سه مأموریت اساسی است: شناسایی دقیق دانشجویان در معرض آسیب، حمایت مؤثر از همسالان جهت رفع مشکلات و در نهایت، ارجاع تخصصی موارد به مراکز مشاوره و بهداشت دانشگاه‌ها.

حسن‌آبادی تصریح کرد: کانون‌های دانشجویی همیار سلامت، نقشی کلیدی به‌عنوان پل ارتباطی میان بدنه دانشجویی و مراکز تخصصی مشاوره ایفا می‌کنند. تأکید ما در این دوره، کسب دانش، تغییر نگرش و ارتقای مهارت‌های لازم برای همیاران است تا بتوانند به‌عنوان بازوی اجرایی و تخصصی، باری از دوش دانشگاه‌ها بردارند.

مدیرکل دفتر مشاوره، سلامت و سبک زندگی سازمان امور دانشجویان با اشاره به شرایط خاص کشور پس از بحران‌های اخیر، فشارهای اقتصادی و دوران آموزش مجازی، خاطرنشان کرد: اولویت اصلی ما در سال جاری، فراهم‌سازی بسترهای لازم برای بازگشایی دانشگاه‌ها با تأکید بر تأمین امنیت روانی دانشجویان است. این همایش با هدف تداوم فعالیت‌های داوطلبانه در شرایط بحرانی برگزار شد تا همیاران سلامت بتوانند در فضای واقعی و در کنار مراکز مشاوره، یاری‌رسان دانشگاه‌ها باشند.

وی گفت: نگاه سیاست‌گذاری کلان به کانون‌های خودجوش و داوطلبانه، نویدبخش آینده‌ای روشن برای سلامت روان جامعه دانشگاهی است. امیدواریم با بهره‌گیری از داده‌های ملی و پژوهش‌های انجام شده، گام‌های موثرتری در جهت بهبود وضعیت سلامت روانی و جسمانی دانشجویان برداریم.