پارادوکس عسلویه؛ وقتی همجواری با پایتخت انرژی، زندگی را برای ساکنان محلی گران‌تر می‌کند / انجیر ۱۸۰ هزار تومانی در کرج، ۳۸۰ هزار تومان در جم

به گزارش خبرنگار اجتماعی، شهر جم در استان بوشهر که به دلیل نزدیکی به منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس و عسلویه، مقصد سکونت هزاران نیروی شاغل در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی شده است، این روزها با انتقادهای گسترده‌ای درباره افزایش هزینه‌های زندگی و شکاف معیشتی میان گروه‌های مختلف ساکن در منطقه مواجه است.

یکی از ساکنان این شهر می‌گوید خانواده‌اش به دلیل اشتغال در عسلویه ناچار شده‌اند زندگی خود را از کرج به جم منتقل کنند، اما پس از استقرار در این منطقه با شرایطی روبه‌رو شده‌اند که هزینه‌های زندگی را به مراتب بالاتر از بسیاری از شهرهای کشور برده است.

به گفته او، قیمت برخی اقلام مصرفی در جم فاصله قابل توجهی با سایر شهرها دارد؛ به‌گونه‌ای که قیمت هر کیلوگرم انجیر از حدود ۱۸۰ هزار تومان در کرج به ۳۸۰ هزار تومان در جم می‌رسد. برنج مازندران نیز حدود ۶۰۰ هزار تومان، گیلاس ۴۸۰ هزار تومان و گلابی ۵۰۰ هزار تومان در هر کیلوگرم قیمت‌گذاری می‌شود.

کارشناسان اقتصاد شهری معتقدند شهرهایی که در مجاورت قطب‌های بزرگ صنعتی شکل می‌گیرند، در صورت نبود سیاست‌های کنترلی و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، با پدیده «تورم محلی» مواجه می‌شوند؛ وضعیتی که در آن سطح قیمت کالاها، خدمات و مسکن متناسب با درآمد گروه‌های پردرآمد افزایش می‌یابد، اما دستمزد بخش بزرگی از ساکنان محلی و کارگران متناسب با این رشد بالا نمی‌رود.

در جم نیز به نظر می‌رسد تمرکز جمعیت شاغل در صنایع نفت و گاز، افزایش تقاضا برای کالا، خدمات و مسکن را به دنبال داشته و به تدریج ساختار قیمت‌ها را تغییر داده است. نتیجه این روند، افزایش هزینه زندگی برای خانواده‌هایی است که از مزایای درآمدی صنایع نفتی برخوردار نیستند یا در رده‌های پایین‌تر درآمدی قرار دارند.

گلایه ساکنان تنها به قیمت مواد غذایی محدود نمی‌شود. آنان از افزایش هزینه خدمات فنی، اجرت تعمیرات خودرو، قیمت لوازم یدکی و همچنین رشد قابل توجه بهای مسکن سخن می‌گویند؛ به‌گونه‌ای که به گفته برخی شهروندان، قیمت خرید و اجاره املاک در بخش‌هایی از جم با مناطق مختلف تهران قابل مقایسه شده است.

در کنار چالش معیشتی، مسئله دسترسی به خدمات تخصصی نیز به یکی از دغدغه‌های جدی ساکنان تبدیل شده است. با وجود گردش مالی عظیم صنایع انرژی در منطقه، بسیاری از خانواده‌ها برای دریافت برخی خدمات درمانی تخصصی ناچار به سفر به شیراز هستند؛ موضوعی که علاوه بر هزینه‌های مالی، در شرایط اضطراری می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت شهروندان داشته باشد.

کارشناسان توسعه منطقه‌ای معتقدند تجربه شهرهای صنعتی جهان نشان می‌دهد توسعه اقتصادی زمانی پایدار خواهد بود که همزمان زیرساخت‌های رفاهی، درمانی، آموزشی، حمل‌ونقل و نظام نظارت بر بازار نیز متناسب با رشد جمعیت و حجم سرمایه‌گذاری توسعه یابد. در غیر این صورت، شهرهای میزبان صنایع بزرگ با پدیده‌ای روبه‌رو می‌شوند که از آن با عنوان «فشار معیشتی ناشی از توسعه نامتوازن» یاد می‌شود؛ وضعیتی که در آن ثروت در منطقه تولید می‌شود اما بخشی از ساکنان محلی سهمی از منافع آن ندارند و تنها هزینه‌های ناشی از افزایش قیمت‌ها را تحمل می‌کنند.

اکنون مطالبه بخشی از ساکنان جم، نه صرفاً کنترل قیمت چند کالای مصرفی، بلکه بازنگری در سیاست‌های نظارتی، تقویت زیرساخت‌های خدمات عمومی و توجه به شکاف معیشتی میان گروه‌های مختلف ساکن در این منطقه است؛ شکافی که به اعتقاد آنان هر روز عمیق‌تر می‌شود.