پارادوکس لبنیات در دولت / بخشی از کابینه گران می کند، بخش دیگر نسبت به فقر مصرف لبنیات هشدار می دهد!

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  افزایش مستمر و روزانه قیمت لبنیات در حالی به یک رویه معمول در بازار ایران تبدیل شده که نهادهای متولیِ تنظیم بازار، از وزارت جهاد کشاورزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت گرفته تا سازمان حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و تعزیرات حکومتی، همگی در شبکه پیچیده‌ای از مسئولیت‌های نظارتی قرار دارند. با این حال، خروجی این هم‌افزایی ساختاری در عمل، چیزی جز گرانی مکرر و خروج تدریجی اقلام لبنی از سبد کالاهای اساسی دهک‌های متوسط و کم‌درآمد نیست.

بر اساس آخرین قیمت‌های بازار، شیر نایلونی به ۸۴ هزار تومان و شیر بطری به ۹۸ هزار تومان رسیده است. پنیر یواف ۴۰۰ گرمی با قیمت ۲۰۳ هزار تومان عرضه می‌شود و ماست دبه‌ای دو کیلویی نیز به ۲۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان رسیده است. این تغییرات در شرایطی رخ داده که هفته گذشته قیمت شیر خام با رشد ۲۹ درصدی به کیلویی ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافت.

این اعداد زمانی معنای اجتماعی جدی‌تری پیدا می‌کنند که کنار حداقل دستمزد قرار گیرند. کف حقوق یک کارگر در ایران حدود ۲۲ میلیون تومان و دریافتی کارگر دارای یک فرزند حدود ۲۴ میلیون تومان است. حال اگر یک خانواده کارگری سه‌نفره شامل پدر، مادر و یک فرزند بخواهد فقط روزی یک لیوان شیر برای هر نفر مصرف کند، هزینه ماهانه آن به رقمی قابل توجه می‌رسد.

در محاسبه حداقلی، هر لیوان شیر حدود ۲۵۰ میلی‌لیتر در نظر گرفته می‌شود. بنابراین مصرف روزانه یک خانواده سه‌نفره، حدود سه‌چهارم لیتر شیر است. با قیمت فعلی شیر نایلونی، هزینه این مصرف ساده و حداقلی به حدود یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان در ماه می‌رسد. اگر خانواده به جای شیر نایلونی، شیر بطری مصرف کند، این هزینه ماهانه به حدود ۲ میلیون و ۲۰۵ هزار تومان افزایش پیدا می‌کند.

در سوی دیگر این ارقام و وضعیت، امروز  ،مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت تاکید کرده است:لبنیات منبع غنی کلسیم هستند. اگرچه سایر گروه‌های غذایی نیز مقداری کلسیم دارند، اما هیچ‌کدام نمی‌توانند نیاز روزانه بدن به کلسیم (حدود ۱۲۰۰ میلی‌گرم) را تأمین کنند.گنجاندن لبنیات در برنامه غذایی یک ضرورت است. وزارت بهداشت از طریق کارشناسان تغذیه در سیستم خدمات بهداشتی، در زمینه اصلاح باورهای غلط و ارتقای آگاهی مردم تلاش می‌کند."

در این میان، تناقض مدیریتی زمانی به اوج خود می‌رسد که بدنه دیگر دولت، یعنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با هشداری جدی نسبت به عواقب حذف لبنیات از سفره خانوار واکنش نشان می‌دهد.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه لبنیات منبعی بی‌‌جایگزین برای تأمین کلسیم مورد نیاز بدن است، تصریح می‌کند که هیچ گروه غذایی دیگری نمی‌تواند نیاز روزانه ۱۲۰۰ میلی‌گرمی کلسیم را پوشش دهد. این مقام مسئول ضمن تأکید بر ضرورت گنجاندن لبنیات در برنامه غذایی، از برنامه‌ریزی برای اصلاح باورهای غلط در این زمینه سخن می‌گوید.

واقعیت این است که این تقابلِ بین «دولتِ تنظیم‌گر» و «دولتِ سلامت‌محور» نوعی طنز تلخ مدیریتی را رقم زده است. در حالی که کارشناسان تغذیه در سیستم خدمات بهداشتیِ دولتی، مردم را به مصرف ضروری لبنیات ترغیب می‌کنند، ساختار اقتصادی همان دولت با عدم مهار تورم در صنایع لبنی، دسترسی به این کالای حیاتی را عملاً برای بخش بزرگی از جامعه ناممکن می‌سازد. این شکاف عمیق نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری در حوزه سلامت، بدون در نظر گرفتن پیوست‌های اقتصادی، محکوم به شکست است.

تأکید وزارت بهداشت بر اهمیت کلسیم، زمانی اثربخش خواهد بود که سیاست‌هایِ قیمتی در وزارتخانه‌های اقتصادی با اهداف سلامت‌محور هم‌راستا شوند. در شرایط فعلی، هشدارهای بهداشتی بدون حمایت‌های یارانه‌ای یا نظارت‌های مؤثر بر زنجیره تأمین، تنها باری از اضطراب بر دوش مصرف‌کنندگانی می‌گذارد که علی‌رغم آگاهی از ضرورتِ مصرف لبنیات، توان خرید آن را از دست داده‌اند. خروجی این سیاست‌های ناهمگون، ترویج الگوی تغذیه‌ایِ ناقص در جامعه‌ای است که حالا باید بین سلامتِ بلندمدت و معیشتِ کوتاه‌مدت یکی را انتخاب کند.

مدیریت یکپارچه دولتی ایجاب می‌کند که پیش از هرگونه توصیه پزشکی به مردم، تمهیدات لازم برای دسترسی فیزیکی و اقتصادی به کالاهای اساسی اندیشیده شود. در غیر این صورت، گزارش‌های علمیِ کارشناسان تغذیه در وزارت بهداشت، در عمل به توصیه‌هایی لوکس تبدیل می‌شود که تنها برای قشری خاص از جامعه کاربرد دارد و عموم مردم همچنان نظاره‌گر حذفِ خاموشِ لبنیات از سبد غذایی خود خواهند بود.