این علایم اضطراب جنگ در کودکان نشان می دهد + راهکارهای علمی یک روانشناس بالینی

این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال گفت: خبر مهم این است که مغز کودک انعطاف‌ پذیر  (neuroplasticity) است یعنی حتی در شرایط جنگ، با مداخلات درست می‌ توان اثرات آسیب را بطور قابل توجهی کاهش داد.

این روانشناس بالینی افزود: مهم‌ترین اصل ایجاد احساس امنیت است بر اساس پژوهشی که در سال 2014، صورت گرفته احساس امنیت، مهمترین عامل محافظت‌ کننده در برابر آسیب روانی کودکان در بحران است.

دکتر سامانی ادامه داد: کودک اگر یک بزرگسال امن داشته باشد، حتی در دل جنگ هم کمتر آسیب می‌بیند. وی در پاسخ به اینکه چه راهکارهایی را به والدین پیشنهاد می کنید گفت:  حضور مداوم یک مراقب ثابت ،در آغوش گرفتن و تماس بدنی و پاسخ سریع به ترس‌ های کودک از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی افزود: بخش دیگری که باید به آن توجه شود تنظیم هیجان (Emotion Regulation) است بر اساس مطالعه‌ ای که در سال ۲۰۱۷در نشریه Journal of Child Psychology and Psychiatry با عنوان: “Emotion regulation in trauma-exposed  من   به چاپ رسیده استchildren” اهمیت آموزش تنظیم هیجان، شدت اضطراب و PTSD را در کودکان کاهش می‌دهد.

دکتر سامانی خاطر نشان کرد: کودک باید یاد بگیرد احساسش را بشناسد، نه اینکه سرکوب کند. ور در مورد اینکه والدین چگونه می توانند احساسات کودک را به او بشناسانند گفت: تکنیک‌ های نامگذاری احساسات (می‌ بینم ترسیدی…)، نقاشی احساسات و بازی‌ درمانی (Play Therapy) در این زمینه کمک کننده است.

این استاد دانشگاه با اشاره به نقش والدین (Co-regulation) در این زمینه گفت: بر اساس نتایج پژوهش صورت گرفته سال 2018 و مقاله‌ منتشر شده در Child Development حضور آرام والدین می‌ تواند پاسخ استرس کودک را بطور مستقیم کاهش دهد.

دکتر سامانی تاکید کرد: اضطراب والدین، مستقیماً به کودک منتقل می‌ شود. به والدین: می شود   اضطراب خود را مدیریت کرده و از صحبت‌ های ترسناک جلوی کودک خودداری کنند همچنین حفظ لحن آرام موجب می شود کودک آرام بماند.

این روانشناس بالینی حفظ روتین (Routine) را برای کاهش اضطراب موثر دانسته و افزود: نتایج پژوهش سال 2020 درباره سلامت روان در بحران‌ ها تأکید می‌کند حفظ ساختار روزانه به کاهش اضطراب در کودکان کمک می‌کند.

وی افزود: روتین یعنی پیش‌ بینی‌ پذیری و پیش‌ بینی‌ پذیری یعنی کاهش ترس برای مثال: حفظ ساعت خواب ثابت، زمان مشخص برای بازی و برنامه غذایی منظم از مواردی است که باید مورد توجه والدین قرار گیرد.

وی به اهمیت بازی و تخلیه هیجانی در بحرانهای اجتماعی و جنگ اشاره کرده و افزود: نتایج پژوهش مقاله سال 2015، در مجله The Lancet Psychiatry با عنوان“Psychological interventions for children in  war settings نشان داد : بازی و فعالیت‌ های خلاقانه یکی از مؤثرترین روش‌ های کاهش اضطراب کودکان در جنگ است.

دکتر سامانی تاکید کرد: بازی زبان کودک است؛ او از طریق بازی، ترس اش را پردازش می‌ کند بنابراین نقاشی، داستان‌ سازی و بازی‌ های نمایشی برای کاهش اضطراب کودکان مفید و موثر هستند.

چه کارهایی نکنیم؟

وی گفت گاهی والدین بصورت ناخواسته اقداماتی می کنند که موجب اضطراب در کودکان می شود بنابراین در این ایام کودک را در معرض اخبار جنگ قرار ندهید،  احساسات او را بی‌ اهمیت نکنید مثلا نگویید: چیزی نیست!،  او را از والدین اش جدا نکنید و تنبیه یا سختگیری شدید نداشته باشید.

چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟

این استاد دانشگاه افزود: اگر علائم شدید شد، حتماً باید مداخله تخصصی انجام شود. وی در مورد علائم هشدار گفت: کابوس‌ های مکرر، سکوت یا گوشه‌ گیری شدید و رفتارهای پسرفت مثل شب‌ ادراری نشان می دهد که باید به متخصص مراجعه کنید.

وی در پایان خاطر نشان کرد: اگر چه جنگ می‌ تواند کودک را آسیب‌ پذیر کند، اما یک رابطه امن، محیط قابل پیش‌  بینی و حمایت عاطفی می‌ تواند او را نجات دهد. بنابراین مهمتر از حذف کامل استرس افزایش عوامل محافظتی است. یادمان باشد در دل ناامنی‌ های جهان، بزرگترین پناهگاه کودک، آغوشی امن و حضوری آرام است.