گنجینه فیلمخانه ملی ایران؛ روایتی از فیلم سازان، جامعه و حافظه تصویری ایران
فرهنگی رکنا: در سومین روز نمایش آثار تصحیح رنگ شده گنجینه فیلمخانه ملی ایران 4 فیلم کوتاه از هژیر داریوش، خسرو سینایی، بهرام ریپور و حسین ترابی به نمایش درآمد. سخنرانان این نشست، ضمن بررسی ویژگی های سینمایی این آثار، درباره ارزش تاریخی آنها و ضرورت بازشناسی میراث تصویری سینمای ایران گفتوگو کردند.
به گزارش رکنا به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، سومین روز از نمایش و نقد و بررسی مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشنهای تصحیحرنگشده گنجینه فیلمخانه ملی ایران، چهارشنبه ۲۷ آبانماه، با حضور نیما عباسپور، نویسنده و کارگردان، و عباس یاری، منتقد و روزنامهنگار پیشکسوت، در سالن سینما فردوس موزه سینمای ایران برگزار شد. مدیریت این نشست را رضا صائمی، منتقد سینمایی، بر عهده داشت.
در این روز، فیلمهای «جلد مار» به کارگردانی هژیر داریوش (۱۳۴۱)، «آوایی که عتیقه میشود» به کارگردانی خسرو سینایی (۱۳۴۶)، «مسئله» به کارگردانی بهرام ریپور (۱۳۵۲) و «عینک» به کارگردانی حسین ترابی (۱۳۵۵) به نمایش درآمدند.
در ابتدای نشست، رضا صائمی درباره ضرورت تبدیل موزه سینمای ایران و فیلمخانه ملی ایران به مراکزی برای پژوهش، بازنمایی، نمایش و بررسی آثار سینمایی گفت: «چند روز پیش، به بهانه همین برنامه، یادداشتی با عنوان ضرورت احیای فیلمخانه ملی ایران نوشتم. موزه سینمای ایران و فیلمخانه ملی ایران، هر دو میراث تصویری و تاریخی سینمای ما را در خود جای دادهاند؛ اما این میراث نباید صرفاً بهعنوان مخزنی در نظر گرفته شود که تعدادی فیلم در آن آرشیو و نگهداری میشوند.
این مجموعهها باید به مراکزی برای پژوهش، بازنمایی، نمایش و بررسی آثاری تبدیل شوند که از آنها مراقبت و محافظت میشود. بهویژه آنکه بازنمایی و نمایش این آثار کمک میکند حافظه سینمایی ما همچنان زنده و مستحکم باقی بماند.»
![]()
سپس صائمی از نیما عباسپور و عباس یاری دعوت کرد تا درباره آثار به نمایش درآمده سخن بگویند.
عباس یاری در سخنان ابتدایی خود، آثار به نمایش درآمده را از اتفاقهای ارزشمند تاریخ فیلمسازی ایران دانست و گفت: «تمام فیلمهایی که تماشا کردیم، بخشی از تاریخ این مملکت و بخشی از اتفاقهای ارزشمند فیلمسازی در سینمای ایران بودند؛ آثاری که زمینهساز شکلگیری مسیری شدند که بعدها به خلق آثار درخشان دیگری در سینمای ایران انجامید.
به همین دلیل، سینمای ما در مقایسه با بسیاری از کشورهای منطقه و حتی کشورهای دیگر، از نظر قدرت بیان سینمایی، قصهگویی و تصویرپردازی جایگاه برجستهای دارد. حتی تماشای این فیلمها نشان میدهد که سینمای ایران در برخی دورهها شرایط بهتری نسبت به امروز داشته است.»
او درباره تعبیر دولتی بودن فیلمها و با اشاره به کیفیت آثار به نمایش درآمده خاطرنشان کرد: «نکته مهم این است که امضای بسیاری از این فیلمها به نوعی به وزارت فرهنگ و هنر و ساختارهای فرهنگی آن دوران بازمیگردد. گاهی افرادی که امروز درباره جشنوارهها و فعالیتهای فرهنگی دولتی انتقاد میکنند، فراموش میکنند که همین آثار ارزشمند با حمایت و بودجه وزارت فرهنگ و هنر ساخته شدهاند. واقعاً کدام تهیهکننده بخش خصوصی حاضر بود چنین فیلمهایی را با چنین رویکردی تولید کند؟»
این منتقد ادامه داد: «معمولاً این نوع تقابلها درباره جشنوارهها نیز مطرح میشود. عدهای برای تخریب یک رویداد، آن را با تعابیر نامناسب توصیف میکنند و عدهای دیگر دولتی بودن آن را بهعنوان نقطهضعف مطرح میکنند. اما من میخواهم بدون اغراق بگویم که در دستکم چهل جشنواره در جهان حضور داشتهام و جشنوارهای را به یاد ندارم که بهطور کامل توسط بخش خصوصی برگزار شود. تقریباً تمام آنها به نوعی از حمایت دولتها برخوردارند. بنابراین، چرا باید برای تخریب یک جریان یا رویداد، حمایت دولتی را بهعنوان یک ایراد مطرح کنیم؟»
یاری با اشاره به شباهتهایی میان سکانس آغازین «جلد مار» ساخته هژیر داریوش و فیلم «روانی» اثر آلفرد هیچکاک بیان کرد: «واقعیت این است که هنگام تماشای این فیلم، شباهتهای زیادی میان آن و فیلم روانی آلفرد هیچکاک به ذهنم رسید.
آغاز فیلم تا حد زیادی یادآور لحظهای از فیلم روانی است؛ همان زمانی که شخصیت اصلی پولها را برمیدارد و با خودرو در جاده حرکت میکند. حتی ترمزهایی که شخصیت اصلی فیلم جلد مار میگیرد، مرا به یاد همان صحنهها انداخت. در این فیلم نیز زنی را میبینیم که ظاهراً از اتفاقی گریخته است. به نظر من، مردی که گفته میشود همسر یا معشوق او بوده، به شکلی که در فیلم نشان داده میشود، بهسادگی فوت نکرده است؛ بلکه احتمال دارد خود زن او را کشته باشد.»
او افزود: «ترمزهای مکرر خودرو و نورهایی که در تاریکی شب به چشم میتابند، بهویژه در صحنههایی که احتمال وقوع تصادف وجود دارد، فضای دلهرهآور فیلم روانی را تداعی میکنند. زن برای یافتن آرامش وارد هتلی میشود و حضور شخصیت مرد در آنجا نیز این تصور را تقویت میکند که شاید با موقعیتی مشابه فیلم هیچکاک روبهرو هستیم.»
این روزنامهنگار پیشکسوت درباره قرابت شیوه بصری «جلد مار» با آثار فیلمسازان فرانسوی گفت: «به اعتقاد من، هژیر داریوش در این فیلم به شیوه فیلمسازان فرانسوی به تصویرپردازی پرداخته است. قاببندی، دکوپاژ و نورپردازی فیلم بسیار قابلتوجه است. البته مازیار پرتو نیز بهعنوان فیلمبردار نقش مهمی در خلق لحظات پرتعلیق و دلهرهآور اثر داشته است.
موسیقی فیلم نیز از همان ابتدا به شکلگیری این فضا کمک میکند. در مجموع، با داستان زنی مواجه هستیم که به نوعی در پی پوچی و گریز از وضعیت موجود است. به نظرم بسیاری از نشانههایی که بعدها در بیتا، ساخته هژیر داریوش، دیده میشوند، در همین فیلم نیز قابلردیابی هستند.»
او درباره انتخاب عنوان فیلم «جلد مار» نیز اظهار کرد: «عنوان فیلم، جلد مار، از نظر من انتخاب معناداری دارد. پوست مار در صنایعدستی و تولید وسایلی مانند کیف و کفش، ظاهری زیبا و ارزشمند دارد، اما درون این زیبایی، موجودی خطرناک و نیشزننده پنهان شده است. این تضاد میتواند با مضمون فیلم و شخصیت زن آن ارتباط پیدا کند. به نظرم جلد مار یکی از فیلمهای کوتاه جذاب و دیدنی سینمای ایران است.»
نیما عباسپور درباره بیتوجهی به آثار هژیر داریوش در دورههای مختلف گفت: «درباره فیلم هژیر داریوش باید بگویم که همانطور که اشاره شد، در دورههای مختلف نسبت به برخی فیلمسازان و آثارشان بیتوجهی شده است. این بیتوجهی واقعاً قابلتأمل است. برای مثال، ابراهیم گلستان و فیلم خشت و آینه او پس از انقلاب اسلامی تا مدتها مورد توجه قرار نگرفتند و بعدها دوباره کشف شدند. در سالهای اخیر نیز شاهد بازشناسی دوباره فیلمهایی مانند شطرنج باد، ساخته محمدرضا اصلانی، بودهایم.»
او درباره تأثیر این فیلمسازان بر شکلگیری موج نوی سینمای ایران عنوان کرد: «فیلمسازانی مانند هژیر داریوش و فرخ غفاری نیز از چهرههای مهم و تأثیرگذار سینمای ایران هستند؛ بااینحال، آثارشان آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است.
این فیلمسازان قطعاً بر شکلگیری موج نو سینمای ایران تأثیر گذاشتند. برای مثال، مسعود کیمیایی، داریوش مهرجویی و ناصر تقوایی هرکدام به نوعی با جریانهای پیش از خود ارتباط داشتند. تقوایی نیز مدتی نزد ابراهیم گلستان فعالیت کرده بود. بنابراین، نمیتوان تاریخ شکلگیری موج نو را بدون توجه به این پیشینه و نقش فیلمسازانی مانند گلستان، غفاری و داریوش بررسی کرد.»
عباسپور ارتباط «جلد مار» با «روانی» را فراتر از شباهتهای موقعیتی دانست و اظهار کرد: «به نظرم یک نقطه اشتراک مهمتر نیز میان این دو فیلم وجود دارد؛ فراتر از فرار شخصیتها و موقعیتهای مشابهی که آقای یاری به آنها اشاره کردند. نقطه اشتراک مهم این دو فیلم، استفاده از جریان سیال ذهن شخصیت است. در فیلم هیچکاک، شخصیت اصلی در طول مسیر مدام اتفاقات را مرور میکند و به گذشته بازمیگردد. همین اتفاق در جلد مار نیز برای شخصیت زن رخ میدهد. در واقع، بخش مهمی از فیلم بر جریان سیال ذهن زن استوار است و این موضوع برای من بسیار جذاب بود.»
این نویسنده و کارگردان درباره تأثیر تحصیل داریوش در فرانسه بر نگاه سینمایی او گفت: «از سوی دیگر، تحصیل هژیر داریوش در فرانسه و تأثیرپذیری او از سینمای فرانسه در ساختار بصری فیلم قابلمشاهده است. برخی از صحنهها و بهویژه ترکیببندی تصاویر، سینمای آنتونیونی را نیز به یاد میآورند. به نظرم این فیلم از زمانه خود جلوتر است؛ بهخصوص از نظر تلاشی که برای به تصویر کشیدن جریان سیال ذهن انجام میدهد.
به تصویر کشیدن چنین مفهومی کار سادهای نیست. یکی از سادهترین راههایی که فیلمسازان برای نمایش جریان سیال ذهن به کار میگیرند، استفاده از مونولوگهای درونی است. این شیوه در جلد مار نیز وجود دارد، اما فیلمساز صرفاً به آن بسنده نمیکند و از ایدههای بصری و روایی دیگری نیز برای انتقال ذهنیت شخصیت بهره میگیرد.»
عباسپور در ادامه، با ابراز تأسف از فرصتهای ازدسترفته برای ادامه فعالیت برخی فیلمسازان ارزشمند گفت: «تماشای این چهار فیلم برای من از جهتی بسیار غمانگیز بود؛ زیرا مدام به این فکر میکردم که چه فیلمسازانی را از دست دادهایم و چه فرصتهایی برای ادامه فعالیت آنها از بین رفته است. برای مثال، هژیر داریوش هنگام درگذشت تنها ۵۷ سال داشت. وقتی به کارنامه او نگاه میکنیم، متوجه میشویم که هنوز فرصت زیادی برای فعالیت و خلق آثار تازه داشت.»
او افزود: «این پرسش مطرح است که چرا داریوش نتوانست به فعالیت خود ادامه دهد؟ چرا فیلمسازانی مانند بهرام ریپور نیز امکان ادامه مسیر خلاقانه خود را پیدا نکردند؟ چرا شرایط به شکلی پیش رفت که این جریانهای خلاقانه متوقف شدند؟ حتی درباره فیلمسازی مانند خسرو سینایی نیز میتوان دید که با وجود فعالیت مستمر، بهتدریج از برخی مسیرهای خلاقانه اولیه خود فاصله گرفت و ناچار شد با شرایط موجود کنار بیاید.
برخی فیلمسازان کاملاً کنار رفتند، برخی نتوانستند به فعالیت خود ادامه دهند و برخی نیز با وجود همکاری در پروژههای مختلف، امکان تحقق کامل ایدههای خود را پیدا نکردند. به نظرم این وضعیت بسیار تأسفبار است؛ زیرا با محدود شدن امکان فعالیت فیلمسازان، بخشی از خلاقیت سینمای ایران نیز از بین رفته است.»
جعفر گودرزی، رئیس انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران، پیش از ورود به بررسی فیلم بعدی، با اشاره به اهمیت اقتباس در سینما گفت: «ما معتقدیم ادبیات معدن خاموش سینماست و متأسفانه در بسیاری از مواقع از این ظرفیت غافل بودهایم. هر زمان سینمای ایران به اقتباس ادبی نزدیک شده، ارتباط عمیقتری با ادبیات برقرار کرده و اتفاقهای ارزشمندی رقم خورده است. اما هر زمان از این ارتباط فاصله گرفته، سینمای بدنه نیز تا حدی از روح و هویت خود دور شده است.»
یاری فیلم «آوایی که عتیقه میشود» ساخته زندهیاد خسرو سینایی را اثری درخشان قلمداد کرد و گفت: «این فیلم به نظرم اثری بسیار درخشان و فوقالعاده است. در آن، نوعی تقابل میان بخش سنتی جامعه ایران و ورود ماشین و مظاهر صنعتی شدن را میبینیم؛ گویی ماشین بهتدریج بخش سنتی جامعه را کنار میزند. در فیلم، میتوان نماهای متعددی را پیدا کرد که این تقابل را به تصویر میکشند. برای مثال، اگر به آوایی که در فیلم شنیده میشود توجه کنیم، صدای کمانهای را میشنویم که برای زدن پنبهها استفاده میشود.
این صدا برای مخاطب حالتی شبیه یک موسیقی دلانگیز دارد. در مقابل، صدای ماشینهایی قرار میگیرد که همان کار را به شیوهای صنعتی انجام میدهند و پنبهها را میزنند و خرد میکنند. این ماشینهای بزرگ و غولپیکر، بهویژه در نماهایی که از روبهرو گرفته شدهاند، حضوری بسیار سنگین و تأثیرگذار دارند. صدای آنها نیز بسیار مهیب است.»
او ادامه داد: «نکته جالب این است که در بخشی از فیلم، مردی را میبینیم که با کمان پنبهزنی کار میکند و همزمان، در موسیقی فیلم صدای ویولن نیز شنیده میشود؛ گویی فرد دیگری در حال نواختن ویولن است. این موارد نشانههایی از جایگزینی تدریجی عناصر جدید به جای سنتهای گذشته هستند. در صحنهای دیگر، زنی را میبینیم که بدون حجاب و با لباسی تقریباً مد روز، در محله حرکت میکند و به سمت قاب دوربین میآید.
در همان حال، زنی چادری را میبینیم که دست کودکی را گرفته و از مقابل او عبور میکند. در طول فیلم، چنین تقابلهایی بارها تکرار میشوند. برای مثال، در یک نما گاری را میبینیم و در نمای مقابل، ماشینهای صنعتی را؛ این تصاویر بهخوبی ورود ماشین و تغییر فرهنگ و ساختار زندگی جامعه را نشان میدهند.»
صائمی فیلم «آوایی که عتیقه میشود» را در دسته مستندهای مردمنگارانه طبقهبندی کرد و گفت: «به نظرم این اثر را میتوان در دسته مستندهای مردمنگارانه تاریخ سینمای ایران قرار داد. دو ویژگی فیلم برای من بسیار جالب بود. نخست، توجه آن به مشاغل سنتی و فراموششده و ثبت فعالیتهایی که بهتدریج از زندگی روزمره حذف میشوند. دومین نکته که حتی برایم جذابتر بود، انتخاب صدا بهعنوان موضوع اصلی فیلم است.»
او درباره کارکرد عنصر صدا در این اثر توضیح داد: «ماهیت سینما، چه در گونه داستانی و چه در گونه مستند، بر تصویر استوار است؛ اما در این اثر، صدا به موضوع اصلی تبدیل شده است. اگر بخواهیم با اصطلاحات سینمایی صحبت کنیم، قهرمان این فیلم صداست. فیلمساز با استفاده از ابزاری که ماهیتی بصری دارد، به سراغ ثبت و بازنمایی صدا رفته است. این ویژگی بسیار جذاب است؛ زیرا صدا در اینجا بهمثابه بخشی از میراث فرهنگی مورد توجه قرار میگیرد.»
یاری این اثر را هشداری درباره مناسبات زندگی ماشینی دانست و گفت: «این همان چیزی است که آقای سینایی در فیلم خود به ما نشان میدهد. جامعهای که روزگاری سرشار از محبت، صفا و صمیمیت بود، بهتدریج تحت تأثیر زندگی ماشینی تغییر کرده است.
امروز حتی وقتی بیمار میشویم و میخواهیم به پزشک مراجعه کنیم، گاهی از دشواریهای رفتوآمد و مسائل مربوط به خودرو و ترافیک دچار نگرانی میشویم. جامعهای که در گذشته برای ورود به یک اتاق، با تعارف و احترام از یکدیگر دعوت میکردند، امروز در بسیاری از موقعیتها تحت تأثیر مناسبات زندگی ماشینی قرار گرفته است. حتی رفتارهای اجتماعی ما نیز تغییر کردهاند. به نظرم فیلم خسرو سینایی نوعی هشدار درباره همین تحولات است.»
«مسئله» به کارگردانی بهرام ریپور، سومین اثری بود که در این نشست مورد بررسی قرار گرفت.
یاری درباره ساختار روایی این فیلم گفت: «ماجرا از مسئلهای آغاز میشود که معلم در کلاس مطرح میکند. مسئله بهگونهای بیان میشود که حتی ما نیز در ابتدا در فهم آن دچار سردرگمی میشویم. اما بهتدریج متوجه میشویم که این مسئله با دغدغه اصلی یکی از دانشآموزان ارتباط دارد؛ کودکی که میخواهد مسئله شخصی خودش، یعنی پیدا کردن پدرش را حل کند. به نظر میرسد این کودک هیچ تمایلی به رها کردن جستوجوی خود ندارد.
او در ایستگاه راهآهن به دنبال پدرش میگردد و به افراد مختلفی نگاه میکند؛ آدمهایی با چهرهها و ویژگیهای متفاوت، از افراد چاق و لاغر گرفته تا مسافرانی با ظاهرهای گوناگون. مشخص است که او میداند پدرش با قطار رفته است. احتمالاً زمانی که دو یا سه سال داشته، شنیده است که پدرش با قطار سفر کرده و از آن زمان همچنان در جستوجوی اوست.»
او افزود: «در نهایت، وقتی وارد واگن میشود و با مردی مواجه میشود که به نظر میرسد فوت کرده است، گویی مسئله برایش حل میشود. فردای آن روز دیگر به دنبال پدرش نمیرود. البته فیلم بهصراحت نمیگوید که آن مرد واقعاً پدر اوست یا نه، اما به نظر میرسد کودک به این نتیجه رسیده که پدرش دیگر وجود ندارد و مردی را که در واگن دیده، بهنوعی جایگزین پدر ازدسترفته خود کرده است.»
عباسپور درباره کاستیهای «مسئله» و در عین حال ارزش تاریخی آن گفت: «میخواهم نکتهای را درباره این آثار قدیمی مطرح کنم. نباید فراموش کنیم که تمام فیلمهای قدیمی الزاماً آثار درخشانی نیستند و قرار هم نیست همه آنها فیلمهای بینقصی باشند. البته فیلم لحظات بسیار خوبی دارد و برخی از لحظات سینمایی آن درخشان هستند.
برای مثال، صحنه حضور کودک در ایستگاه قطار و نحوه کارگردانی بهرام ریپور در این بخش بسیار قابلتوجه است. بااینحال، به اعتقاد من نمیتوان آن را یک فیلم کوتاه کاملاً موفق دانست. فیلم از نظر روایت و پرداخت داستانی با کاستیهایی مواجه است. برای مثال، بهدرستی برای ما روشن نمیشود که مسئله اصلی کودک، جستوجوی پدرش است و این جستوجو هر روز تکرار میشود. این موضوع بیشتر از طریق دیالوگ به مخاطب منتقل میشود، درحالیکه انتظار میرود در ساختار تصویری فیلم نیز بهروشنی دیده شود. میخواهم تأکید کنم که ارزش تاریخی یک اثر لزوماً به معنای برخورداری آن از کیفیت سینمایی کامل نیست. فیلم ریپور لحظات ارزشمندی دارد، اما از نظر قصهگویی با ضعفهایی مواجه است.»
جعفر گودرزی در ادامه، مهمترین وظیفه سینما را طرح مسئله دانست و بیان کرد: «به نظرم مهمترین نکتهای که فیلم آقای ریپور با ما در میان میگذارد، به ماهیت خود سینما بازمیگردد. وظیفه سینما طرح مسئله است، نه ارائه پاسخ. حتی عنوان فیلم نیز به نوعی همین مفهوم را منتقل میکند. سینما قرار نیست الزاماً پاسخی برای تمام پرسشها داشته باشد یا مستقیماً چیزی را تغییر دهد؛ بلکه باید ابتدا آرامش ذهنی ما را درباره یک موضوع بر هم بزند و ما را با مسئلهای مواجه کند که پیشتر شاید به آن فکر نکرده بودیم.
این فیلم نیز چنین کاری انجام میدهد. در مجموع، فکر میکنم بهرام ریپور کارگردانی توانمند بوده است، اما فیلم از نظر قصهپردازی با کاستیهایی مواجه است. بااینحال، همان مفهوم بنیادین درباره ماهیت سینما، یعنی طرح مسئله بهجای ارائه پاسخ، در اثر او قابلدریافت است.»
عباس یاری با اشاره به فیلم «عینک» ساخته حسین ترابی، از شیوه آموزشی رایج در جامعه ایران انتقاد کرد و گفت: «من اساساً شیوه آموزشی رایج در جامعه ایران را قبول ندارم. به نظرم مدارس در بسیاری از موارد به مراکزی برای متوقف کردن رشد فکری و خلاقیت کودکان تبدیل شدهاند.
بهجای آنکه به بچهها زندگی کردن و مواجهه با مسائل واقعی را آموزش دهند، بخش زیادی از استعدادهای آنها را هدر میدهند. در نتیجه، این بچهها بعداً وارد جامعه میشوند، اما نمیدانند چگونه باید زندگی کنند. به نظرم فیلم عینک از این منظر نیز اثر قابلتوجهی است. پایانبندی فیلم هم بسیار طنازانه است. کودکی که در ابتدا از عینکی شدن خوشحال میشود، در پایان وارد کلاس میشود و میبیند همه عینک زدهاند. در نتیجه، خودش عینکش را درمیآورد و کنار میگذارد. این پایانبندی به نظرم بسیار هوشمندانه است.»
عباسپور مهمترین نقص اثر ترابی را نداشتن ایجاز دانست و گفت: «نکتهای را رعایت نکرده که در فیلم کوتاه اهمیت بسیار زیادی دارد: ایجاز. در بعضی قسمتها، فیلم بیش از اندازه طولانی میشود و با اضافهگوییهایی مواجه هستیم که اساساً نقشی در پیشبرد داستان ندارند. قصه فیلم درباره پسری است که پس از عینکی شدن، تازه جهان را کشف میکند و مسائل تازهای در زندگیاش آغاز میشود.
اما بخشهایی از فیلم اضافه به نظر میرسند و ما را از جهانی که قرار است فیلمساز خلق کند، دور میکنند.»
او در سخنان پایانی خود درباره ارزش تاریخی آثار به نمایش درآمده بیان کرد: «فیلمهای ترابی و ریپور از این منظر ارزشمندند؛ زیرا اسنادی از آن دوره به شمار میروند. جدا از ارزش تاریخی و سندیت آنها در بازنمایی نظام آموزشی، نکته جذاب دیگری که در این فیلم و اثر قبلی وجود داشت، نمایش فضای شهری آن دوران است. برای مثال، میتوانیم ببینیم راهآهن و محیط پیرامون آن در آن زمان چه شکلی داشته است. به نظرم فضای کلی آن چندان هم تغییر نکرده است؛ دستکم من مدتهاست با قطار سفر نکردهام، اما تصور میکنم بخش زیادی از آن فضا همچنان به همان شکل باقی مانده باشد.»
یاری در تحسین رویداد نمایش و نقد و بررسی آثار گنجینه فیلمخانه ملی ایران گفت: «من نکتهای را یادداشت کرده بودم و میخواستم از همان ابتدا به آن اشاره کنم. لازم میدانم از فیلمخانه ملی ایران بابت تلاشی که انجام داده و از لادن طاهری عزیز و موزه سینما که امکان نمایش این فیلمها را فراهم کردهاند، تشکر کنم. همچنین نمیدانم چه کسی عنوان روایتی از حافظه تصویری سرزمین ما را برای پوستر این برنامه پیشنهاد کرده است؛ اما به نظرم عنوان بسیار درست و بهجایی است. این عبارت، حاصل و چکیده همه صحبتهایی است که مطرح کردیم؛ بخشی از گذر تاریخی ما، بخشی از سیر فیلمسازی و بخشی از زندگی آدمهایی که در این تاریخ حضور داشتهاند.»
این روزنامهنگار پیشکسوت افزود: «همچنین اضافه شدن واژه گنجینه به عنوان گنجینه فیلمخانه ملی ایران را بسیار ارزشمند میدانم. این واژه، واژه بزرگی است و بهخوبی اهمیت این مجموعه را نشان میدهد. باید قدر این گنجینه را بدانیم و تصور نکنیم که صرفاً اتاقی در گوشهای از یک مجموعه است. واقعاً با گنجینهای ارزشمند روبهرو هستیم.»
رضا صائمی نیز در پایان نشست، با اشاره به بازنمایی مدرسه و نظام آموزشی در سینما گفت: «نکته عجیبی است. هر بار که فیلمی درباره مدرسه و نظام آموزشی میبینم، چه فیلم کوتاه باشد و چه بلند، به این فکر میکنم که ما چقدر از این نظام آسیب دیدهایم. نظام آموزشی ما انگار با نظام نظامی روی یک سکه قرار دارند؛ چون هر دو اطاعت و فرمانبری میخواهند.
واقعاً همینطور است. در بسیاری از کشورهای دنیا، مردم خاطرات خوشی از دوران مدرسه دارند و آن دوران را از روزهای خوب زندگیشان میدانند؛ اما برای ما انگار چنین نیست. ما معمولاً وقتی مدرسه تعطیل میشد خوشحال بودیم یا وقتی معلم به مدرسه نمیآمد، احساس خوشحالی میکردیم. برای من، این مسئله بسیار قابل تأمل است.»
سومین روز از نمایش و نقد و بررسی مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشنهای تصحیحرنگشده گنجینه فیلمخانه ملی ایران با پرسش حاضران از سخنرانان نشست به پایان رسید.
-
سد دز زیر آوار خاک/ ردپای تخریب طبیعت زیر گلولای سیلاب! / فیلم
ارسال نظر