چای سبز همیشه بی‌خطر نیست؛ تداخل با چند داروی مهم

به گزارش رکنا، چای سبز نوشیدنی محبوبی است، اما طبیعی بودن آن به معنای بی‌خطر بودن در کنار همه داروها نیست. برخی شواهد نشان می‌دهد چای سبز، به‌خصوص در مقدار زیاد یا به شکل عصاره و مکمل، می‌تواند با بعضی داروها تداخل داشته باشد و جذب یا اثر آنها را تغییر دهد. چای سبز از برگ‌های گیاه Camellia sinensis تهیه می‌شود و علاوه بر ترکیبات پلی‌فنولی، حاوی کافئین است. مصرف معمول چای سبز به‌عنوان نوشیدنی برای بیشتر بزرگسالان مشکل ایمنی شناخته‌شده‌ای ایجاد نکرده است؛ با این حال، درباره مکمل‌ها و عصاره‌های غلیظ چای سبز احتیاط بیشتری لازم است. به همین دلیل اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید، بهتر است پیش از مصرف منظم چای سبز یا مکمل‌های آن، درباره احتمال تداخل با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

چای سبز با کدام داروها تداخل دارد؟

همه تداخل‌های احتمالی چای سبز یکسان نیستند و بعضی از آنها در مطالعات انسانی، حیوانی یا آزمایشگاهی بررسی شده‌اند. بنابراین نباید درباره همه داروهای زیر با یک شدت صحبت کرد.

۱. نادولول؛ داروی قلب و فشار خون

یکی از شناخته‌شده‌ترین تداخل‌های چای سبز مربوط به نادولول است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند مصرف مقدار زیاد چای سبز می‌تواند سطح نادولول را در خون کاهش دهد و در نتیجه احتمال کاهش اثر دارو وجود داشته باشد.

نادولول از داروهای گروه بتابلوکرهاست و برای برخی مشکلات قلبی و فشار خون تجویز می‌شود.

بنابراین افرادی که نادولول مصرف می‌کنند، نباید بدون مشورت پزشک مصرف زیاد چای سبز یا مکمل‌های حاوی عصاره آن را آغاز کنند.

۲. آتورواستاتین؛ داروی کاهش کلسترول

در مورد آتورواستاتین نیز شواهدی درباره احتمال تداخل با عصاره چای سبز وجود دارد. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) گزارش می‌کند که عصاره چای سبز می‌تواند سطح خونی آتورواستاتین را تغییر دهد؛ البته اهمیت بالینی این اثر در همه شرایط مشخص نیست.

بنابراین اگر برای کنترل کلسترول خون آتورواستاتین مصرف می‌کنید، بهتر است مصرف مکمل‌های غلیظ چای سبز را خودسرانه شروع نکنید.

۳. رالوکسیفن

رالوکسیفن دارویی است که در برخی افراد برای پیشگیری یا درمان پوکی استخوان استفاده می‌شود.

یک مطالعه انسانی نشان داده است مصرف همزمان چای سبز با رالوکسیفن می‌تواند میزان مواجهه بدن با این دارو را کاهش دهد. این یافته اهمیت بررسی تداخل‌های احتمالی بین چای سبز و داروهای تجویزی را نشان می‌دهد.

۴. داروهای حاوی آهن و مکمل آهن

چای سبز می‌تواند جذب آهن را کاهش دهد. این موضوع به‌ویژه برای افرادی که مکمل آهن مصرف می‌کنند یا به دلیل کمبود آهن تحت درمان هستند، اهمیت دارد.

مرکز سرطان Memorial Sloan Kettering توصیه می‌کند افرادی که چای یا قهوه مصرف می‌کنند، آنها را بین وعده‌های غذایی مصرف کنند و همزمان با وعده غذایی سرشار از آهن ننوشند؛ این توصیه شامل چای سبز نیز می‌شود.

بنابراین اگر قرص آهن مصرف می‌کنید، بهتر است زمان مصرف آن را با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید و چای سبز را همزمان با آن ننوشید.

پاسخ به سوالات متداول کاربران

آیا چای سبز با داروهای رقیق‌کننده خون تداخل دارد؟

در مورد داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت، موضوع کمی پیچیده‌تر است.

چای سبز حاوی ویتامین K است و گزارش‌هایی درباره احتمال اثرگذاری مصرف بسیار زیاد آن بر داروهای ضدانعقاد وجود دارد. با این حال، میزان و اهمیت این اثر به مقدار مصرف و نوع دارو بستگی دارد.

بنابراین افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، نباید بدون نظر پزشک مصرف چای سبز را به مقدار زیاد یا به‌صورت مکمل و عصاره غلیظ تغییر دهند.

تداخل چای سبز با مکمل‌ها جدی‌تر است؟

در برخی موارد، بله.

چای سبز معمولی با عصاره چای سبز یکی نیست. مکمل‌های حاوی عصاره ممکن است مقدار بسیار بیشتری از ترکیبات فعال چای سبز را وارد بدن کنند.

NCCIH گزارش می‌کند که عوارضی مانند تهوع، ناراحتی شکمی و افزایش فشار خون بیشتر در ارتباط با مکمل‌های عصاره چای سبز گزارش شده‌اند و موارد نادر آسیب کبدی نیز عمدتاً با محصولات حاوی عصاره چای سبز دیده شده است.

آیا باید چای سبز را کاملاً کنار بگذاریم؟

خیر. وجود تداخل احتمالی با برخی داروها به این معنا نیست که چای سبز برای همه افراد ممنوع است.

NCCIH اعلام کرده است که مصرف چای سبز به شکل نوشیدنی در بزرگسالان به‌طور کلی نگرانی ایمنی عمده‌ای ایجاد نکرده است؛ نگرانی بیشتر درباره مقدار زیاد، مکمل‌ها، عصاره‌های غلیظ و شرایطی است که فرد داروی خاصی مصرف می‌کند.

بنابراین بهتر است به جای حذف خودسرانه چای سبز یا قطع دارو، نوع دارو و مقدار مصرف چای سبز بررسی شود.

فاصله مصرف چای سبز و دارو چقدر باشد؟

برای همه داروها نمی‌توان یک فاصله زمانی ثابت مانند «دو ساعت» یا «چهار ساعت» تعیین کرد. نوع تداخل در داروهای مختلف متفاوت است.

اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید، بهترین کار این است که از پزشک یا داروساز بپرسید:

• آیا چای سبز با داروی من تداخل دارد؟
• آیا مقدار مصرف روزانه اهمیت دارد؟
• آیا باید چای سبز را از زمان مصرف دارو جدا کنم؟
• آیا مصرف عصاره یا مکمل چای سبز برای من مناسب است؟

چای سبز و کافئین را فراموش نکنید

یکی دیگر از نکات مهم، کافئین موجود در چای سبز است. مصرف زیاد کافئین می‌تواند در برخی افراد باعث اختلال خواب، سردرد یا علائم دیگر شود.

بنابراین اگر علاوه بر چای سبز، قهوه، نوشیدنی‌های انرژی‌زا یا سایر منابع کافئین نیز مصرف می‌کنید، مجموع دریافت روزانه کافئین را در نظر بگیرید.

چه کسانی باید بیشتر احتیاط کنند؟

افراد زیر بهتر است پیش از مصرف منظم و زیاد چای سبز یا مکمل‌های آن با پزشک یا داروساز مشورت کنند:

• افرادی که داروهای قلب و فشار خون مصرف می‌کنند
• افرادی که داروی کاهش کلسترول مصرف می‌کنند
• افرادی که داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت مصرف می‌کنند
• افرادی که مکمل آهن مصرف می‌کنند
• افراد مبتلا به بیماری‌های کبدی
• زنان باردار یا شیرده، به‌خصوص درباره مقدار کافئین
• افرادی که قصد مصرف عصاره یا مکمل چای سبز دارند

یک نکته مهم درباره «طبیعی بودن» چای سبز

طبیعی بودن یک ماده غذایی یا گیاهی به معنی نداشتن تداخل با دارو نیست. بسیاری از ترکیبات گیاهی می‌توانند بر جذب، متابولیسم یا دفع داروها اثر بگذارند.

به همین دلیل، اگر داروی تجویزی مصرف می‌کنید، پزشک یا داروساز باید از مصرف منظم چای سبز، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی شما اطلاع داشته باشد.

جمع‌بندی

چای سبز برای بیشتر بزرگسالان در مقدار معمول نوشیدنی، عموماً ایمن در نظر گرفته می‌شود؛ اما در کنار برخی داروها و به‌خصوص در قالب عصاره یا مکمل غلیظ می‌تواند مشکل‌ساز شود. از جمله موارد مستند، کاهش سطح خونی نادولول با مصرف زیاد چای سبز و احتمال تغییر اثر برخی داروهای دیگر مانند آتورواستاتین و رالوکسیفن است. همچنین چای سبز می‌تواند جذب آهن را کاهش دهد.

هیچ دارویی را به دلیل این موضوع خودسرانه قطع نکنید. اگر نام داروی مصرفی خود را می‌دانید، بررسی تداخل همان دارو با چای سبز بسیار دقیق‌تر از یک فهرست کلی است.