شایعه مرگ ترامپ بر اثر هاری از کجا آمد؟ / وقتی هوش مصنوعی واقعیت را با داستان اشتباه گرفت

به گزارش رکنا، در روزهای اخیر، ادعایی عجیب در فضای مجازی منتشر شد که مدعی بود دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در تاریخ ۷ ژوئن بر اثر ابتلا به بیماری هاری جان خود را از دست داده است. این خبر که توسط چت‌بات هوش مصنوعی DuckDuckGo AI Chat مطرح شده بود، کاملاً نادرست و ساختگی است و هیچ‌گونه منبع معتبر یا سند رسمی آن را تأیید نمی‌کند.

این اتفاق بار دیگر توجه کارشناسان را به پدیده‌ای به نام «توهم هوش مصنوعی» (AI Hallucination) جلب کرده است؛ حالتی که در آن مدل‌های هوش مصنوعی پاسخ‌هایی کاملاً نادرست اما ظاهراً معتبر تولید می‌کنند.

داستان ساختگی چگونه شکل گرفت؟

چت‌بات DuckDuckGo علاوه بر ادعای مرگ ترامپ، مدعی شده بود که جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز پیش از ترامپ بر اثر ابتلا به هاری فوت کرده است؛ ادعایی که هیچ پایه و اساسی در واقعیت ندارد.

این اطلاعات نادرست به‌سرعت در فضای اینترنت منتشر شد و حتی برخی وب‌سایت‌های انتشار اخبار جعلی، روایت‌های مفصل‌تری از این داستان خیالی منتشر کردند.

نقش ردیت در انتشار اطلاعات نادرست

بررسی‌ها نشان می‌دهد یکی از منابع احتمالی این خطا، انجمن r/poisonai در شبکه اجتماعی ردیت بوده است. اعضای این انجمن مطالب طنز و کاملاً ساختگی درباره شخصیت‌های مشهور منتشر می‌کنند.

در این انجمن، روایت‌هایی مانند مسلمان شدن ترامپ، تغییر جنسیت او یا تغییر نامش به «دونا ترامپ» نیز منتشر شده است؛ مطالبی که صرفاً با هدف طنز نوشته شده‌اند اما ظاهراً برخی سامانه‌های هوش مصنوعی نتوانسته‌اند میان طنز و واقعیت تفاوت قائل شوند.

چرا هوش مصنوعی دچار «توهم» می‌شود؟

مدل‌های هوش مصنوعی با استفاده از حجم عظیمی از اطلاعات موجود در اینترنت آموزش می‌بینند. اگر محتوای طنز، شایعات یا اطلاعات نادرست در منابع مختلف تکرار شود، ممکن است مدل آن‌ها را به‌عنوان واقعیت تفسیر کرده و در پاسخ‌های خود بازگو کند.

به همین دلیل، پاسخ‌های هوش مصنوعی همیشه به معنای صحت اطلاعات نیست و باید با منابع معتبر راستی‌آزمایی شوند.

سابقه خطاهای مشابه در هوش مصنوعی

این نخستین بار نیست که یک چت‌بات اطلاعات اشتباه منتشر می‌کند. در ماه‌های اخیر نمونه‌های متعددی از این خطاها گزارش شده است.

پژوهشگران شرکت GPTZero پدیده‌ای با عنوان «استنادهای ارتعاشی» (Vibrational Citations) را معرفی کرده‌اند؛ وضعیتی که در آن ابزارهای هوش مصنوعی به منابع یا پژوهش‌های نادرست استناد می‌کنند و همین موضوع باعث انتشار اطلاعات اشتباه در برخی گزارش‌های علمی شده است.

در نمونه‌ای دیگر، چت‌بات Grok نیز به دلیل پاسخ‌های اغراق‌آمیز و استعاری درباره مرگ مورد توجه قرار گرفت. همچنین قابلیت AI Overviews گوگل در سال ۲۰۲۴ چندین بار مطالب طنز را به اشتباه به‌عنوان اطلاعات واقعی نمایش داد؛ از جمله ادعای ساختگی درباره توصیه یک زمین‌شناس به خوردن «روزانه یک سنگ».

نتیجه‌گیری

ماجرای شایعه مرگ دونالد ترامپ بر اثر هاری، نمونه‌ای روشن از خطرات «توهم هوش مصنوعی» است؛ پدیده‌ای که می‌تواند اطلاعات کاملاً نادرست را با ظاهری معتبر در اختیار کاربران قرار دهد. این اتفاق نشان می‌دهد حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های هوش مصنوعی نیز ممکن است دچار خطا شوند و به همین دلیل، بررسی اخبار از طریق منابع رسمی و معتبر همچنان ضروری است.