رونمایی از نخستین جنگنده دوکابینه Gripen F؛ گامی به سوی نبردهای هوایی آینده
رکنا: شرکت سوئدی Saab از نخستین نمونه جنگنده دوکابینه Gripen F رونمایی کرد؛ هواپیمایی که علاوه بر انجام مأموریتهای رزمی و آموزشی، از توانایی هدایت و هماهنگی همزمان چندین پهپاد نیز برخوردار است.
به گزارش رکنا، این جنگنده که با همکاری برزیل توسعه یافته، یکی از مهمترین گامها در مسیر ادغام جنگندههای سرنشیندار با سامانههای بدون سرنشین به شمار میرود.
مراسم رونمایی از Gripen F در تأسیسات Saab در شهر لینکئوپینگ سوئد برگزار شد. این جنگنده نسخه دوکابینه خانواده Gripen E محسوب میشود و برای پاسخگویی به نیازهای عملیاتی و آموزشی نسل جدید نیروهای هوایی طراحی شده است.
برزیل یکی از شرکای اصلی این پروژه به شمار میآید. این کشور در سال ۲۰۱۴ قراردادی برای خرید ۳۶ فروند جنگنده Gripen با شرکت Saab امضا کرد که شامل ۲۸ فروند Gripen E و هشت فروند Gripen F بود. ساخت نخستین نمونه دوکابینه در سال ۲۰۲۰ آغاز شد و تاکنون ۱۱ فروند از این جنگندهها به نیروی هوایی برزیل تحویل داده شده است.
اگرچه Gripen F در ظاهر نسخهای آموزشی از Gripen E به نظر میرسد، اما Saab تأکید دارد که این هواپیما تمامی قابلیتهای رزمی نسخه تکسرنشینه را حفظ کرده است. در عین حال، وجود یک کابین دوم کاملاً مستقل امکان انجام مأموریتهای آموزشی و عملیاتی پیشرفته را فراهم میکند.
در نبردهای مدرن، خلبانان علاوه بر هدایت هواپیما باید حجم گستردهای از اطلاعات راداری، دادههای جنگ الکترونیک، وضعیت تسلیحات و اطلاعات تاکتیکی را مدیریت کنند. به همین دلیل حضور یک افسر مأموریت در کابین دوم میتواند فشار کاری خلبان را کاهش داده و کارایی عملیاتی جنگنده را افزایش دهد.
Saab اعلام کرده است که کابین دوم Gripen F بهصورت کاملاً مستقل طراحی شده و امکان اجرای مأموریتهای آموزشی در شرایط واقعی رزمی را فراهم میکند. این ویژگی به خلبانان در حال آموزش اجازه میدهد تجربهای نزدیک به عملیاتهای واقعی کسب کنند و آمادگی بیشتری برای حضور در میدان نبرد داشته باشند.
لارس توسمن، رئیس بخش هوانوردی Saab، در مراسم رونمایی از این جنگنده اعلام کرد که توسعه Gripen F نتیجه سالها همکاری مشترک میان صنعت دفاعی سوئد، برزیل و نیروی هوایی این کشور است. به گفته وی، این پروژه نمونهای موفق از انتقال دانش، توسعه فناوری و همکاری بلندمدت میان دو کشور محسوب میشود.
یکی از مهمترین قابلیتهای Gripen F، توانایی هدایت و هماهنگی سامانههای بدون سرنشین در حین مأموریت است. بر اساس اعلام Saab، خدمه دوم میتواند همزمان چندین پهپاد را کنترل کرده و مأموریتهای شناسایی، جمعآوری اطلاعات، رهگیری اهداف و پشتیبانی عملیاتی را مدیریت کند.
این قابلیت امکان اجرای عملیاتهای هماهنگ از چند محور مختلف را فراهم میکند. همچنین پهپادها میتوانند به مناطق پرخطر یا تحت پوشش سامانههای دفاعی دشمن نفوذ کنند، در حالی که جنگنده اصلی در فاصلهای امن باقی میماند و نقش مرکز فرماندهی عملیات را ایفا میکند.
کارشناسان نظامی معتقدند آینده نبردهای هوایی بر پایه همکاری نزدیک میان جنگندههای سرنشیندار و پهپادهای رزمی شکل خواهد گرفت. در چنین ساختاری، جنگندهها وظیفه فرماندهی و کنترل را بر عهده دارند و پهپادها بهعنوان بازوهای شناسایی، تهاجمی یا جنگ الکترونیک عمل میکنند. Gripen F نیز دقیقاً با همین رویکرد طراحی شده است.
علاوه بر افزایش توان عملیاتی، استفاده همزمان از چندین پهپاد میتواند سامانههای دفاع هوایی دشمن را با تهدیدهای متعدد روبهرو کرده و احتمال موفقیت مأموریت را افزایش دهد؛ تاکتیکی که امروزه یکی از مفاهیم کلیدی نبردهای هوایی نسل آینده به شمار میرود.
Gripen F از نظر ابعاد اندکی بزرگتر از نسخه Gripen E است. طول این جنگنده به ۱۵.۹ متر و عرض آن به ۸.۶ متر میرسد، اما با وجود اضافه شدن کابین دوم، حداکثر وزن برخاست آن همچنان ۱۶ هزار و ۵۰۰ کیلوگرم باقی مانده است.
این جنگنده به ۱۰ نقطه آویز برای حمل تسلیحات و تجهیزات مجهز شده و موتور آن توان تولید ۹۸ کیلو نیوتن نیروی پیشران را دارد. همچنین مانند نسخه تکسرنشینه از قابلیت سوختگیری هوایی بهره میبرد که برد عملیاتی آن را به شکل قابلتوجهی افزایش میدهد.
Saab اعلام کرده است که Gripen F قادر به حمل تمامی تسلیحات و سامانههای رزمی مورد استفاده در Gripen E است. این تجهیزات شامل رادار آرایه فازی فعال (AESA)، موشکهای هوا به هوای دوربرد فراتر از میدان دید و سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک میشود.
از دیگر ویژگیهای برجسته این جنگنده، معماری باز و انعطافپذیر آن است. این ساختار امکان یکپارچهسازی سریع فناوریهای جدید، نرمافزارهای پیشرفته، الگوریتمهای هوش مصنوعی و تجهیزات نسل آینده را فراهم میکند و به نیروهای هوایی اجازه میدهد بدون نیاز به تغییرات گسترده در بدنه یا ساختار هواپیما، قابلیتهای جدید را به ناوگان خود اضافه کنند.
با توجه به ترکیب توانمندیهای رزمی، آموزشی و فرماندهی سامانههای بدون سرنشین، Gripen F را میتوان یکی از پیشرفتهترین جنگندههای چندمنظوره نسل جدید دانست؛ هواپیمایی که میتواند نقش مهمی در شکلگیری الگوی نبردهای هوایی آینده ایفا کند.
