باورنکردنی! تخمک در تولید مثل انتخاب می کند نه اسپرم!

به گزارش رکنا، برای مدت طولانی، روایت غالب اساساً روایتی منفعلانه بود: میلیون‌ها اسپرم به سمت تخمک مسابقه می‌دهند؛ سریع‌ترین و قوی‌ترین آن‌ها برنده می‌شود؛ لقاح رخ می‌دهد؛ و تخمک فقط منتظر می‌ماند.

اما مطالعه‌ای از دانشگاه استکهلم این تصویر را کاملاً دگرگون کرد. محققان دریافتند که تخمک از طریق سیگنال‌های شیمیایی به نام «جذب‌کننده‌های شیمیایی» — مایعاتی که از تخمک آزاد شده و اسپرم را به سمت خود هدایت می‌کنند — به‌طور فعال کنترل می‌کند که کدام اسپرم را جذب کند. و نکته حیاتی اینجاست که تخمک‌های مختلف، سیگنال‌های شیمیایی متفاوتی ترشح می‌کنند که اسپرم‌های متفاوتی را جذب می‌کند. تخمک فقط آنجا نمی‌نشیند؛ بلکه انتخاب می‌کند.

حتی خیره‌کننده‌تر اینکه تخمک می‌تواند اولین اسپرمی را که از راه می‌رسد، نادیده بگیرد. اگر سازگاری شیمیایی مناسب نباشد، تخمک به‌سادگی واکنشی را که برای تکمیل لقاح لازم است، نشان نمی‌دهد. در عوض، اسپرم دیگری که پروفایل شیمیایی‌اش با سیگنال‌های تخمک مطابقت بهتری داشته باشد، فارغ از زمان رسیدنش، ممکن است مورد ترجیح قرار گیرد.

این یافته پیامدهای عمیقی برای زیست‌شناسی تولیدمثل دارد. این موضوع نشان می‌دهد که لقاح صرفاً مسابقه‌ی سرعت و قدرت نیست، بلکه یک فرآیند سازگاری است؛ یک گفتگوی بیوشیمیایی بین تخمک و اسپرم که بر اینکه کدام ترکیب‌های ژنتیکی شانس حیات پیدا کنند، تأثیر می‌گذارد.

دانشمندان بر این باورند که این مکانیسم ممکن است نقشی در موفقیت تولیدمثلی بین شریک‌های زندگی ایفا کند و احتمالاً توضیح دهد که چرا برخی زوج‌ها به راحتی با هم بچه‌دار می‌شوند، در حالی که ممکن است با دیگران دچار مشکل شوند.

مسابقه اسپرم‌ها واقعی است، اما رأی نهایی با تخمک است.

برای گونه‌ای که قرن‌ها اصرار داشت تولیدمثل کاملاً ناشی از مشارکت جنس نر است، کشف اینکه تخمک یک شرکت‌کننده فعال و گزینش‌گر در لقاح خود است یکی از آرام‌ترین و در عین حال انقلابی‌ترین یافته‌ها در زیست‌شناسی مدرن محسوب می‌شود.

زیست‌شناسی هرگز از بازنویسی آنچه ما بدیهی می‌پنداشتیم، دست نمی‌کشد.