داستان شب فقط برای خواباندن کودک نیست! / مغز او قبل از خواب چه چیزی یاد می گیرد؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، آکادمی اطفال آمریکا، کتاب خواندن مشترک از دوران نوزادی را بخشی از حمایت از رشد کودک می داند. ارزش این تجربه فقط در تعداد کتاب ها یا کلمه های شنیده شده نیست در گفت و گویی است که میان کودک و مراقب شکل می گیرد، توجهی که به او داده می شود و ارتباطی که در جریان خواندن ساخته می شود. 

مغز کودک از قصه چه چیزی برمی دارد؟

وقتی کودک داستان می شنود، کلمه ها را در دل یک موقعیت دنبال می کند. گم شدن، منتظر ماندن یا پیدا کردن دوست، دیگر واژه هایی جدا از هم نیستند به شخصیت، اتفاق و پیامد وصل می شوند. تصویر کتاب، لحن والد و توضیح کوتاه او کمک می کند کودک معنای جمله ها را بهتر دنبال کند. کتاب خواندن مشترک، موقعیت مناسبی برای شنیدن واژه های متنوع و گفتگوهایی فراهم می کند که در صحبت های معمول روزانه کمتر پیش می آیند.

برای مثال وقتی شخصیت داستان دنبال عروسکش می گردد، والد می تواند بگوید او نگران شده چون نمی داند عروسکش کجاست. همین توضیح ساده، میان یک اتفاق و یک احساس پیوند می سازد. کودک کم کم با زبانی آشنا می شود که بعدها می تواند برای بیان تجربه خودش بکار ببرد بجای گریه یا اعتراض، شاید بتواند بگوید نگرانم یا دلم تنگ شده است.

قصه، فرصتی برای حرف زدن درباره ترس و ناراحتی

شخصیت داستان ممکن است اشتباه کند، حسادت کند، از تاریکی بترسد یا بعد از یک دعوا تنها بماند. این موقعیت ها به والد و کودک فرصت می دهند درباره احساساتی حرف بزنند که توضیح مستقیم آنها گاهی دشوار است. پرسیدن اینکه به نظرت چرا ناراحت شد، می تواند کودک را به فکر کردن درباره تجربه دیگری دعوت کند. گزارش علمی آکادمی اطفال آمریکا، گفتگو درباره احساسات و ذهن شخصیت ها را یکی از مسیرهای حمایت از درک اجتماعی کودک معرفی می کند. 

البته این فرصت با امتحان گرفتن فرق دارد. کودکی که خسته است، لازم نیست بعد از هر صفحه پاسخ درست بدهد. گاهی یک مکث، اشاره به تصویر یا شنیدن حرف خودجوش او کافی است. اگر کودک درباره ترس شخصیت صحبت کرد، می توان کنارش ماند و شنید لازم نیست داستان فورا به یک درس اخلاق یا توصیه تربیتی تبدیل شود.

چرا دوباره همان قصه را می خواهد؟

تکرار برای بزرگسال ممکن است خسته کننده باشد، اما برای کودک فرصتی برای آشناتر شدن است. وقتی مسیر داستان را می شناسد، می تواند جمله بعدی را حدس بزند، به جزئیات بیشتری توجه کند و کلمه هایی را که قبلا شنیده دوباره مرور کند. در یک پژوهش روی کودکان پیش دبستانی، شنیدن مکرر داستان های یکسان به یادگیری واژه های تازه کمک کرد خواب پس از شنیدن داستان نیز با یادآوری بهتر واژه ها همراه بود. 

بنابراین درخواست دوباره برای قصه همیشگی، لزوما نشانه کمبود تنوع نیست. می توان همان کتاب را خواند و اجازه داد کودک این بار بخشی از داستان را تعریف کند یا تصویر دلخواهش را نشان دهد. مشارکت او باید متناسب با حال و علاقه اش باشد قصه شب قرار نیست به تکلیف آخر روز تبدیل شود.

خواب با آنچه کودک شنیده چه می کند؟

یادگیری هنگام شنیدن قصه اتفاق می افتد و خواب می تواند به تثبیت بخشی از آن کمک کند. پژوهش های مربوط به داستان و یادگیری واژه نشان داده اند که کودکان در بعضی شرایط، پس از خواب کلمه های تازه را بهتر به خاطر می آورند. با این حال، بخشی از این شواهد از مطالعه خواب روزانه بدست آمده است نمی توان نتیجه گرفت هر قصه ای که درست پیش از خواب گفته شود، حتما بهتر از قصه روز در حافظه می ماند.

این تفاوت مهم است: زمان خواب فرصتی برای ارتباط و آرام شدن است، نه زمانی جادویی برای آموزش. طولانی کردن قصه تا جایی که کودک از ساعت خوابش بگذرد، با هدف این تجربه سازگار نیست. داستان کوتاهی که با توجه و آرامش خوانده شود، می تواند انتخاب مناسب تری از چند کتاب پشت سر هم برای کودکی باشد که دیگر توان همراهی ندارد.

چیزی که میان جمله ها یاد گرفته می شود

در قصه شب، کودک فقط به داستان توجه نمی کند پاسخ والد به خودش را هم تجربه می کند. آیا وقتی سوال می پرسد، شنیده می شود؟ آیا می تواند صفحه ای را دوباره ببیند؟ آیا بزرگسال برای چند دقیقه با او همراه است؟ کتاب خواندن مشترک می تواند از طریق همین تعامل های گرم و پاسخگو، رابطه کودک و والد را تقویت کند. 

برای ساختن این تجربه، صدای نمایشی و کتاب گرانقیمت ضروری نیست. قصه ای آشنا، نور مناسب برای خواندن، کنار گذاشتن تلفن و چند دقیقه توجه، شروع قابل اجرایی است. بهتر است داستان با سن و حساسیت کودک تناسب داشته باشد و اگر بخشی او را ترساند، احساسش جدی گرفته شود.

شاید کودک فردا نام شخصیت داستان را فراموش کند، اما قصه امشب فرصتی بوده است برای شنیدن، پرسیدن و نزدیک بودن. پیش از آنکه خواب برسد، او می تواند هم یک واژه تازه یاد بگیرد و هم تجربه کند که برای حرف ها و احساساتش، جایی در کنار والد وجود دارد.

درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید. پایان خبر / رکنا / کدخبر 1266313