ترکیب چند ماده گیاهی می‌ تواند اثرات ضدالتهابی را چند صد برابر افزایش دهد؟

به گزارش رکنا، پژوهش جدید دانشمندان نشان می‌دهد ترکیب برخی مواد طبیعی موجود در فلفل تند، نعناع، اکالیپتوس و زنجبیل می‌تواند اثرات ضدالتهابی آنها را به شکل چشمگیری افزایش دهد؛ یافته‌ای که نگاه تازه‌ای به نقش ترکیبات گیاهی در سلامت بدن ایجاد کرده است.

ترکیب مواد گیاهی؛ فراتر از مجموع فواید آنها

ترکیبات طبیعی موجود در گیاهان و ادویه‌ها سال‌هاست به دلیل خواص زیستی و تأثیر احتمالی بر سلامت انسان مورد توجه پژوهشگران قرار دارند. اکنون یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که برخی از این ترکیبات، زمانی که در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، ممکن است اثرات ضدالتهابی بسیار قوی‌تری نسبت به مصرف جداگانه داشته باشند.

این پدیده در علم تغذیه و زیست‌شناسی با عنوان «اثر هم‌افزایی» شناخته می‌شود؛ به این معنا که ترکیب چند ماده می‌تواند اثری فراتر از عملکرد مستقل هر یک از آنها ایجاد کند.

پژوهشگران دانشگاه علوم توکیو به سرپرستی جن‌ایچیرو آریمورا، سازوکار اثرگذاری چند ترکیب گیاهی بر سلول‌های ایمنی را بررسی کردند. 

کدام ترکیبات گیاهی بررسی شدند؟

در این پژوهش چهار ترکیب طبیعی مورد توجه قرار گرفتند:

- کپسایسین: ماده فعال موجود در فلفل تند که عامل ایجاد طعم تند آن است.

- منتول: ترکیب طبیعی موجود در نعناع که احساس خنکی ایجاد می‌کند.

- سینئول: ماده‌ای معطر که در اکالیپتوس یافت می‌شود.

- بتا اودسمول: ترکیبی طبیعی که در زنجبیل وجود دارد.

پژوهشگران اثر این مواد را به‌صورت جداگانه و در ترکیب‌های مختلف بررسی کردند تا مشخص شود آیا همکاری آنها می‌تواند پاسخ‌های التهابی سلول‌ها را تغییر دهد یا خیر.

چرا ترکیب این مواد اثر بیشتری دارد؟

برای بررسی این موضوع، محققان از ماکروفاژها استفاده کردند؛ سلول‌هایی از سیستم ایمنی که نقش مهمی در شناسایی عوامل بیماری‌زا و تنظیم واکنش‌های التهابی بدن دارند.

در این آزمایش، التهاب با استفاده از اجزای باکتریایی در محیط آزمایشگاهی شبیه‌سازی شد و سپس سلول‌ها در معرض ترکیبات گیاهی قرار گرفتند.

نتایج نشان داد برخی ترکیب‌ها، به‌ویژه ترکیب کپسایسین با منتول یا سینئول، اثرات ضدالتهابی بسیار بیشتری نسبت به استفاده جداگانه از این مواد ایجاد کردند.

بر اساس گزارش پژوهش، در برخی شرایط آزمایشگاهی شدت این اثر تا چند صد برابر افزایش یافت. 

جدول ترکیبات گیاهی و نقش آنها در پژوهش

راز اثر هم‌افزایی در ترکیبات گیاهی چیست؟

یکی از توضیحات مطرح‌شده در این پژوهش، فعال شدن هم‌زمان چند مسیر پیام‌رسانی درون سلول است.

منتول و سینئول از طریق کانال‌های یونی موسوم به TRP و پیام‌رسانی کلسیمی بر فعالیت سلول‌ها اثر می‌گذارند؛ درحالی‌که کپسایسین از مسیرهای دیگری نیز عمل می‌کند.

به همین دلیل، فعال شدن همزمان این مسیرها ممکن است پاسخ سلولی متفاوت و قوی‌تری ایجاد کند.

پژوهشگران معتقدند شناخت این سازوکار می‌تواند در تحقیقات آینده درباره ترکیبات طبیعی و طراحی مواد غذایی عملکردی کاربرد داشته باشد.

آیا ترکیب ادویه‌ها در غذا نیز همین اثر را دارد؟

این پرسش اهمیت زیادی دارد. اگرچه نتایج آزمایشگاهی امیدوارکننده هستند، اما نمی‌توان نتیجه گرفت که مصرف هم‌زمان فلفل، نعناع، زنجبیل و اکالیپتوس در وعده غذایی نیز همان اثر چندصدبرابری را در بدن انسان ایجاد می‌کند.

جذب ترکیبات گیاهی، میزان مصرف، نحوه آماده‌سازی غذا و تعامل آنها با سایر مواد مغذی می‌توانند بر اثر نهایی تأثیر بگذارند. 

آیا این یافته می‌تواند به تولید داروهای جدید کمک کند؟

شناخت تعامل ترکیبات گیاهی می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه داروها و فرآورده‌های طبیعی با اثرات زیستی هدفمند ایجاد کند.

بااین‌حال، برای تبدیل این یافته‌ها به روش درمانی، انجام مطالعات حیوانی و کارآزمایی‌های بالینی انسانی ضروری است.

جمع‌بندی

این پژوهش نشان می‌دهد که ترکیبات طبیعی گیاهان همیشه به‌صورت مستقل عمل نمی‌کنند و گاهی همکاری میان آنها می‌تواند اثرات زیستی قابل‌توجهی ایجاد کند.

با وجود این، نتایج فعلی در سطح سلولی به دست آمده‌اند و هنوز مشخص نیست این اثرات با مصرف معمول مواد غذایی در بدن انسان نیز تکرار شوند.

پیام اصلی پژوهش این است که ترکیب هوشمندانه مواد طبیعی می‌تواند افق‌های تازه‌ای در تحقیقات تغذیه و داروسازی ایجاد کند؛ اما اثبات فواید درمانی آن به مطالعات انسانی بیشتری نیاز دارد.