کوباییها در آستانه ویرانی اقتصادی شدیدتر در پی تهدید قطع نفت ونزوئلا
رکنا سیاسی: پیامدهای زنجیرهای دستگیری نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، در روز شنبه میتواند بهسرعت به کوبا سرایت کند و این جزیره را که سالهاست با بحران اقتصادی دستوپنجه نرم میکند، بهشدت ویران سازد.
به گزارش گروه ترجمه رکنا، به نقل از ان بی سی نیوز، پس از عملیات چشمگیری که به برکناری مادورو انجامید، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد دولت کوبا سقوط خواهد کرد؛ موضوعی که از سوی مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و سناتور لیندزی گراهام، جمهوریخواه ایالت کارولینای جنوبی، نیز تکرار شد.
از زمان روی کار آمدن هوگو چاوز در ونزوئلا در سال ۱۹۹۹، کوبا بهشدت به نفت یارانهای ونزوئلا وابسته بوده است؛ نفتی که در ازای آن، کوبا پزشکان، مشاوران نظامی، نیروهای امنیتی و دیگر متخصصان خود را در اختیار کاراکاس قرار میداد. بدون نفت ونزوئلا، اقتصاد کوبا که هماکنون نیز در بحرانی عمیق به سر میبرد، بهاحتمال فراوان وارد چرخه سقوطی شدیدتر خواهد شد.
پاولو ویدال، اقتصاددان پیشین بانک مرکزی کوبا و استاد دانشگاه خاوریانا در کلمبیا، گفت: «اگر تأمین نفت بهطور کامل متوقف شود، اقتصاد کوبا عملاً از حرکت باز خواهد ایستاد. این وضعیت ضربهای ویرانگر به اقتصادی وارد میکند که شش سال است در رکود قرار دارد و فاقد ظرفیت تولیدی، رقابتپذیری و ارز خارجی لازم برای جایگزینی این جریانهاست.»
انتظار دشواریهای بیشتر
در کوبا، جایی که مردم عادی به شرایط وخیم اقتصادی خو گرفتهاند، بسیاری خود را برای وضعیتهایی حتی سختتر پس از اقدامات آمریکا در ونزوئلا آماده میکنند. این جزیره و دولت آن در دهه ۱۹۹۰ و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نیز دوام آوردند؛ زمانی که اقتصاد کشور حدود ۳۰ درصد کوچک شد.
ری رودریگز، یک قصاب، گفت: «وضعیت اینجا بسیار دشوار خواهد شد. تصور کنید چه چیزی در انتظار ماست؛ نفت کمتر، خاموشیهای بیشتر… جوانان حتی بدبینتر خواهند شد.»
بر اساس دادههای خدمات ردیابی ماهوارهای، در حال حاضر هیچ نفتکشی از ونزوئلا به مقصد کوبا حرکت نمیکند؛ موضوعی که خورخه پینیون، کارشناس انرژی در مؤسسه انرژی دانشگاه تگزاس در آستین، به آن اشاره کرد. البته این امر به معنای آن نیست که کشتیهای موسوم به «ارواح» با خاموش کردن دستگاههای فرستنده خود وارد نشده باشند.
ونزوئلا معمولاً ماهانه سه یا چهار نفتکش به کوبا ارسال میکند که در مجموع معادل ۳۰ تا ۳۵ هزار بشکه در روز است.
پینیون گفت: «به همین دلیل است که تأمین نفت از سوی ونزوئلا تا این حد اهمیت دارد، زیرا این ۳۰ تا ۳۵ هزار بشکه در روز، ۵۰ درصد کسری نفت کوبا را جبران میکند.» باقی نیاز نفتی کوبا از سوی مکزیک و روسیه تأمین میشود.
چند هفته پیش از اقدامات آمریکا در ونزوئلا، میگل دیاس-کانل، رئیسجمهور کوبا، در سخنرانی خود در مجلس ملی، چشمانداز تیرهای از اقتصاد کشور ترسیم کرد و گفت تولید ناخالص داخلی بیش از ۴ درصد کاهش یافته، تورم بهشدت افزایش پیدا کرده و اقتصاد کشور «تا حدی فلج شده است.»
پدرو لوئیس گارسیا، تولیدکننده محتوا، گفت: «ما نمیدانیم وضعیت اقتصادی چگونه خواهد شد، اما بهدلیل مسئله نفت احتمالاً بدتر میشود. با این حال، فکر نمیکنم تغییری در دولت رخ دهد، زیرا این مشکلات از سال ۱۹۶۲ وجود داشته و این دولت برای چنین شرایطی آماده است.»
کوباییها که دههها تحت تحریمهای آمریکا قرار دارند، در سالهای اخیر با کمبودهای شدید مواد غذایی، دارو و سوخت مواجه بودهاند؛ زیرا این جزیره وابسته به واردات، شاهد کاهش حدود ۳۰ درصدی درآمدهای ارزی خود بوده است.
بخش گردشگری، که دومین منبع مهم درآمد دولت محسوب میشود، در سالهای اخیر آسیب دیده و در صورت وخیمتر شدن شرایط جزیره، ممکن است بیش از پیش سقوط کند.
کوبا همچنین با سه بیماری منتقله از طریق پشه، از جمله تب دنگی و ویروس چیکونگونیا، دستوپنجه نرم میکند که نزدیک به یکسوم جمعیت را تحت تأثیر قرار دادهاند. این وضعیت با ناتوانی دولت در جمعآوری زبالههای انباشتهشده در خیابانها و اجرای برنامههای سمپاشی، بدتر شده است.
در یک سال گذشته، کوباییها با خاموشیهای طولانیمدت بهدلیل نیروگاههای نفتسوز فرسوده جزیره روبهرو بودهاند. شبکه برق کوبا سال گذشته چندین بار بهدلیل زیرساختهای قدیمی و کمبود سوخت دچار فروپاشی شد. کاهش واردات نفت از ونزوئلا، روسیه و مکزیک به سهمیهبندی برق انجامیده است. پایتخت، هاوانا، که پیشتر از خاموشیها مصون بود، اکنون روزانه با ۱۰ ساعت یا بیشتر قطع برق مواجه است. در دیگر مناطق کشور، خاموشیها میتواند تا ۲۰ ساعت ادامه یابد.
اگر ترامپ به هدف خود برسد، ارسال نفت از ونزوئلا بهاحتمال زیاد متوقف خواهد شد.
دومین تأمینکننده بزرگ نفت کوبا، یعنی مکزیک، نیز با فشارهای ترامپ مواجه است. او اخیراً پیشنهاد داده بود که آمریکا میتواند علیه این کشور اقدام کند و گفته بود مواد مخدر «در حال سرازیر شدن» از مکزیک هستند و «ما ناچاریم کاری انجام دهیم.»
واکنش سرسختانه دولت کوبا
در روزی که مادورو دستگیر شد، رئیسجمهور کوبا در سخنرانیای قاطعانه، اقدامات آمریکا را محکوم و تقبیح کرد. دیاس-کانل گفت اقدامات آمریکا نه درباره مادورو، نه دولت او و نه حتی قاچاق مواد مخدر است، بلکه «هدف پنهان امیال امپریالیستی، نفت ونزوئلا، زمینها و منابع طبیعی این کشور است.»
دیاس-کانل همچنین گفت: «برای ونزوئلا و البته برای کوبا، ما حاضریم خون خود و حتی جان خود را با بهایی بسیار سنگین فدا کنیم.»
دولت کوبا اعلام کرد که روز شنبه ۳۲ نفر از نیروهای نظامی و امنیتی این کشور کشته شدند.
رسانههای دولتی کوبا، از جمله تلویزیون و روزنامه رسمی گرانما، تصاویر ۳۲ افسر کشتهشده را به همراه نامها، سن و درجات آنها منتشر کردند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و فرزند مهاجران کوبایی، در مصاحبه با برنامه «میت د پرس» از بیان اینکه آمریکا چه اقدامات بیشتری ممکن است علیه کوبا انجام دهد، خودداری کرد.
او گفت: «در حال حاضر قرار نیست درباره گامهای آینده و سیاستهای خود در این زمینه صحبت کنم. اما فکر نمیکنم پوشیده باشد که ما طرفدار رژیم کوبا نیستیم.»
کوبا هماکنون تحت تحریمهای سنگین آمریکا قرار دارد، اما ایالات متحده هنوز گزینههای دیگری نیز در اختیار دارد. در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، آمریکا تمامی پروازها به کوبا بهجز هاوانا را ممنوع کرد.
در هاوانا، کارلوس آلزوگارای، دیپلمات ارشد پیشین کوبا، به شبکه انبیسی نیوز گفت: «باید ببینیم این تحولات چه پیامدهایی خواهد داشت. اما دنیا آنگونه که مارکو روبیو و دونالد ترامپ میخواهند نشان دهند، به پایان نرسیده است.»
او افزود: «من معتقدم آنها از ارعاب استفاده میکنند تا ببینند آیا میتوانند روابط میان ونزوئلا و کوبا را تحت تأثیر قرار دهند یا نه؛ روابطی که به نظر من در حال حاضر تحت تأثیر قرار نگرفته، زیرا کوبا و بیشتر مردم آن از ونزوئلا در محکومیت تجاوز آمریکا حمایت میکنند.»
آلزوگارای اضافه کرد که دولت کوبا باید درگیر گفتوگوها و رایزنیهای فشرده با متحدان خود، مانند چین و روسیه، باشد.
کوبا با اقتصادی دستوری به سبک شوروی، تمایلی به کاهش محدودیتها بر بخش خصوصی و گشودن اقتصاد خود به سرمایهگذاری خارجی نشان نداده است؛ اقدامی که بسیاری از متحدانش مانند ویتنام و چین به آن توصیه کردهاند.
ویدال، اقتصاددان، گفت که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، چهار سال طول کشید تا اقتصاد کوبا به پایینترین نقطه خود برسد و سپس روند بهبود را آغاز کند. در آن سالها، گردشگری، حوالههای ارزی و سرمایهگذاری خارجی به نجات اقتصاد از فروپاشی کمک کردند؛ چیزی که این بار رخ نداده است.
او گفت: «امروز، بیاعتمادی گستردهای در میان متحدان بینالمللی خود دولت کوبا نسبت به دوام مدل اقتصادی و وضعیت مالی آن وجود دارد. در دهه ۱۹۹۰، رهبری سیاسی قویتر و مورد احترامتری، هم در داخل و هم در سطح بینالمللی، وجود داشت که اکنون چنین نیست.»
ارسال نظر