وضعیت بحرانی تولید ون در ایران / یک دستگاه در روز هم ساخته نشد!

نیاز به ون بیشتر شده، اما تولید به حداقل رسیده است

ون‌ها به دلیل ظرفیت جابه‌جایی چندین سرنشین، نقش مهمی در حمل‌ونقل شهری، سرویس‌های عمومی، تاکسیرانی، جابه‌جایی گروهی مسافران و خدمات گردشگری دارند. این خودروها به‌ویژه برای مسیرهایی که استفاده از تاکسی‌های سواری یا خودروهای شخصی پاسخگوی نیاز نیست، اهمیت دارند.

با این حال، فرسودگی بخشی از ون‌های فعال در ناوگان تاکسیرانی و قدیمی شدن خودروهای مورد استفاده برای انتقال گردشگران، نیاز به جایگزینی و افزایش عرضه ون‌های جدید را پررنگ کرده است.

در چنین شرایطی، افت شدید تولید این خودروها می‌تواند شکاف میان نیاز بازار و ظرفیت تأمین داخلی را عمیق‌تر کند؛ به‌خصوص اگر برنامه مشخصی برای نوسازی ناوگان و جایگزینی خودروهای فرسوده وجود نداشته باشد.

فقط ۱۹۴ دستگاه ون در هفت ماه تولید شد

بررسی آمار تولید نشان می‌دهد در هفت ماه نخست سال جاری، مجموعاً ۱۹۴ دستگاه ون در کشور تولید شده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته به یک‌هزار و ۵۲۰ دستگاه می‌رسید.

به این ترتیب، تولید ون در این بازه زمانی حدود ۸۷.۲ درصد کاهش یافته است. چنین افتی در یکی از گروه‌های خودروهای تجاری سبک، آن هم در شرایطی که نیاز به خودروهای چندسرنشین در بخش حمل‌ونقل عمومی و گردشگری مطرح است، قابل توجه به نظر می‌رسد.

خروج دو خودروساز از آمار تولید ون

جزئیات آمار تولید نشان می‌دهد در هفت ماه نخست امسال، سروش دیزل مبنا تنها تولیدکننده ون در فهرست مورد بررسی بوده و ۱۹۴ دستگاه از این خودرو را تولید کرده است.

این شرکت در مقایسه با عملکرد خود در مدت مشابه سال گذشته، رشد ۲۵ درصدی را ثبت کرده؛ اما این افزایش نتوانسته افت تولید سایر خودروسازان را جبران کند.

ایران‌خودرو دیزل و بهمن موتور که در هفت ماه نخست سال گذشته به‌ترتیب ۱۴۶ و یک‌هزار و ۲۱۹ دستگاه ون تولید کرده بودند، در دوره مشابه امسال هیچ تولیدی در این بخش نداشته‌اند.

در واقع، کاهش تولید ون بیش از آنکه ناشی از افت عملکرد یک تولیدکننده باشد، با خروج دو شرکت از فهرست تولیدکنندگان این محصول همراه شده است.

فرسودگی ناوگان تاکسی و گردشگری در کنار افت عرضه ون

مسئله تولید ون فقط به عملکرد خودروسازان محدود نمی‌شود. این خودروها بخشی از زیرساخت حمل‌ونقل عمومی و خدمات گردشگری را تشکیل می‌دهند و کاهش عرضه آنها می‌تواند روند نوسازی ناوگان را دشوارتر کند.

ون‌های فرسوده در بخش تاکسیرانی و خودروهای قدیمی مورد استفاده برای جابه‌جایی گردشگران، به‌تدریج نیازمند جایگزینی هستند. از سوی دیگر، توسعه خدمات گردشگری و جابه‌جایی گروهی مسافران نیز به ناوگانی متناسب با این نیاز وابسته است.

در چنین وضعیتی، افت ۸۷ درصدی تولید ون این پرسش را مطرح می‌کند که در صورت ادامه روند فعلی، نیاز ناوگان حمل‌ونقل عمومی و گردشگری چگونه تأمین خواهد شد؟

ضرورت برنامه‌ریزی برای تولید و نوسازی ون

آمار تولید ون در هفت ماه نخست سال جاری نشان می‌دهد این بخش از خودروهای تجاری با افت قابل توجهی مواجه شده است. اگرچه آمار تولید به‌تنهایی تصویر کاملی از میزان عرضه، واردات و تعداد خودروهای فعال در ناوگان ارائه نمی‌دهد، اما کاهش شدید تیراژ داخلی در کنار نیاز به نوسازی خودروهای فرسوده، ضرورت توجه بیشتر به این سگمنت را نشان می‌دهد.

تدوین برنامه مشخص برای حمایت از تولید ون، بازگشت خودروسازان خارج‌شده از این بخش، تسهیل تأمین قطعات و طراحی طرح‌های نوسازی ناوگان تاکسیرانی و گردشگری می‌تواند در کاهش فاصله میان عرضه و نیاز بازار مؤثر باشد.

در شرایطی که ون برای حمل‌ونقل عمومی و گردشگری یک خودروی کاربردی و ضروری محسوب می‌شود، تداوم افت تولید آن می‌تواند به یکی از چالش‌های جدی بازار خودروهای تجاری کشور تبدیل شود.