تصمیم بانک مرکزی برای عرضه سهمیه واردات خودرو در بورس / خودرو وارداتی گران تر می شود؟

به گزارش رکنا، بانک مرکزی در حال بررسی سازوکاری جدید برای مدیریت سهمیه واردات است؛ طرحی که در صورت اجرا می‌تواند هزینه واردات خودرو را افزایش دهد و در نهایت قیمت خودروهای وارداتی در بازار ایران را تحت تأثیر قرار دهد. در این مدل، ایده استفاده از سازوکار عرضه سهمیه واردات در بستر بورس مطرح شده است.

این پیشنهاد در شرایطی مطرح می‌شود که بانک مرکزی اعلام کرده تاکنون ارزی برای واردات خودرو تخصیص نداده و در شرایط محدودیت منابع ارزی، اولویت با کالاها و نیازهای ضروری کشور است.

سهمیه واردات خودرو قرار است در بورس فروخته شود؟

بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی فدراسیون واردات ایران، در جلسه کمیسیون واردات اتاق بازرگانی ایران در ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی چارچوبی پیشنهادی برای استفاده از سازوکار عرضه سهمیه واردات در بورس مطرح کرده است.

در این مدل، زمانی که تقاضا برای واردات از میزان سهمیه موجود بیشتر باشد، خودِ «حق دسترسی به سهمیه» ارزش اقتصادی پیدا می‌کند. پیشنهاد مطرح‌شده این است که این سهمیه در یک بستر شفاف و رقابتی مانند بورس عرضه شود تا قیمت آن بر اساس میزان تقاضا مشخص شود.

با این حال، نکته مهم این است که عرضه سهمیه واردات در بورس هنوز به‌عنوان یک سازوکار نهایی و اجرایی اعلام نشده و در مرحله بررسی و دریافت نظر فعالان اقتصادی قرار دارد.

چرا این تصمیم می‌تواند خودرو وارداتی را گران‌تر کند؟

اگر سهمیه واردات به‌صورت رقابتی عرضه شود، واردکننده علاوه بر هزینه‌های معمول خرید خودرو، حمل‌ونقل، حقوق ورودی، مالیات و سایر هزینه‌ها، ممکن است مجبور شود برای به‌دست آوردن حق واردات نیز هزینه‌ای پرداخت کند. در چنین شرایطی، هزینه تمام‌شده واردات افزایش پیدا می‌کند و این هزینه می‌تواند در نهایت به قیمت خودرو منتقل شود.

البته میزان اثرگذاری این طرح به نحوه اجرای آن بستگی دارد. اگر عرضه سهمیه رقابتی باشد و تقاضا برای سهمیه بالا بماند، قیمت حق واردات نیز می‌تواند افزایش پیدا کند. در مقابل، افزایش حجم سهمیه یا کاهش تقاضا می‌تواند فشار قیمتی را محدود کند.

مشکل بانک مرکزی با واردات خودرو چیست؟

بانک مرکزی در هفته‌های اخیر بر محدودیت منابع ارزی و ضرورت اولویت‌بندی مصارف تأکید کرده است. مهدی دارابی، دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی، اعلام کرده که بانک مرکزی در شرایط فعلی ارزی برای واردات خودرو تخصیص نداده است.

به گفته او، بانک مرکزی با اصل واردات خودرو مخالفت ندارد، اما در شرایط محدودیت منابع ارزی، واردات کالاهای ضروری اولویت بالاتری دارند. او همچنین درباره واردات خودرو با استفاده از ارز اشخاص مقیم خارج از کشور، بر ضرورت شفاف بودن سازوکار و جلوگیری از ایجاد رانت تأکید کرده است.

فروش سهمیه واردات چه تغییری در بازار خودرو ایجاد می‌کند؟

اگر سازوکار پیشنهادی اجرا شود، بازار واردات خودرو ممکن است از مدل فعلی به سمت یک نظام شفاف‌تر و مبتنی بر قیمت‌گذاری سهمیه حرکت کند.

در مدل جدید، سهمیه واردات دیگر صرفاً یک مجوز اداری نخواهد بود و می‌تواند به یک دارایی اقتصادی قابل قیمت‌گذاری تبدیل شود. این موضوع از یک طرف می‌تواند امکان دسترسی برابرتر و شفاف‌تر به سهمیه را فراهم کند، اما از طرف دیگر در صورت بالا بودن تقاضا، هزینه دسترسی به سهمیه افزایش خواهد یافت.

به همین دلیل، یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این است که هزینه سهمیه در نهایت بر عهده واردکننده باقی می‌ماند یا بخشی از آن به قیمت نهایی خودرو منتقل خواهد شد.

آیا خودروهای وارداتی از این به بعد گران‌تر می‌شوند؟

هنوز نمی‌توان افزایش قیمت خودروهای وارداتی را نتیجه قطعی این طرح دانست. با این حال، اگر سهمیه واردات با قیمت رقابتی عرضه شود و هزینه جدیدی به فرآیند واردات اضافه شود، افزایش هزینه تمام‌شده خودرو یکی از سناریوهای محتمل خواهد بود.

از سوی دیگر، محدودیت عرضه خودروهای وارداتی نیز می‌تواند اثر این هزینه را تشدید کند. در هفته‌های اخیر، عرضه خودروهای وارداتی همچنان ادامه داشته و در مهرماه نیز مراحل جدید عرضه و ثبت‌نام انجام شده است.

بنابراین، قیمت نهایی خودروهای وارداتی در آینده به ترکیبی از نرخ ارز، میزان عرضه، هزینه سهمیه واردات، حقوق ورودی، هزینه‌های تجاری و سطح تقاضا بستگی خواهد داشت.

یک تغییر مهم در سیاست واردات خودرو

موضوع سهمیه‌فروشی در بورس را می‌توان بخشی از تلاش برای تغییر شیوه مدیریت منابع محدود ارزی دانست. وزارت صمت نیز پیش‌تر ضوابط تعیین سهمیه واردات خودروهای سواری در سال ۱۴۰۵ را ابلاغ کرده بود و دریافت سهمیه برای شرکت‌های واجد شرایط به ارائه مستندات مربوط به ارز با منشأ خارجی وابسته شده است. 

اکنون پیشنهاد استفاده از سازوکار عرضه سهمیه واردات خودرو در بورس می‌تواند مرحله جدیدی در مدیریت این سهمیه‌ها باشد؛ مدلی که هدف آن، تخصیص سهمیه بر مبنای یک سازوکار اقتصادی و شفاف‌تر است.

خودروهای وارداتی در انتظار تصمیم نهایی

در حال حاضر، فروش سهمیه واردات خودرو در بورس را باید یک پیشنهاد در حال بررسی دانست، نه تصمیم قطعی و اجرایی. اگر این طرح به مرحله اجرا برسد، نحوه قیمت‌گذاری سهمیه و میزان رقابت میان واردکنندگان اهمیت زیادی خواهد داشت.

در نهایت، اگر هزینه جدیدی برای دسترسی به سهمیه ایجاد شود، بازار باید منتظر اثر احتمالی آن بر قیمت تمام‌شده خودروهای وارداتی باشد. به همین دلیل، تصمیم نهایی بانک مرکزی و جزئیات سازوکار اجرایی می‌تواند یکی از عوامل مهم تعیین‌کننده قیمت خودروهای خارجی در ماه‌های آینده باشد.