مطالعات شرکت زیمنس در سال 2024 نشان می دهد که 500 شرکت بزرگ جهان سالانه حدود 1.4 تریلیون دلار به دلیل توقف های برنامه ریزی نشده در خط تولید متحمل خسارت می شوند. در ادامه بررسی می کنیم که این زنجیره خسارت چگونه شکل می گیرد و چه روش هایی برای پیشگیری از خرابی تجهیزات و جلوگیری از خسارت ها وجود دارد.

هزینه واقعی خرابی یک تجهیز در صنعت چقدر است؟

قیمت جایگزین کردن یک تجهیز، تنها بخشی از هزینه ای است که؛ خرابی آن به صنعت تحمیل می کند. در خط تولید، خرابی یک موتور یا تجهیز حفاظتی می تواند علاوه بر هزینه تعویض منجر به توقف تولید، کاهش راندمان سیستم و حتی آسیب به تجهیزات دیگر شود. به همین دلیل برای محاسبه هزینه واقعی خرابی باید تمامی موارد را در نظر گرفت. با توجه به گزارش واقعی که در جدول زیر بیان شده است، می توان گفت چگونه تجهیزی با ارزش 30 میلیون تومان می تواند در اثر یک خرابی و توقف 10 ساعته خط تولید، در مجموع 1.5 میلیارد تومان هزینه ایجاد کند.

از سوی دیگر مطالعات موسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا در سال 2016 نشان داد که خرابی تجهیزات صنعتی حدود 120 میلیارد دلار خسارت قابل پیشگیری به صنایع تولید آمریکا وارد کرده است که بخش عمده این خسارت معادل با 100 میلیارد دلار، مربوط به فروش از دست رفته و 20 میلیارد دلار ناشی از توقف خط تولید بوده است. این ارقام به صورت واضح نشان می دهد که؛ در بسیاری از موارد هزینه اصلی، خرابی خود تجهیز نیست بلکه پیامد های خرابی است و اینجا دقیقا همان نقطه ای است که موضوع کیفیت تجهیزات صنعتی اهمیت پیدا می کند.

وقتی خرابی یک تجهیز به بخش های دیگر هم می رسد!

با توجه به اینکه عملکرد تجهیزات مختلف در یک خط تولید به یکدیگر وابسته است، خرابی یک تجهیز صنعتی می تواند روی کارکرد بخش های دیگر نیز اثر بگذارد و باعث اختلال در روند تولید شود. فرض کنید تجهیزی که وظیفه قطع و وصل کردن (سوئیچینگ) برق را بر عهده دارد، دچار اشکال و اختلال فنی شود و در این شرایط اگر سیستم حفاظت مناسبی نداشته باشد ممکن است خرابی به موتور برسد و خسارت بسیار زیادی به همراه داشته باشد.

چگونه تجهیزات حفاظتی می تواند جلوی گسترش خسارت را بگیرد؟

در پروژه های صنعتی، صرفا روشن و خاموش کردن تجهیزات اهمیت ندارد و نیاز است در شرایطی که جریان برق از حالت عادی خارج می شود هم اقدامات مناسبی را برای حفاظت در نظر گرفت. بنابراین باید در کنار تجهیزاتی که وظیفه کنترل و سوئیچینگ جریان برق را بر عهده دارند از کلید های حفاظتی مانند کلید حرارتی، کلید اتوماتیک و کلید مینیاتوری استفاده کرد تا در صورت بروز ایراد یا اختلال در مدار الکتریکی، جریان برق با سرعت بالا قطع گردد و خرابی به بخش های دیگر در خط تولید آسیب وارد نکند. با توجه به گزارش یکی از کارشناسان فنی کارخانه تولیدی، به علت کامل نبودن تجهیزات مربوط به قطع و وصل، بروز اشکال در یک بخش به دیگر تجهیزات سیستم آسیب وارد کرد. این تجربه نشانگر این موضوع است که؛ نقش تجهیزات حفاظتی فقط برای جلوگیری از خرابی قطعه نیست و می تواند مانع از افزایش هزینه های اضافی سیستم شود.

برای جلوگیری از زنجیره خرابی، فقط تجهیزات حفاظتی کافی است؟

راه حل اصلی برای جلوگیری از خرابی و اشکالات در سیستم ها، صرفا به استفاده از تجهیزات حفاظتی محدود نمی شود و لازم است ساختار تجهیزات با متریال و مواد با کیفیتی طراحی و تولید شده باشند که بتواند در موقعیت واقعی خط تولید، جریان بالا، دمای بیش از حد در کارکرد مداوم و طولانی مدت را تحمل نماید. تجهیزی که با مواد اولیه غیر استاندارد و نا مناسب ساخته شده حتی در صورت قرار گرفتن در مدار حفاظتی مناسب نیز می تواند معیوب شود.

کیفیت از متریال شروع می‌ شود؛ مواد اولیه چه نقشی در عمر تجهیزات صنعتی دارند؟

صرفا قیمت، برند سازنده و مشخصات فنی یک تجهیز صنعتی نشان دهنده کیفیت بالای آن نیست و بخش مهمی از این موضوع مربوط به؛ اجزا و قطعات به کار رفته در آن است. به عنوان مثال جنس رسانای جریان، آلیاژ قطعات فلزی، نوع عایق بندی و همچنین مواد بکار رفته در ساخت بدنه تجهیز می تواند روی کارکرد آن تاثیر بسیار زیادی داشته باشند. این مسئله خصوصا در تجهیزاتی که مداوم در حال کار هستند و جریان برق را قطع و وصل می کنند، اهمیت بیشتری پیدا می کند. در نظر بگیرید دو دستگاه صنعتی با اطلاعات فنی یکسان از دو برند مختلف مانند کنتاکتور اشنایدر و هیوندای ممکن است در ظاهر تفاوت زیادی با هم نداشته باشند اما کیفیت آلیاژ کنتاکت ها، جنس پایانه ها، عایق بدنه و کیفیت ساخت اجزای داخلی می تواند مشخص کند، تجهیز در طول چند سال به صورت مداوم عملکرد مناسبی ارائه خواهد داد.

بدنه یک تجهیز فقط برای نمای ظاهری آن نیست!

بدنه اصلی تجهیزات برقی و الکتریکی فقط برای نمای ظاهری آن ها طراحی نمی شوند و نقش مهمی در حفاظت از اجزا و قطعات داخلی دستگاه دارند. علاوه بر این موارد، باید بتواند در برابر افزایش دما و حرارت شرایط محیطی، ضربه و تنش های ایجاد شده در حین کار مقاومت بالایی داشته باشد. در تابلوهای برق صنعتی، ممکن است تجهیزات در ساعت های طولانی در شرایطی کار کنند که دمای داخلی تابلو طی فرآیندهای هم زمان چند تجهیز، افزایش یابد. در صورتی که مواد بکار رفته در بدنه یا محفظه کیفیت مطلوبی نداشته باشد، افزایش دما می تواند موجب تغییر شکل، کاهش استحکام یا صدمات به عایق بندی شود. این موضوع تنها باعث خرابی همان تجهیز نمی شود و هر نوع تغییر شکل یا آسیب عایق، باعث ایجاد اتصال یا اختلال در مسیر جریان می شود. در نهایت ممکن است در عملکرد دستگاه ها و تجهیزات دیگر تاثیر منفی بگذارد و کاهش بازدهی سیستم را به همراه داشته باشد.

فرسایش قطعات داخلی؛ مشکلی که از کیفیت متریال شروع می شود

از تجهیزات صنعتی در محیط های مختلف مانند صنایع چوب و فلز استفاده می شود که ممکن است فضای کارخانه و یا کارگاه دچار آلودگی و گرد و غبار بسیار زیادی باشد. بنابراین درجه حفاظتی بالا و استفاده از قطعات با کیفیت در به تاخیر افتادن فرسودگی تجهیزات اهمیت دارد. به طور مثال دستگاه کنتاکتور را در نظر بگیرید که از دو تیغه تشکیل شده است که در فرآیند قطع و وصل روی هم قرار می گیرند. نشستن آلودگی و ذرات ریز گرد و خاک روی تیغه ها منجر به ضعیف شدن عملکرد آن می شود. راهکار رفع این مشکل تنها استفاده از تجهیزی است که با اجزای با کیفیت مونتاژ و ساخته شده باشد تا دوام کاری آن در مدت بیشتری حفظ شود. با توجه به این نکته، متریال با کیفیت مهم ترین مسئله ای است که روند از کار افتادن تجهیزات و فرسودگی قطعات داخلی آن را به عقب می اندازد.

به نقل از وب سایت راک کنترل، فروشگاه تخصصی تامین تجهیزات صنعتی:

یکی از مهم‌ترین تجهیزات در مدارهای صنعتی، کنتاکتور است که وظیفه قطع و وصل جریان و کنترل تجهیزات را بر عهده دارد. انتخاب یک کنتاکتور باکیفیت می‌تواند از ایجاد جرقه، افزایش حرارت و فرسودگی زودهنگام جلوگیری کند. به همین دلیل، هنگام انتخاب و خرید کنتاکتور اشنایدر باید کیفیت ساخت و عملکرد پایدار آن را در نظر گرفت.

نتیجه گیری

در نهایت، پاسخ به این سوال که چطور یک تجهیز بی کیفیت می تواند هزینه های گزافی روی دست صنایع و کاربری ها بگذارد، به یک نکته بر می گردد. در صنعت، هزینه تجهیز صرفا مبلغی نیست که برای خرید پرداخت می شود. یک انتخاب اشتباه می تواند در ادامه به افت بازدهی خط تولید منجر شود و خسارت هایی بیشتر از ارزش اولیه آن تجهیز را در پی داشته باشد. بررسی موارد مطرح شده نشانگر این است که؛ پیشگیری از صرف چنین مبالغ سنگینی فقط با انتخاب یک تجهیز گران قیمت یا حتی افزودن تجهیزات حفاظتی به مدار ممکن نیست و آنچه اهمیت دارد، هماهنگی بین اجزای سیستم و انتخاب تجهیزی است که از نظر ساخت، مواد اولیه، شرایط عملیاتی با محیط کاری تناسب و سازگاری داشته باشند. بنابراین هنگام خرید دستگاه های صنعتی، باید تصمیم گیری از مقایسه قیمت ها فراتر رود و به سابقه و کیفیت تجهیزات و متریال ساخت آن ها توجه بیشتری شود.