مرگ پرستاران زیر بار شیفت‌های سنگین و فشار کاری / ۲۶ شیفت عصر و شب برای تامین زندگی یعنی فرسودگی کامل پرستاران

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار، در گفت‌وگو با رکنا، درباره افزایش موارد فوت پرستاران در پی فشار کاری و استرس‌های ناشی از محیط کار، اظهار کرد: اگرچه آمار دقیق فوت پرستاران باید از سوی وزارت بهداشت اعلام شود و ما به آمار رسمی و جامعی در این زمینه دسترسی نداریم، اما در ماه‌های اخیر با موارد قابل‌توجهی از فوت پرستاران مواجه بوده‌ایم. به نظر می‌رسد میزان مرگ‌ومیر در میان پرستاران نسبت به گذشته افزایش داشته و حتی ممکن است تعداد واقعی این موارد بیشتر از آمارهای منتشرشده باشد. این موضوع نیازمند بررسی جدی است.

وی با اشاره به سختی‌های حرفه پرستاری افزود: پرستاری ذاتا شغلی دشوار و پراسترس است. یکی از مهم‌ترین مشکلات این حرفه، فعالیت در شیفت‌های نامتعارف صبح، عصر و شب است. بدن انسان به خواب شبانه نیاز دارد تا بتواند فرایند بازسازی و بازیابی خود را انجام دهد، اما پرستاران به دلیل شرایط کاری از این امکان محروم می‌شوند. حتی سال‌ها پس از بازنشستگی نیز آثار روانی این شغل باقی می‌ماند. خود من با وجود گذشت حدود ۱۰ سال از بازنشستگی، هنوز خواب‌های مرتبط با محیط بیمارستان و شرایط بحرانی بیماران را می‌بینم.

مواجهه مداوم پرستاران با مرگ و بیماری

دبیرکل خانه پرستار با بیان اینکه مواجهه مستمر با بیماران بدحال یکی دیگر از عوامل فشار روانی بر پرستاران است، گفت: پرستاران به‌طور مداوم با بیماران سالمند، مبتلا به سرطان، افراد دچار شکستگی و آسیب‌های شدید جسمی و همچنین بیمارانی که در وضعیت احتضار قرار دارند، مواجه هستند. مشاهده درد، رنج و مرگ بیماران به‌مرور بر سلامت روانی پرستاران تأثیر می‌گذارد.

شریفی‌مقدم ادامه داد: یکی دیگر از مشکلات این حرفه، تماس مداوم با عوامل بیماری‌زای پرخطر مانند ویروس HIV، هپاتیت، سل و کروناست. پرستاران در بسیاری از موارد پیش از آنکه بیماری فرد مراجعه‌کننده به‌طور قطعی تشخیص داده شود، با او تماس مستقیم دارند و اقدامات درمانی و مراقبتی را انجام می‌دهند. برای مثال، ممکن است بیماری با علائم تصادف یا مشکلات دیگر به بیمارستان مراجعه کند و بعد مشخص شود که به یک بیماری عفونی مبتلاست. در چنین شرایطی، پرستار پیش از اطلاع از تشخیص قطعی، در معرض عامل بیماری‌زا قرار گرفته است.

وی با اشاره به تجربه دوران کرونا تصریح کرد: در آن دوران، به دلیل کمبود نیروی پرستاری، امکان رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی و حفاظتی در بسیاری از موارد وجود نداشت و همین مسئله باعث شد پرستاران کشور با خطرات جدی مواجه شوند. متأسفانه در نظام پرستاری کشور، غربالگری و پایش منظم سلامت کارکنان به‌درستی انجام نمی‌شود تا مشخص شود افرادی که دچار بیماری‌های جدی شده یا فوت کرده‌اند، چه سابقه مواجهه شغلی و چه شرایط جسمی و روانی داشته‌اند.

کمبود پرستار؛ فشار کاری که به فرسودگی و مرگ منجر می‌شود

دبیرکل خانه پرستار، کمبود نیروی انسانی را یکی از مهم‌ترین عوامل فرسودگی پرستاران دانست و گفت: وقتی تعداد پرستاران متناسب با تعداد بیماران نباشد، فشار کاری غیرمتعارفی به نیروهای موجود تحمیل می‌شود. برای مثال، در بخشی که استاندارد مراقبت بر عهده داشتن شش بیمار برای هر پرستار است، ممکن است یک پرستار مجبور شود از ۱۲ یا حتی ۱۵ بیمار مراقبت کند.

وی برای توضیح این وضعیت افزود: این شرایط مانند آن است که بخواهیم بار یک کامیون را روی یک وانت قرار دهیم. شاید بتوان برای مدتی چنین کاری انجام داد، اما اگر این فشار به‌طور مستمر ادامه پیدا کند، وسیله نقلیه فرسوده می‌شود. پرستار نیز در اثر تحمل بار کاری بیش از ظرفیت، به‌تدریج مستهلک می‌شود.

شریفی‌مقدم با اشاره به شرایط شیفت شب پرستاران گفت: ممکن است در یک بخش، تعداد بیماران به ۲۵ تا ۳۰ نفر برسد، در حالی که تنها یک پرستار مسئول مراقبت از آنها باشد. در شرایطی که استاندارد مراقبت، تعداد بسیار کمتری از بیمار برای هر پرستار را در نظر گرفته است، چنین وضعیتی فشار جسمی و روانی شدیدی ایجاد می‌کند. گاهی در شرایط بحرانی، پرستاران با تمام توان و بدون توجه به ساعت و زمان استراحت خود کار می‌کنند، اما وقتی این وضعیت به یک رویه دائمی تبدیل شود، سلامت آنها را به خطر می‌اندازد.

شیفت‌های متعدد برای تأمین هزینه‌های زندگی؛ پرستار چه زمانی استراحت کند؟

وی یکی دیگر از عوامل تشدیدکننده فشار کاری را مشکلات اقتصادی و ضرورت اشتغال در شیفت‌های متعدد عنوان کرد و گفت: پرستاران در کنار تمام سختی‌های شغلی، به دلیل شرایط معیشتی مجبورند شیفت‌های بیشتری بگیرند. اخیراً یکی از پرستاران در صفحه اینستاگرام من نوشته بود که ماهانه ۲۶ شیفت عصر و شب کار می‌کند. این تعداد شیفت واقعا سنگین است و عملاً فرصتی برای استراحت و رسیدگی به زندگی شخصی و خانواده باقی نمی‌گذارد.

دبیرکل خانه پرستار ادامه داد: خود من نیز در دوران جوانی شرایط مشابهی داشتم و شیفت‌های متعددی کار می‌کردم، اما تفاوت این بود که در آن زمان با درآمد حاصل از این شیفت‌ها می‌توانستیم خانه‌ای حدود ۵۰ متری بخریم. امروز پرستار با وجود کار در شیفت‌های متعدد، همچنان با مشکلات معیشتی روبه‌روست و برای تأمین زندگی خود ناچار است بیش از توان جسمی و روانی‌اش کار کند.

افسردگی، اضطراب و سندروم کاروشی در کمین پرستاران

شریفی‌مقدم با هشدار درباره پیامدهای روانی فشار کاری گفت: مجموعه این شرایط، از شیفت‌های نامتعارف و کمبود نیروی انسانی گرفته تا مواجهه مداوم با بیماری و مرگ بیماران، به‌تدریج سلامت جسم و روان پرستاران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اضطراب فراگیر، افسردگی و اختلالات روان‌تنی از جمله مشکلاتی هستند که در میان پرستاران مشاهده می‌شوند. بسیاری از همکاران ما نیز پس از تجربه دوران کرونا همچنان با اضطراب و افسردگی ناشی از آن دوران دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

وی افزود: محیط پرستاری به دلیل ماهیت فعالیت‌ها، مسئولیت سنگینی که بر عهده نیروهاست و مواجهه مداوم با شرایط بحرانی، از محیط‌های کاری بسیار پراسترس محسوب می‌شود. پرستار در طول شیفت، به‌ویژه در ساعات شب، باید به‌طور مداوم وضعیت بیمار، علائم حیاتی و مانیتورهای قلبی را کنترل کند. مسئولیت مستقیم حفظ جان بیمار، به‌خودی‌خود فشار روانی زیادی ایجاد می‌کند و تداوم این شرایط می‌تواند آثار جدی بر سلامت فرد داشته باشد.

دبیرکل خانه پرستار با اشاره به سندروم کاروشی در ژاپن اظهار کرد: در ژاپن سندرومی با عنوان «کاروشی» مطرح شده که به مرگ ناشی از کار بیش از حد و فشار کاری شدید اشاره دارد. شرایط کاری پرستاران نیز از نظر تعدد شیفت‌ها، استرس مداوم و کمبود فرصت استراحت، می‌تواند زمینه‌ساز چنین پیامدهایی باشد.

سلامت پرستار در نظام سلامت ایران جدی گرفته نمی‌شود

شریفی‌مقدم با انتقاد از بی‌توجهی به سلامت نیروی انسانی در نظام سلامت کشور گفت: متاسفانه در ایران به پرستار به‌عنوان یک انسان که خود نیازمند مراقبت و حفظ سلامت است، نگاه نمی‌شود. در کشورهای دیگر، اگر پرستاری به دلیل سرماخوردگی نتواند در شرایط مناسبی کار کند، مسئولان از او می‌خواهند به خانه برود و استراحت کند؛ چراکه هم سلامت خود او اهمیت دارد و هم احتمال انتقال بیماری به بیماران وجود دارد.

وی ادامه داد: اما در کشور ما پرستاران با وجود ابتلا به بیماری‌های مختلف، حتی بیماری‌های جدی مانند سرطان، گاهی همچنان مجبور به ادامه فعالیت هستند. در دوران کرونا نیز مواردی داشتیم که پرستاران با وجود ابتلا به بیماری و در شرایط جسمی نامناسب، همچنان در بیمارستان حضور پیدا می‌کردند و به بیماران خدمات می‌دادند.

دبیرکل خانه پرستار در پایان تاکید کرد: یکی از مشکلات اساسی نظام پرستاری کشور، نبود نظام جامع غربالگری و پایش سلامت جسمی و روانی پرستاران است. باید بررسی شود که چرا میزان فوت و بیماری در میان این گروه افزایش پیدا کرده و چه عواملی در مرگ‌های احتمالی ناشی از فشار کاری نقش دارند. نیروی پرستاری، خود یکی از اصلی‌ترین تأمین‌کنندگان سلامت جامعه است، اما متأسفانه سلامت همین نیروها در نظام سلامت کشور به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی‌گیرد. اگر وضعیت جسمی و روانی پرستاران به‌موقع بررسی و مشکلات آنها شناسایی شود، می‌توان از بخشی از آسیب‌ها و پیامدهای جبران‌ناپذیر جلوگیری کرد.

درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید. پایان خبر / رکنا / کدخبر 1266859