معاون سازمان محیط زیست: گزارش ارزیابی زیست‌ محیطی پروژه نفتی سهراب ۸ بار اصلاح شد/ ۵۰ تا ۶۰ هزار هکتار از هورالعظیم بر اثر فعالیت نفتی خشک شد

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، در نشست خبری با فعالان حوزه محیط زیست، انرژی و نفت با محوریت فعالیت‌های نفتی در محدوده تالاب هورالعظیم، با اشاره به مطالبات مردم خوزستان گفت: بخشی از صحبت‌های مطرح‌شده در این نشست، انباشتگی یک درد و مطالبه ۴۰ تا ۵۰ ساله مردم خوزستان درباره منابع و امکانات خدادادی این استان است.

او افزود: به عنوان یک خوزستانی، کاملاً حق می‌دهم مردم این استان انتظار داشته باشند در قبال منابع عظیمی که در اختیار کشور قرار می‌دهند، از امکانات و زیرساخت‌های مناسب برخوردار باشند.

لاهیجان‌زاده با اشاره به وضعیت شهرهای نفت‌خیز استان ادامه داد: امروز در ماهشهر و بندر امام، با وجود فعالیت گسترده صنایع پتروشیمی و درآمدهای حاصل از صادرات، همچنان مشکلات جدی در شهر و محله‌های اطراف این صنایع وجود دارد. همین وضعیت را در آبادان نیز می‌توان دید؛ شهری که حدود یک قرن پیش با شکل‌گیری پالایشگاه، تمدن و توسعه در آن شکل گرفت.

معاون سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: مردم خوزستان این تناقض‌ها را می‌بینند و طبیعی است که نسبت به پروژه‌هایی مانند سهراب حساس باشند. این حساسیت تنها مربوط به پروژه سهراب نیست و ریشه در تجربه‌های گذشته و انباشت مطالبات مردم دارد.

ضرورت حضور وزارتخانه‌های توسعه‌ای در تصمیم‌گیری‌ها

او با اشاره به ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف گفت: نخستین درخواست من این است که وزارتخانه‌های توسعه‌ای مانند وزارت نفت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت، حداقل یک بار با تشکل‌های محیط زیستی و فعالان این حوزه جلسه مشترک داشته باشند.

لاهیجان‌زاده افزود: سازمان حفاظت محیط زیست در بسیاری از موارد درگیر مسائل توسعه‌ای و پروژه‌هاست، اما لازم است دستگاه‌هایی که متولی اصلی توسعه هستند نیز در این گفت‌وگوها حضور داشته باشند.

تجربه تلخ فعالیت‌های نفتی در هورالعظیم

او با اشاره به تجربه میدان‌های نفتی آزادگان شمالی و جنوبی گفت: در سال ۱۳۸۹ برای میدان‌های آزادگان شمالی و جنوبی مجوز صادر شد. در آن زمان، با احداث سازه‌هایی در مسیر ورودی آب کرخه، جریان آب به بخش‌هایی از تالاب متوقف شد و نزدیک به ۵۰ تا ۶۰ هزار هکتار از اراضی تالاب خشک شد. این مناطق بعدها به یکی از کانون‌های گردوغبار تبدیل شدند.

معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: در دهه ۱۳۹۰، با تغییر رویکرد وزارت نفت، اقدامات اصلاحی گسترده‌ای انجام شد. بخشی از جاده‌های احداث‌شده در گذشته اصلاح شد و وزارت نفت حدود ۲۳۰ آبگذر و زیرگذر احداث کرد تا ارتباط آبی در بخش‌هایی از تالاب دوباره برقرار شود.

«سهراب» با تجربه تلخ پروژه‌های گذشته بررسی شد

لاهیجان‌زاده درباره روند بررسی پروژه سهراب گفت: مکاتبات مربوط به این پروژه از سال ۱۳۹۸ آغاز شد و در سال ۱۳۹۹ وارد مرحله ارزیابی زیست‌محیطی شد. سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به تجربه تلخ میدان‌های نفتی پیشین، بررسی این پروژه را با حساسیت بسیار زیادی انجام داد.

او افزود: گزارش ارزیابی زیست‌محیطی پروژه بارها اصلاح شد؛ ویرایش هفتم گزارش در بهمن ۱۴۰۱ ارائه شد و در نهایت ویرایش هشتم در ۸ مرداد ۱۴۰۴ به سازمان ارائه شد. بنابراین، هشت مرحله اصلاح گزارش و ده‌ها جلسه کارشناسی برای رسیدن به جمع‌بندی نهایی انجام شد.

وی تأکید کرد: تلاش سازمان حفاظت محیط زیست این بوده است که برای میدان سهراب، با توجه به وسعت و تعداد چاه‌ها که قابل قیاس با میدان‌های آزادگان شمالی و جنوبی نیست، کمترین آسیب زیست‌محیطی ایجاد شود و الزامات محیط زیستی به شکل جدی در پروژه لحاظ شود.

تضمین حفظ جریان آب در محدوده پروژه

معاون سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به الزامات تعیین‌شده برای پروژه گفت: یکی از نکات مهم، تضمین حفظ جریان آب در منطقه بود. بر همین اساس، اجازه ندادیم خط لوله از مسیرهایی عبور کند که مانع جریان آب شود و مسیر خط لوله به روی جاده منتقل شد.

او همچنین به وضعیت جاده امام رضا اشاره کرد و گفت: در جریان سیلاب‌های گذشته مشخص شد ظرفیت عبور آب در برخی مسیرها، از جمله جاده امام رضا، کافی نیست. در آن مقطع، برای جلوگیری از ورود آب به شهرهایی مانند سوسنگرد و حمیدیه، دستگاه‌های مختلف از جمله ارتش و سپاه در منطقه حضور داشتند.

لاهیجان‌زاده افزود: امیدواریم جامعه محلی و فعالان محیط زیست به سازمان حفاظت محیط زیست اعتماد کنند. ما نماینده قانونی و قدرتمند مردم هستیم و تلاش می‌کنیم این پروژه با رعایت کامل الزامات محیط زیستی پیش برود.

برنامه بین‌المللی برای احیای هورالعظیم

او در بخش دیگری از سخنان خود از آغاز مطالعات گسترده برای مدیریت و احیای تالاب هورالعظیم خبر داد و گفت: مطالعات احیای تالاب با همکاری دانشگاه‌های مختلف آغاز شده و یک برنامه جامع و بین‌المللی نیز در دست تهیه است.

لاهیجان‌زاده افزود: در همین چارچوب، پروژه‌ای مشترک برای احیای هورالعظیم در ایران و عراق تعریف شده که حدود ۲۰ کشور در آن مشارکت خواهند داشت. برای این پروژه، ۱۰ میلیون دلار اعتبار در نظر گرفته شده و مراحل اولیه آن خوشبختانه به تصویب رسیده است و اکنون در انتظار اعلام نهایی آن هستیم.

معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست همچنین درباره ثبت بین‌المللی هورالعظیم گفت: موضوع ثبت رامسر این تالاب نیز در حال پیگیری است. به دلیل مرزی بودن هورالعظیم و برخی اختلافات و ملاحظات مرتبط با مسائل آبی میان ایران و عراق، این موضوع با پیچیدگی‌هایی همراه بوده است، اما امیدواریم تا پایان سال بتوانیم بخش ایرانی تالاب را در چارچوب کنوانسیون رامسر ثبت کنیم.