آب نیست، درختان تهران در خطرند؛ نسخه نجات فضای سبز چیست؟

به گزارش خبرگزاری رکنا، بحران افت تراز آبخوان‌ها و تنش‌های اقلیمی در دهه اخیر، پایداری زیست‌بوم پایتخت و به ویژه بوستان‌های جنگلی و فضای سبز شهری تهران را با چالش‌های ساختاری مواجه کرده است. عدم توسعه خطوط انتقال آب خام و اتکای سنتی به چاه‌های زیرزمینی طی دهه‌های گذشته سبب شده تا بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌ها در عرصه درخت‌کاری، به دلیل قطع زنجیره آبیاری مستمر به خشکیدگی درختان بینجامد. در این میان، ورود شورای اسلامی شهر تهران به تدوین اسناد بالادستی مانند «طرح جامع فضای سبز» و «طرح جامع آب خام» نشان‌دهنده تغییر ریل از اقدامات مقطعی به سمت مدیریت یکپارچه و زیربنایی منابع آب شهری است.

مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر تهران، با تشریح آخرین وضعیت پایش میدان بوستان‌های جنگلی شاخص پایتخت اظهار کرد: پیرو دغدغه‌های موجود درباره بوستان جنگلی چیتگر، طی بازدید میدانی با حضور کارشناسان، مدیران سازمان بوستان‌ها و شهردار منطقه ۲۲، ابعاد فنی حفظ این عرصه بررسی شد. از آنجا که مالکیت بوستان‌های جنگلی در اختیار سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری است و شهرداری تنها مسئولیت بهره‌برداری را بر عهده دارد، هرگونه اقدام اجرایی، تغییر و تحول نیازمند اخذ مجوز از شورای فنی منابع طبیعی است. طرح اصلاحی بوستان چیتگر پس از اعمال پیشنهادات شورا، جهت تصویب نهایی به شورای فنی منابع طبیعی ارسال شده و هم‌زمان تدوین طرح‌های مشابه برای بوستان‌های یاس سبز و سرخه حصار نیز در مراحل پایانی قرار دارد.

وی با ریشه‌یابی علل آسیب‌پذیری بوستان‌های جنگلی و ناپایداری فضای سبز افزود: تغییرات اقلیمی در کنار کمبود شدید منابع آبی، سلامت درختان پایتخت را به شدت تهدید کرده و آنها را در برابر بیماری‌ها و آفات آسیب‌پذیر ساخته است. متأسفانه برخورد با این بحران به دلیل وجود برخی قوانین و مقررات فرسوده با سختی مواجه شده و اصلاح این قوانین یک ضرورت عاجل است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های جدید، علاوه بر تغییر الگو‌های کاشت (تک کشت) و عبور از تک‌گونه‌ای به سمت بهره‌گیری از گونه‌های تنوع‌پذیر و سازگار با اقلیم کم‌آب، تغییر ساختاری شبکه آبرسانی در دستور کار قرار گرفته است.

رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران با نقد رویکرد‌های غیرعلمی دهه‌های گذشته در نگهداری فضای سبز تأکید کرد: در دهه‌های گذشته به دلیل عدم شکل‌گیری درست شبکه آبرسانی، هر میزان درختی که کاشته می‌شد، پس از چند سال به دلیل عطش و عدم آبیاری مناسب خشک می‌گردید. برای قطع این چرخه معیوب در دوره شهری فعلی، احداث مخازن تصفیه‌خانه‌ها، انتقال پساب و هوشمندسازی توزیع آب به عنوان محور اصلی تعیین شده است؛ چرا که هوشمندسازی شبکه، حجم قابل توجهی از هدررفت منابع آبی را کاهش خواهد داد.

پیرهادی در تشریح ابعاد مالی و اسناد فرادستی این حوزه بیان کرد: شورای شهر تهران با درک اهمیت موضوع، حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان در ردیف‌های بودجه‌ای مناطق و سازمان‌ها و ۱۰ هزار میلیارد تومان دیگر در قالب تبصره‌ها و تفاهم‌نامه‌ها (مجموعاً ۲۰ همت) برای پایداری آبیاری فضای سبز اختصاص داده است. همچنین تفاهم‌نامه‌های راهبردی با شرکت آب و فاضلاب جهت احداث تصفیه‌خانه‌های سطح شهر و استفاده از پساب آنها منعقد شده و فرآیند اجرایی ساخت ۱۴ تصفیه‌خانه محلی مصوب شورا توسط شهرداری آغاز شده است.

این عضو شورای شهر تهران در پایان با نگاهی به افق آینده پایداری فضای سبز پایتخت یادآور شد: با تکمیل و ابلاغ «طرح جامع فضای سبز» و «طرح جامع آب خام»، نیاز دقیق آبی هر نقطه از شهر و مسیر خطوط انتقال به دقت مشخص می‌شود. با اتمام احداث تصفیه‌خانه‌های محلی ظرف دو تا سه سال آینده و تکمیل تصفیه‌خانه‌های بزرگ‌تر، حداکثر ظرف پنج سال آینده چالش تامین آب برای آبیاری فضای سبز تهران در اکثر مناطق به طور ریشه‌ای برطرف خواهد شد./ میزان