النینو چگونه کشف شد؛ از نگرانی ماهیگیران پرو تا یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اقلیمی جهان

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  کشف پدیده «النینو» نه در مراکز علمی و دانشگاهی، بلکه در میان ماهیگیران سواحل غربی آمریکای جنوبی رقم خورد؛ افرادی که قرن‌ها پیش و تنها با اتکا به تجربه و مشاهده، متوجه تغییرات غیرعادی در رفتار دریا شده بودند. آن‌ها نخستین کسانی بودند که نشانه‌های این پدیده اقلیمی را ثبت کردند؛ پدیده‌ای که امروز یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر آب‌وهوای جهان شناخته می‌شود.

داستان کشف النینو از سواحل پرو و اکوادور آغاز شد. ماهیگیران این مناطق مشاهده می‌کردند که در برخی سال‌ها، معمولاً در روزهای نزدیک به کریسمس، آب اقیانوس آرام به شکل غیرمعمولی گرم می‌شود. این افزایش دما تأثیر مستقیمی بر زندگی و معیشت آن‌ها داشت؛ زیرا ماهیان سردپسند که بخش عمده صید منطقه را تشکیل می‌دادند، به آب‌های عمیق‌تر و دورتر مهاجرت می‌کردند و میزان صید به شدت کاهش می‌یافت.

همزمان با کاهش حضور ماهیان سردپسند، گونه‌های گرمادوست در آب‌های منطقه ظاهر می‌شدند. حتی برخی کوسه‌ها و آبزیانی که معمولاً در این سواحل دیده نمی‌شدند، در این دوره‌ها مشاهده می‌شدند. این تغییرات باعث شده بود ماهیگیران با دقت بیشتری این پدیده را دنبال کنند و آن را به عنوان رویدادی متفاوت و تأثیرگذار بر زندگی خود بشناسند.

از آنجا که این گرمایش غیرعادی آب‌ها اغلب همزمان با جشن میلاد مسیح رخ می‌داد، ماهیگیران اسپانیایی‌زبان نام «اِل نینیو» را برای آن انتخاب کردند. این واژه در زبان اسپانیایی به معنای «کودک مسیح» یا «پسر بچه» است و به تدریج به نام رسمی این پدیده در ادبیات علمی جهان تبدیل شد.

اگرچه ماهیگیران پرویی قرن‌ها پیش نخستین نشانه‌های النینو را شناسایی کرده بودند، اما شناخت علمی این پدیده به تدریج و در فاصله سال‌های ۱۸۹۲ تا ۱۹۶۹ شکل گرفت. پژوهشگران با بررسی دمای آب اقیانوس‌ها، الگوهای جوی و تغییرات اقلیمی دریافتند که النینو تنها یک پدیده محلی در سواحل آمریکای جنوبی نیست، بلکه بخشی از یک سامانه بزرگ اقیانوسی ـ جوی است که می‌تواند بر آب‌وهوای مناطق مختلف جهان تأثیر بگذارد.

مطالعات بعدی نشان دادند که وقوع النینو می‌تواند الگوهای بارش را در بسیاری از کشورها تغییر دهد، موجب بروز خشکسالی در برخی مناطق و سیلاب در مناطق دیگر شود، دمای هوا را افزایش دهد و حتی بر شدت و فراوانی برخی طوفان‌ها اثر بگذارد. به همین دلیل، النینو امروزه یکی از مهم‌ترین شاخص‌های مورد استفاده در پیش‌بینی‌های اقلیمی و هواشناسی جهان به شمار می‌رود.

آنچه زمانی تنها یک مشاهده تجربی از سوی ماهیگیران سواحل پرو و اکوادور بود، اکنون به یکی از شناخته‌شده‌ترین پدیده‌های اقلیمی جهان تبدیل شده است؛ پدیده‌ای که شناخت آن به دانشمندان کمک می‌کند تغییرات آب‌وهوایی را بهتر درک کنند و برای پیامدهای احتمالی آن در نقاط مختلف جهان آماده باشند.