۱۸ میلیون «هرگز ازدواج نکرده» در ایران داریم / زنگ خطری برای آینده اجتماعی ایران

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  افزایش شمار افرادی که هرگز ازدواج نکرده‌اند، حالا دیگر فقط یک تغییر سبک زندگی یا انتخاب شخصی نیست؛ این پدیده به یکی از عمیق‌ترین بحران‌های اجتماعی و جمعیتی کشور تبدیل شده است. اعلام رسمی معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان مبنی بر وجود بیش از ۱۸ میلیون فرد «هرگز ازدواج نکرده» در ایران، تصویری نگران‌کننده از آینده‌ای ارائه می‌دهد که در آن ناامیدی اقتصادی، فروپاشی امنیت روانی و حذف تدریجی امکان تشکیل خانواده، ساختار اجتماعی کشور را با تهدیدی جدی مواجه کرده است.

این آمار تنها یک عدد نیست؛ پشت آن میلیون‌ها جوانی قرار دارند که در سال‌های طلایی زندگی، میان تورم، بیکاری، اجاره‌های نجومی، ناامنی شغلی و نبود چشم‌انداز روشن برای آینده گرفتار شده‌اند. نسلی که دیگر مسئله‌اش فقط پیدا کردن شریک زندگی نیست، بلکه اساساً توانایی آغاز یک زندگی مستقل را از دست داده است. وقتی هزینه اجاره یک خانه کوچک از توان حقوق یک کارمند یا کارگر فراتر می‌رود، وقتی تسهیلات بانکی به جای حمایت، به مانعی فرساینده تبدیل می‌شود و وقتی اشتغال پایدار جای خود را به قراردادهای موقت و درآمدهای بی‌ثبات می‌دهد، طبیعی است که ازدواج از یک امکان اجتماعی به یک آرزوی دوردست تبدیل شود.

اظهار معاون امور جوانان که «با شعار و اجبار نمی‌توان ازدواج را ترویج کرد» در واقع اعترافی صریح به شکست سال‌ها سیاست‌گذاری شعاری در حوزه جوانان است. طی سال‌های گذشته، بخش مهمی از سیاست‌های مرتبط با ازدواج بر تبلیغات فرهنگی، توصیه‌های اخلاقی و تشویق‌های رسانه‌ای متمرکز بود، در حالی که واقعیت زندگی جوانان چیز دیگری را فریاد می‌زد. جوان امروز نه با شعار، بلکه با محاسبه هزینه‌های واقعی زندگی تصمیم می‌گیرد. او آینده‌ای را می‌بیند که در آن حتی تأمین حداقل‌های معیشتی دشوار شده و همین نااطمینانی، میل به تشکیل خانواده را به شدت کاهش داده است.

ابعاد این بحران فقط به کاهش نرخ ازدواج محدود نمی‌شود. تأخیر یا حذف ازدواج، آثار گسترده‌ای بر ساختار جمعیتی کشور خواهد گذاشت؛ از کاهش نرخ فرزندآوری و پیر شدن جمعیت گرفته تا افزایش آسیب‌های روانی، احساس تنهایی، فرسودگی اجتماعی و کاهش سرمایه اجتماعی. جامعه‌ای که بخش بزرگی از جوانانش احساس کنند امکان ساختن آینده ندارند، به تدریج با بحران بی‌اعتمادی و کاهش امید جمعی روبه‌رو خواهد شد.

از سوی دیگر، شکاف طبقاتی در مسئله ازدواج نیز عمیق‌تر شده است. در شرایط فعلی، ازدواج بیش از گذشته به یک امتیاز طبقاتی تبدیل شده؛ کسانی که از پشتوانه مالی خانوادگی برخوردارند همچنان امکان تشکیل زندگی دارند، اما طبقات متوسط و فرودست به تدریج از این حق اجتماعی محروم می‌شوند. همین مسئله می‌تواند در سال‌های آینده به تشدید نابرابری اجتماعی و احساس حذف‌شدگی در میان جوانان منجر شود.

کارشناسان اجتماعی سال‌هاست هشدار می‌دهند که بحران ازدواج در ایران ریشه اقتصادی دارد و بدون اصلاح زیرساخت‌های معیشتی، هیچ سیاست فرهنگی به نتیجه نخواهد رسید. جوانان بیش از هر چیز به امنیت اقتصادی نیاز دارند؛ اشتغال پایدار، درآمد متناسب با هزینه‌های زندگی، مسکن قابل دسترس، تسهیلات بانکی واقعی و حذف بروکراسی‌های فرساینده. بدون این مؤلفه‌ها، هرگونه سیاست تشویقی صرفاً به تولید آمارهای تبلیغاتی محدود خواهد شد.

اکنون آمار ۱۸ میلیون فرد هرگز ازدواج نکرده، باید به عنوان یک هشدار جدی برای سیاست‌گذاران تلقی شود؛ هشداری درباره نسلی که زیر فشار بحران اقتصادی، نه فقط توان تشکیل خانواده، بلکه امید به آینده را نیز به تدریج از دست می‌دهد.