معلم حق التدریس: حقوقمان آنقدر کم است که رویمان نمی شود جایی میزان دستمزدمان را بگوییم/ معلمانی که هنوز منتظر وعده‌های تکراری‌اند

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  در حالی که تنها شش روز تا دوازدهم اردیبهشت، روز معلم، باقی مانده است، بار دیگر فضای رسانه‌ای کشور با پیام‌های تقدیر از معلمان پر می‌شود؛ پیام‌هایی که از نقش حیاتی معلمان در آینده کشور سخن می‌گویند. اما پشت این جملات رسمی، گروهی از معلمان ایستاده‌اند که سال‌هاست در همان کلاس‌ها و کنار همان همکاران رسمی تدریس می‌کنند، اما هنوز از ابتدایی‌ترین امنیت شغلی محروم‌اند؛ معلمانی که با عنوان «حق‌التدریس آزاد» شناخته می‌شوند.

این معلمان اگرچه عملاً بخشی از بدنه آموزش و پرورش هستند، اما در ساختار استخدامی آن جایی ندارند؛ نه قرارداد پایدار دارند، نه درآمد قابل اتکا و نه حتی تضمینی برای ادامه کار در سال تحصیلی بعد.

معلمانی که ۱۲ میلیون حقوق می‌گیرند اما سه ماه بیکارند

یکی از معلمان حق‌التدریس در گفت‌وگو با خبرنگار رکنا از شرایط کاری خود می‌گوید؛ شرایطی که به گفته او سال‌هاست تغییری نکرده است.

او می‌گوید: «ما معلمین حق‌التدریس آزاد بدون امنیت شغلی هستیم. سه ماه تابستان نه بیمه داریم و نه حقوق. دریافتی من حدود ۱۲ میلیون تومان است. از سال ۱۳۹۳ در بدنه آموزش و پرورش و در مدارس دولتی کنار همکاران رسمی تدریس می‌کنیم.»

به گفته این معلم، تفاوت میان او و همکاران رسمی تنها در عنوان شغلی نیست؛ بلکه در امنیت معیشت، آینده شغلی و حتی آرامش روانی نیز تفاوتی جدی وجود دارد.

شش سال تدریس در بلاتکلیفی؛ وعده‌هایی که به نتیجه نرسید

یکی دیگر از معلمان حق‌التدریس که شش سال است در این مسیر فعالیت می‌کند، روایت مشابهی دارد. او از وعده‌هایی می‌گوید که سال‌ها شنیده اما هنوز به نتیجه نرسیده‌اند.

این معلم توضیح می‌دهد: «قرار بود قرارداد ما به کار معین تبدیل شود. پارسال مهرماه دوباره حق‌التدریس شدیم و بعد یک کد دادند تا حقوقمان را واریز کنند. حتی وزیر آموزش و پرورش، آقای کاظمی، در سفر استانی به همدان قول دادند پیگیر حل مشکل ما باشند، اما هنوز هیچ اتفاقی نیفتاده است.»

او می‌گوید تفاوت میان وضعیت او و همکاران رسمی بسیار محسوس است: «آنها تابستان خیالشان راحت است؛ حقوق و مزایا دارند و مهرماه دوباره به کلاس برمی‌گردند. اما ما هر سال با این استرس زندگی می‌کنیم که شاید دیگر جایی برایمان نباشد یا به عنوان نیروی مازاد کنار گذاشته شویم.»

تدریس در روستاهای دورافتاده؛ امیدی که به نتیجه نرسید

این معلم از سال‌هایی می‌گوید که برای حفظ جایگاه شغلی خود سختی‌های زیادی را تحمل کرده است؛ سال‌هایی که اغلب در مناطق دورافتاده سپری شده‌اند.

او می‌گوید: «در روستاهای دورافتاده تدریس کردیم، سختی کشیدیم و با امید اینکه بالاخره وضعیت‌مان مشخص شود ادامه دادیم. اما حالا می‌بینیم نیروهای تازه از دانشگاه وارد می‌شوند و ما که سال‌ها تجربه داریم، کنار گذاشته می‌شویم.»

به گفته او حتی حقوق دریافتی نیز فاصله زیادی با هزینه‌های زندگی دارد: «الان حقوق ما حدود ۱۳ میلیون تومان است؛ آن‌قدر کم که حتی رویمان نمی‌شود جایی بگوییم. سال‌های قبل هم گاهی چند ماه یک‌بار پرداخت می‌شد. بیمه‌مان مرتب نبود و اول سال تحصیلی عقب می‌افتاد.»

او ادامه می‌دهد: «تابستان‌ها نه حقوق داریم و نه بیمه. در حالی که همان معلمی هستیم که در طول سال تحصیلی کلاس را اداره می‌کند.»

رقابت دشوار با سهمیه‌های محدود استخدام

در پاسخ به این پرسش که چرا این معلمان در آزمون‌های استخدامی شرکت نمی‌کنند، او توضیح می‌دهد که ظرفیت‌های محدود عملاً شانس زیادی برای قبولی باقی نمی‌گذارد.

به گفته او: «در شهرستان ما از میان حدود ۴۰ نفر ثبت‌نام‌کننده فقط دو نفر قبول شدند؛ آن هم در حالی که سهمیه استخدام برای یک نفر بود. از طرف دیگر می‌بینیم بازنشسته‌ها دوباره دعوت به کار می‌شوند، در حالی که ما هم تجربه داریم، هم انگیزه و هم جوانی.»

قانون چه می‌گوید؟ محدودیت‌هایی که مانع پرداخت حقوق تابستانی شده است

در تیرماه سال گذشته، علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش، در گفت‌وگو با رکنا درباره وضعیت این نیروها توضیح داده بود که پرداخت حقوق تابستانی به معلمان حق‌التدریس نیازمند مجوز قانونی و تأمین اعتبار از سوی سازمان برنامه و بودجه است.

او گفته بود که وزارت آموزش و پرورش پیشنهاد داده قرارداد این نیروها به «کار معین» تبدیل شود، اما این پیشنهاد به دلایل مختلف مورد موافقت قرار نگرفته است.

به گفته فرهادی، طبق قانون فعلی نیروهای حق‌التدریس تنها در طول سال تحصیلی مشمول دریافت حقوق هستند و پرداخت حقوق در ایام تابستان در چارچوب قوانین موجود پیش‌بینی نشده است.

او همچنین توضیح داده بود که یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، استفاده از این نیروها در دوره‌های آموزشی یا کلاس‌های تقویتی در تابستان است تا امکان پرداخت حقوق فراهم شود؛ موضوعی که هنوز به نتیجه نرسیده است.

روز معلم؛ میان تقدیر رسمی و واقعیت معیشتی

با وجود وعده‌ها و پیگیری‌های مطرح‌شده، معلمان حق‌التدریس می‌گویند از زمان طرح این مباحث تاکنون تغییر محسوسی در شرایط آنها ایجاد نشده است.

حالا در آستانه روز معلم، گروهی از معلمان همچنان در شرایطی کار می‌کنند که نه امنیت شغلی دارند و نه چشم‌اندازی روشن برای آینده. آنها همان معلمانی هستند که کلاس درس را اداره می‌کنند، تکالیف را تصحیح می‌کنند و مسئولیت آموزش نسل آینده را بر عهده دارند؛ اما در ساختار اداری، هنوز در وضعیت «موقت» باقی مانده‌اند.

یکی از این معلمان در پایان با لحنی آمیخته به امید و گلایه می‌گوید: «سال‌ها قول شنیده‌ایم اما نتیجه‌ای ندیده‌ایم. امیدواریم این‌بار مسئولان کاری کنند؛ چون ادامه این بی‌ثباتی، انگیزه و امید را از ما می‌گیرد.»