فاصله کوتاه تا خشکی دوباره دریاچه ارومیه/ شریعت: دریاچه با نمایش‌های رسانه‌ای احیا نمی‌شود/ تا زمانی که حقابه ارومیه تثبیت نشود، احیا پایدار نخواهد بود

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، در روزهایی که تیترهای رنگارنگ درباره «بازگشت حیات به دریاچه ارومیه» فضای رسانه‌ای ایران را پر کرده، نشانه‌های میدانی اما روایت دیگری را نجوا می‌کنند؛ روایتی که زیر لایه‌های خوش‌بینی عمومی، هشدارهای خاموش خود را پنهان کرده است. در حاشیه دریاچه، بوی رطوبت تازه با سایه سنگین تردید در هم تنیده؛ پهنه آبی اگرچه گسترده‌تر شده، اما همچنان چون سطحی لرزان بر لبه واقعیتی ناپایدار ایستاده است.

کارشناسان، این روزها بیش از آن‌که از احیای قطعی سخن بگویند، از «فرصتی محدود» حرف می‌زنند؛ فرصتی که اگر با مدیریت دقیق، پاک‌سازی مسیرهای آب‌رسان و رهاسازی واقعی حقابه همراه نشود، در نخستین تابستان گرم همه‌چیز را دوباره به نقطه صفر بازمی‌گرداند.

در چنین بزنگاهی است که گفت‌وگو با کارشناسان مستقل، معنایی بیش از تحلیل پیدا می‌کند؛ تبدیل می‌شود به تلاش برای ثبت حقیقت پیش از آنکه موج خوش‌بینی، خطرهای پنهان را از دید افکار عمومی دور کند.

علیرضا شریعت- دبیر کل فدراسیون صنعت آب کشور در گفت و گو با خبرنگار اجتماعی رکنا در خصوص شرایط حقیقی و علمی امروز دریاچه ارومیه اینگونه به سوالات پاسخ داد که می توانید در ادامه بخوانید.

تله خوش‌بینی، گرداب ناامیدی؛ فرصت‌های ازدست‌رفته احیای دریاچه ارومیه

 آقای شریعت، این روزها فضای رسانه‌ای کشور پر از خبرهای مثبت درباره احیای دریاچه ارومیه است. شما این خوش‌بینی‌های اخیر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

 باید با مردم و رسانه‌ها صادق بود. اتفاقی که امروز دیده می‌شود، بیشتر شبیه یک فرصت زودگذر است تا یک احیای واقعی. دریاچه ارومیه همواره نتیجه یک تابستان گرم را در خود داشته و آنچه امروز دیده می‌شود، آزمونی جدی برای مدیریت آب در سه ماه آینده است، نه صرفاً حاصل بارش‌های فصلی.

 به نظر شما این گسترش پهنه آبی تا چه میزان پایدار خواهد بود؟ آیا امیدی هست که وضعیت فعلی دوام داشته باشد؟

 پایداری دریاچه‌ای مانند ارومیه را فقط با مدیریت و اقدام به‌موقع می‌توان سنجید، نه با ظاهر سطح آبی فعلی. اگر نگاهی به روند مدیریتی اخیر بیندازیم، می‌بینیم که بسیاری از مشکلات ساختاری بی‌پاسخ مانده است؛ کانال‌ها و مسیر رودخانه‌ها پاک‌سازی نشده و جریان‌های حیاتی آب همچنان با اما و اگر روبه‌رو است. همچنین اگر امروز خوش‌بینی افراطی را جایگزین مطالبه‌گری هوشمندانه کنیم، در آینده نزدیک ممکن است با تکرار ناامیدی سال‌های گذشته روبه‌رو شویم.

 با در نظر گرفتن روند فعلی مدیریت منابع آب، خطر اصلی که در تابستان امسال در کمین دریاچه است چیست؟

خطر بزرگ، تکرار خشکی بخش بزرگی از دریاچه و از بین رفتن پهنه آبی سطحی است که بسیاری امروز به آن دل بسته‌اند. واقعیت این است که سناریوی تبخیر بی‌رحمانه تابستان، مانند هر سال، به قوت خود باقی است و این حقیقت را نباید ساده گرفت. اگر اقدامات جدی و بهنگام صورت نگیرد، بخش وسیعی از دریاچه در ماه‌های آینده رو به زوال خواهد گذاشت.

 آیا می‌توان گفت که دریاچه ارومیه به سمت فصلی شدن می‌رود و این اتفاق چه پیامی دارد؟

پاسخ: متأسفانه این شبح بالای سر دریاچه سایه انداخته است. وقتی یک پهنه آبی بزرگ چند ماه پرآب و سپس ماه‌ها خشک را تجربه کند، عملاً به مرحله تالاب فصلی نزدیک می‌شود. این پیام هشداری است به همه: نباید به آب مقطعی دل بست. دریاچه فصلی یک ناکامی ملی است و باید مانع شکل‌گیری این تصویر تلخ شویم.

مطالبه مشخص از مسئولان آب کشور و افکار عمومی در این مقطع زمانی چیست؟

پاسخ: مسئولان باید باور کنند که مدیریت آب فقط واکنش به بارش‌ها نیست. اقدام واقعی یعنی باز کردن مسیرها، پالایش رودخانه‌ها و تخصیص پایدار حقابه به دریاچه، نه نمایش آمارهای خوش‌بینانه. من از افکار عمومی می‌خواهم این بار صبر نکنند تا کم‌آبی تابستان و پاییز دوباره موج ناامیدی سراسری را رقم بزند. امروز زمان مطالبه‌گری و نظارت بر عملکرد تیم‌های اجرایی است؛ وگرنه ممکن است مهم‌ترین فرصت بازگشت دریاچه را به دست خودمان به تهدید تبدیل کنیم.