فیلم تحسین برانگیز کارگر فداکاری که در رشت قهرمان کمک شد / آقای مسئول چرا باید برای تعمیر لوله، جانش را زیر آب بگذارد؟ + قانون چه می گوید ؟!

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، صبح امروز فیلمی در فضای مجازی وایرال شد؛ تصاویری از مردی در شهر رشت که برای تعمیر یک لوله شهری، سر خود را در آب گل‌آلود فرو می‌برد و تلاش می‌کند مشکل را برطرف کند. بسیاری از کاربران از شرافت، تعهد و مسئولیت‌پذیری این کارگر نوشتند و او را نمادی از تلاش بی‌ادعای کارگران کشور دانستند.

اما در دل این تصاویر، قاب مهم‌تری نیز وجود داشت؛ کارگری که در شرایطی خطرناک مشغول کار بود، بدون آنکه تجهیزات ایمنی و حفاظت فردی مشخصی در اختیار داشته باشد. مشخص نبود او چگونه و با چه امکاناتی در میان آب گل‌آلود مشغول انجام مأموریت خود شده است. همین مسئله بار دیگر موضوع مسئولیت کارفرما و پیمانکار در تأمین ایمنی کارگران را به میان می‌آورد؛ موضوعی که کارشناسان حوزه حوادث ناشی از کار بر آن تأکید دارند.

تعیین مسئولیت در حوادث کار نیازمند بررسی دقیق است

شهریار سرهندی، کارشناس رسمی دادگستری استان گیلان در حوزه حوادث ناشی از کار، با تأکید بر اینکه تعیین مسئولیت در حوادث کار نیازمند بررسی همه‌جانبه شرایط حادثه است، می‌گوید: کارشناسی حوادث ناشی از کار صرفاً با شنیدن اظهارات طرفین یا توضیح اولیه درباره حادثه امکان‌پذیر نیست و کارشناس باید از محل حادثه بازدید کرده و همه عوامل مؤثر در وقوع آن را بررسی کند.

به گفته وی، اگر پیمانکار در اجرای کار نقش داشته باشد، قرارداد پیمانکاری و مفاد آن نیز باید مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود چه وظایفی بر عهده پیمانکار، کارفرما یا سایر عوامل بوده است.

مواد ۹۱ و ۹۵ قانون کار چه می‌گویند؟

سرهندی با اشاره به مواد ۹۱ و ۹۵ قانون کار توضیح می‌دهد که قانون، وظایف مشخصی را برای کارفرمایان و کارگران در حوزه ایمنی تعیین کرده است.

بر اساس ماده ۹۱ قانون کار، کارفرما موظف است وسایل و امکانات لازم برای حفاظت و سلامت کارگران را تأمین کند و آموزش‌های لازم برای استفاده صحیح از این تجهیزات را در اختیار آنان قرار دهد.

وی می‌گوید: کارفرما باید متناسب با نوع فعالیت و خطرات موجود، وسایل حفاظت فردی مناسب را تهیه و در اختیار کارگر قرار دهد. اما صرف تحویل تجهیزات کافی نیست؛ کارگر باید آموزش ببیند و کارفرما نیز بر استفاده از تجهیزات در زمان انجام کار نظارت داشته باشد.

به گفته این کارشناس رسمی دادگستری، در بررسی هر حادثه باید مشخص شود که آیا تجهیزات حفاظت فردی مناسب در اختیار کارگر قرار گرفته، آموزش لازم ارائه شده و نظارت کافی بر استفاده از این تجهیزات وجود داشته است یا خیر.

سرهندی با اشاره به ماده ۹۵ قانون کار نیز تأکید می‌کند که مسئولیت حوادث ناشی از کار باید بر اساس وظایف قانونی و شرایط واقعی کارگاه تعیین شود و نمی‌توان بدون بررسی جزئیات، یک فرد را مسئول همه حوادث دانست.

در چه شرایطی ممکن است کارگر مسئول شناخته شود؟

این کارشناس رسمی دادگستری درباره مواردی که ممکن است بخشی از مسئولیت حادثه متوجه کارگر باشد، توضیح می‌دهد: اگر تجهیزات حفاظت فردی مناسب در اختیار کارگر قرار گرفته باشد، آموزش‌های لازم ارائه شده و نظارت نیز صورت گرفته باشد، اما کارگر از استفاده از تجهیزات خودداری کند، ممکن است بخشی از مسئولیت حادثه متوجه خود او باشد.

با این حال، وی تأکید می‌کند که این موضوع مطلق نیست و هر پرونده باید به صورت جداگانه بررسی شود. صرف تحویل یک وسیله ایمنی به معنای رفع کامل مسئولیت از کارفرما نیست و باید مشخص شود تجهیزات مناسب بوده، آموزش کافی داده شده و نظارت لازم نیز انجام شده است.

به گفته سرهندی، میزان مسئولیت هر یک از عوامل در یک حادثه به نوع حادثه، نحوه وقوع آن، شرایط کارگاه، کیفیت تجهیزات، آموزش‌های ارائه‌شده، وظایف قراردادی و میزان رعایت مقررات ایمنی بستگی دارد.

تفاوت کارگر با افراد خویش‌فرما

سرهندی در ادامه بر ضرورت تفکیک مفهوم کارگر از افراد صنفی و خویش‌فرما تأکید می‌کند و می‌گوید: فردی که به صورت خویش‌فرما یا صنفی فعالیت می‌کند، شرایط متفاوتی با کارگری دارد که در قبال دریافت دستمزد برای کارفرما کار می‌کند.

وی با اشاره به مواد ۲ و ۳ قانون کار توضیح می‌دهد که قانون تعریف مشخصی از کارگر و کارفرما ارائه کرده است. بر این اساس، کارگر فردی است که در قبال انجام کار، اعم از خدمات یا سایر فعالیت‌ها، مزد دریافت می‌کند. بنابراین در بررسی حوادث، ابتدا باید رابطه کاری و جایگاه فرد در مجموعه مشخص شود.

به گفته این کارشناس رسمی دادگستری، اگر فردی به صورت خویش‌فرما فعالیت کند، مسئولیت ایمنی او با کارگری که تحت مدیریت و نظارت کارفرما فعالیت می‌کند متفاوت خواهد بود و برای تعیین مسئولیت، شرایط فعالیت فرد باید به دقت بررسی شود.

ضعف اجرای الزامات ایمنی در برخی کارگاه‌ها

سرهندی با اشاره به تجربیات خود در پرونده‌های حوادث ناشی از کار می‌گوید: انتظار این است که پیش از وقوع حادثه، الزامات ایمنی به‌طور جدی رعایت شود و کارفرمایان، صاحبان صنایع و مدیران کارگاه‌ها به پیشگیری از خطرات توجه داشته باشند.

وی می‌افزاید: در حوزه صنعت، مقررات و ضوابط مهندسی مشخصی وجود دارد، اما مشکل گاهی در مرحله اجرا و نظارت بروز می‌کند. به‌ویژه در پروژه‌های ساختمانی، ممکن است مجری یا شرکت مسئول در پروانه ساختمانی معرفی شده باشد، اما در عمل الزامات ایمنی به‌طور کامل اجرا نشود.

این کارشناس رسمی دادگستری تأکید می‌کند که نظارت بر اجرای الزامات ایمنی در کارگاه‌ها اهمیت بسیار زیادی دارد و مدیران صنایع، صاحبان کارگاه‌ها و مجریان پروژه‌ها باید توجه ویژه‌ای به این موضوع داشته باشند.

سهم بالای حوادث ساختمانی در پرونده‌های گیلان

سرهندی درباره وضعیت حوادث ناشی از کار در استان گیلان نیز می‌گوید: به دلیل تفاوت ساختار اقتصادی و صنعتی استان گیلان با برخی استان‌های صنعتی کشور، نوع حوادث شغلی در این استان نیز متفاوت است.

وی توضیح می‌دهد که به دلیل تراکم کمتر صنایع در گیلان، میزان حوادث صنعتی نسبت به برخی استان‌های دیگر پایین‌تر است، اما در مقابل، فعالیت‌های ساختمانی سهم قابل توجهی از پرونده‌های حوادث ناشی از کار را تشکیل می‌دهند.

به گفته او، در پروژه‌های ساختمانی حادثه می‌تواند در هر مرحله‌ای رخ دهد؛ از عملیات گودبرداری و مراحل اولیه ساخت گرفته تا کار در ارتفاع، استفاده از تجهیزات و سایر فعالیت‌های اجرایی. از همین رو رعایت الزامات ایمنی در تمامی مراحل پروژه ضروری است.

ایمنی؛ موضوعی که نباید پس از حادثه جدی گرفته شود

فیلم امروز رشت، فارغ از تحسینی که برای تلاش و تعهد یک کارگر برانگیخت، بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا همه الزامات ایمنی برای چنین فعالیت‌هایی رعایت می‌شود یا خیر؟

کارشناسان تأکید دارند بخش قابل توجهی از حوادث ناشی از کار با پیش‌بینی خطرات، آموزش مناسب، تأمین تجهیزات حفاظت فردی، رعایت مقررات و نظارت مستمر قابل پیشگیری است. از همین رو انتظار می‌رود کارفرمایان، پیمانکاران و مجریان پروژه‌ها، ایمنی را نه پس از وقوع حادثه، بلکه از نخستین مرحله اجرای کار به عنوان یکی از ارکان اصلی فعالیت خود در نظر بگیرند.