بنزین سوپر بی متولی / از باک ۵.۵ میلیونی در جایگاه رسمی تا باک ۸ میلیونی در خودروهای سیار!

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، ظاهرا حتی سوخت گیری هم در ایران به مسئله ای وابسته به قدرت خرید و شانس دسترسی تبدیل شده است؛ کسی که به جایگاه عرضه بنزین سوپر داخلی دسترسی دارد، باید برای هر لیتر حدود ۱۱۰ هزار تومان بپردازد و اگر سراغ خودروهای سوخت رسان سیار برود، این رقم به ۱۶۰ هزار تومان می رسد.

بر اساس آمار اعلام شده، ۸۴ جایگاه در ۱۷ استان عرضه بنزین سوپر داخلی را آغاز کرده اند و در تهران نیز تنها دو جایگاه ثابت و هشت جایگاه سیار در این زمینه فعالیت می کنند. اما مسئله اینجاست که حتی درباره همین جایگاه های معرفی شده نیز اطلاع رسانی روشنی وجود ندارد. مردم از کجا باید بدانند کدام جایگاه واقعا بنزین سوپر دارد؟ آیا موجودی این جایگاه ها به صورت مستمر به روز رسانی می شود؟ آیا شهروندان باید برای پیدا کردن یک جایگاه عرضه کننده، مسیرهای طولانی را طی کنند و در نهایت با پاسخ منفی مواجه شوند؟

این ابهام در کنار محدود بودن مراکز عرضه، شرایطی ایجاد کرده که دسترسی به بنزین سوپر بیش از آنکه تابع یک سازوکار مشخص و قابل پیش بینی باشد، به شانس و موقعیت جغرافیایی مصرف کننده وابسته شده است.

اما نگرانی مهم تر، آینده این بازار است. وقتی جایگاه های ثابت محدودند، اطلاع رسانی درباره موجودی آنها شفاف نیست و خودروهای سوخت رسان سیار با نرخ های بالاتر فعالیت می کنند، این پرسش جدی مطرح می شود که آیا قرار است بار دیگر شرایط به نفع عرضه کنندگان سیار تمام شود؟ اگر چنین است، چه نهادی مسئول تعیین قیمت و نظارت بر عملکرد آنهاست و چه تضمینی وجود دارد که مصرف کننده قربانی نبود رقابت و نظارت نشود؟

بر اساس قیمت های اعلام شده، پر کردن یک باک ۵۰ لیتری با بنزین سوپر داخلی حدود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد؛ رقمی که در شیوه عرضه سیار با نرخ لیتری ۱۶۰ هزار تومان به ۸ میلیون تومان می رسد. اختلاف ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی برای یک باک، اختلاف کوچکی نیست؛ آن هم در بازاری که هنوز درباره مبنای قیمت گذاری خدمات عرضه سیار، ابهام هایی وجود دارد.

اینجا یک مطالبه جدی مطرح است: اگر خودروهای سوخت رسان سیار علاوه بر بهای بنزین، هزینه خدمات دریافت می کنند، این هزینه ها بر چه اساسی محاسبه می شود؟ مرجع تعیین نرخ خدمات کدام نهاد است؟ سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان و دستگاه های مسئول چه نظارتی بر قیمت نهایی دارند؟ آیا نرخ ها و اجزای تشکیل دهنده آن به صورت شفاف به مردم اعلام می شود؟

نمی توان از یک سو مردم را به رعایت حقوق مصرف کننده دعوت کرد و از سوی دیگر، در برابر اختلاف قیمت های قابل توجه، ابهام در نرخ خدمات توزیع سوخت و نامشخص بودن وضعیت موجودی جایگاه ها، پاسخ روشنی ارائه نداد.

بنزین، چه معمولی و چه سوپر، کالایی نیست که بتوان نظارت بر بازار آن را به حال خود رها کرد. مردم حق دارند بدانند بابت هر لیتر سوخت و هر خدمت جانبی دقیقا چه مبلغی می پردازند، کدام جایگاه واقعا سوخت عرضه می کند و چه نهادی مسئول پاسخ گویی است.

مطالبه روشن است: وزارت نفت، شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی و سازمان حمایت باید درباره مبنای قیمت گذاری بنزین سوپر، نرخ خدمات خودروهای سیار، مجوز فعالیت آنها و سازوکار نظارت بر قیمت نهایی شفاف سازی کنند. همچنین باید فهرست جایگاه های فعال، موجودی و وضعیت عرضه آنها به صورت مستمر و قابل دسترس در اختیار مردم قرار گیرد. بازار سوخت نباید به بازاری تبدیل شود که در آن قیمت ها مشخص است، اما موجودی کالا، مرجع نظارت و مسئولیت پاسخ گویی همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد.