چرا بعد از جدایی دوباره عکس ها و پیام های قدیمی را می بینیم؟ خودسنجی کنید: دلتنگ خاطره اید یا هنوز رابطه را ادامه می دهید؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، بعضی افراد پس از جدایی بارها به گالری، پیام های قدیمی یا صفحه شریک سابق برمی گردند. آنان می دانند این کار ممکن است دلتنگی را بیشتر کند، اما انگشتشان همچنان راه رسیدن به گذشته را بلد است. این رفتار همیشه به معنای تمایل قطعی برای بازگشت نیست. فرد ممکن است دنبال آرامش، پاسخ، احساس دوست داشته شدن یا نسخه ای از خودش باشد که در آن رابطه تجربه کرده است.

عکس قدیمی فقط یک تصویر نیست

یک عکس می تواند مجموعه ای از اطلاعات را فعال کند؛ مکان، صدا، گفت و گو، احساس و تصویری که فرد در آن دوره از خودش داشته است. حافظه زندگی نامه ای به همین دلیل شبیه آرشیوی خنثی عمل نمی کند.

وقتی خاطره ای عاطفی بازیابی می شود، بخشی از تجربه هیجانی آن نیز می تواند دوباره فعال شود. فرد ممکن است با دیدن یک عکس، برای چند لحظه همان صمیمیت، امنیت یا امید گذشته را احساس کند. این تجربه همیشه ناسالم نیست. خاطرات به حفظ پیوستگی هویت کمک می کنند و یادآوری گذشته می تواند بخشی طبیعی از سوگواری برای رابطه باشد. مسئله به اثری مربوط است که این یادآوری بر زندگی امروز فرد می گذارد.

چرا ذهن بیشتر سراغ لحظه های خوب می رود؟

حافظه رابطه نسخه کامل و دقیقی از تمام اتفاق ها نیست. پس از جدایی ممکن است لحظه های صمیمیت، سفرها و روزهای آرام بیشتر از اختلاف ها و دلایل پایان رابطه به ذهن بیایند. نوستالژی می تواند احساس ارتباط با گذشته و تداوم هویت را تقویت کند، اما همزمان ممکن است تصویر رابطه را گزینشی کند. فرد بهترین لحظات گذشته را با تنهایی امروز مقایسه می کند و نتیجه می گیرد رابطه بسیار بهتر از چیزی بوده که هنگام پایان آن تجربه می کرده است.

بنابراین احساس دلتنگی به تنهایی ثابت نمی کند پایان رابطه تصمیم اشتباهی بوده است. گاهی ذهن فقط بخش های آرامش بخش آرشیو را باز کرده است.

وقتی خاطره به در مخفی رابطه تبدیل می شود

فرد ممکن است ابتدا فقط یک عکس را ببیند، سپس پیام ها را باز کند، صفحه شریک سابق را بررسی کند و دنبال نشانه ای بگردد که نشان دهد او هنوز دلتنگ است یا وارد رابطه تازه ای شده است.

در این وضعیت یک چرخه شکل می گیرد: دلتنگی باعث جست و جو می شود، جست و جو احساس نزدیکی را برای مدتی کوتاه بازمی گرداند و اطلاعات تازه دوباره دلتنگی، اضطراب یا امید را فعال می کند.

در پژوهش تارا مارشال روی ۴۶۴ نفر، پایش صفحه شریک سابق در فیس بوک با پریشانی بیشتر پس از جدایی، احساسات منفی، اشتیاق بیشتر برای فرد سابق و رشد شخصی کمتر همراه بود. این مطالعه همبستگی بود؛ بنابراین ثابت نمی کند پایش صفحه به تنهایی علت پریشانی است. افراد پریشان تر نیز ممکن است بیشتر سراغ شریک سابق بروند. 

چرا پیام های قدیمی ذهن را بیشتر درگیر می کنند؟

عکس می تواند یک لحظه را یادآوری کند، اما پیام امکان بازسازی گفت و گو را فراهم می کند. فرد دوباره ترتیب جمله ها، فاصله پاسخ ها و تغییر لحن را بررسی می کند.

ذهن ممکن است دنبال پاسخی باشد که هنگام پایان رابطه پیدا نکرده است. آیا هنوز دوستم داشت؟ از چه زمانی فاصله گرفت؟ اگر آن پاسخ را نمی دادم چه می شد؟ در این مرحله، پیام قدیمی از خاطره به پرونده تبدیل می شود. هر بار خواندن آن ممکن است تفسیر تازه ای بسازد، بدون اینکه اطلاعات واقعی جدیدی در اختیار فرد قرار دهد.

تفکر درباره آنچه می توانست متفاوت اتفاق بیفتد گاهی به یادگیری کمک می کند. اما اگر هیچ تصمیم تازه ای از آن بیرون نیاید و فقط همان صحنه تکرار شود، بیشتر به نشخوار فکری شباهت پیدا می کند.

نگاه روانشناختی 

از نگاه روانشناختی دکتر مریم سامانی _ روانشناس بالینی_ ، تفاوت مهمی میان یادآوری رابطه و بازسازی آن در ذهن وجود دارد. در یادآوری، فرد می پذیرد که رابطه بخشی از زندگی او بوده است. در بازسازی ذهنی، فرد امیدوار است با مرور بیشتر بتواند گذشته را تغییر دهد، پاسخ تازه ای پیدا کند یا احساس حضور طرف مقابل را حفظ کند.

نشانه مهم، اتفاقی است که پس از دیدن عکس رخ می دهد. اگر فرد خاطره را می بیند و به زندگی روزمره برمی گردد، احتمالا با یک یادآوری طبیعی روبه رو است. اما اگر عکس او را به سمت بررسی صفحه، تحلیل پیام ها و چند ساعت نشخوار می برد، تصویر به محرک ادامه رابطه تبدیل شده است.

گاهی فرد برای خودش در آن رابطه دلتنگ است

ممکن است دلتنگی فقط متوجه شریک سابق نباشد. فرد شاید برای انرژی، امیدها، برنامه ها یا نسخه ای از خودش دلتنگ شده باشد که در آن دوره وجود داشته است. برخی عکس ها بیشتر از آنکه فرد سابق را نشان دهند، دوره ای از زندگی را یادآوری می کنند که آینده ممکن تر، هویت روشن تر یا احساس دوست داشته شدن پررنگ تر بوده است.

این تفاوت اهمیت دارد؛ زیرا بازگرداندن شریک سابق تنها راه بازیابی آن ویژگی ها نیست. فرد می تواند بخش هایی از شور، ارتباط و هویت گذشته را در زندگی تازه خود دوباره بسازد.

آیا باید تمام عکس ها و پیام ها پاک شوند؟

نسخه یکسانی برای همه وجود ندارد. حذف فوری ممکن است برای بعضی افراد مفید و برای بعضی دیگر تصمیمی شتاب زده باشد. پرسش مهم تر این است که این محتوا چه تاثیری ایجاد می کند.

اگر دسترسی آسان به عکس ها چرخه امید، پایش و پریشانی را فعال می کند، می توان آنها را بدون حذف دائمی به پوشه ای دور از دسترس منتقل کرد. هدف پاک کردن گذشته نیست؛ هدف کاهش تماس ناخواسته با محرکی است که اجازه نمی دهد جدایی روانی شکل بگیرد.

خودسنجی کنید: خاطره را می بینید یا رابطه را اجرا می کنید؟

بعد از دیدن عکس آرام تر می شوید یا پریشانی افزایش پیدا می کند؟ آیا پس از عکس به صفحه او هم سر می زنید؟ پیام ها را برای یادآوری می خوانید یا دنبال معنای پنهان می گردید؟ اگر مطمئن بودید او هرگز بازنمی گردد، باز هم همان تصاویر را با همان شدت بررسی می کردید؟ بیشتر برای او دلتنگ هستید یا برای خودتان در آن دوره؟ پاسخ این پرسش ها تشخیص بالینی نیست، اما می تواند کارکرد واقعی رفتار را روشن تر کند.

گاهی فرد عکس قدیمی را باز نمی کند تا فقط گذشته را ببیند؛ برای چند لحظه می خواهد گذشته دوباره اتفاق بیفتد. اما عکس رابطه را بازنمی گرداند و فقط احساس مربوط به آن را فعال می کند.

خاطره را می توان نگه داشت، بدون اینکه زندگی امروز در آن متوقف شود. شاید جدا شدن عاطفی از همین نقطه آغاز شود: گذشته بخشی از داستان باقی بماند، اما دیگر فرمان ادامه زندگی را در دست نگیرد.