از حرمسرا تا میدان نبرد؛ داستان زنی که با روبند سپاهش را رهبری کرد

به گزارش رکنا، کتاب «روبنده‌پوش مسندنشین؛ زندگی و زمانه حُسن‌جهان» نوشته پریسا کدیور، روایتی از زندگی یکی از متفاوت‌ترین زنان عصر قاجار را پیش روی مخاطبان قرار می‌دهد؛ شاهزاده‌ای که نه‌تنها به حکومت رسید، بلکه در میدان نبرد نیز سپاه خود را فرماندهی کرد.

حُسن‌جهان خانم، بیست‌ویکمین دختر فتحعلی‌شاه قاجار و فرزند سنبل‌باجی، از زنان محبوب دربار، بود. او در محیط حرمسرای سلطنتی پرورش یافت و در سال ۱۲۳۷ هجری قمری به ازدواج خسروخان اردلان، حاکم کردستان، درآمد؛ پیوندی سیاسی که با هدف تقویت جایگاه خاندان اردلان شکل گرفت.

پس از درگذشت خسروخان در سال ۱۲۵۰ هجری قمری، فرزند ارشد او، رضاقلی‌خان، به حکومت کردستان رسید؛ اما به دلیل سن کم، اداره امور عملاً به دست حُسن‌جهان سپرده شد. او نزدیک به ۱۰ سال با درایت و توان مدیریتی بالا، اداره کردستان را بر عهده داشت.

یکی از مهم‌ترین رخدادهای دوران حکومت او، حمله حاکم گروس به کردستان بود. حُسن‌جهان شخصاً با مقنعه و روبند در رأس نیروهای خود قرار گرفت و توانست مهاجمان را شکست دهد. او علاوه بر حفظ امنیت منطقه، اقدامات مهمی نیز در زمینه عمران و آبادانی کردستان انجام داد.

با این حال، دوران قدرت او بدون چالش نبود. بعدها میان او و پسرش بر سر اداره حکومت اختلاف ایجاد شد. هرچند حُسن‌جهان در این رویارویی پیروز شد، اما حکومت رسمی را به فرزندش واگذار کرد و همچنان از پشت پرده در اداره امور نقش‌آفرینی کرد.

او در سال‌های پایانی عمر به شعر و ادبیات روی آورد و تا پایان زندگی در مدار قدرت باقی ماند. حُسن‌جهان سرانجام در سال ۱۲۷۸ هجری قمری و در دوران سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار درگذشت.

پریسا کدیور در این کتاب، علاوه بر زندگی حُسن‌جهان، به تاریخ کردستان در اوایل عصر قاجار، ساختار قدرت خاندان اردلان و وضعیت اجتماعی زنان آن دوره نیز پرداخته است.

یکی از نکات قابل توجه کتاب، بررسی جایگاه زنان در جامعه آن زمان است. نویسنده توضیح می‌دهد که ثبت نشدن تاریخ تولد بسیاری از شاهزاده‌خانم‌ها، بازتاب نگرش مردسالارانه جامعه قاجار بود؛ دورانی که حتی نام بردن از زنان در محافل عمومی امری ناپسند تلقی می‌شد.

کتاب «روبنده‌پوش مسندنشین؛ زندگی و زمانه حُسن‌جهان» در ۹ فصل و در ۹۵ صفحه از سوی نشر «اگر» منتشر شده و تلاش می‌کند تصویری روشن از زندگی یکی از قدرتمندترین زنان کمتر شناخته‌شده تاریخ ایران ارائه دهد.