در پسا توافق، با هم‌ افزایی می‌ توان ظرف ۴ سال فقر را مهار کرد/ لزوم پایان عصر خودی و غیر خودی در بازار کار/ زنان؛ موتور محرکه توسعه اقتصادی پس از توافق هستند + صوت

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، تحولات دیپلماتیک اخیر میان تهران و واشینگتن، بیش از آنکه در صدر اخبار سیاسی جای گیرد، لایه‌های زیرین معیشت و کالبد بازار کار ایران را نشانه رفته است.

توافق احتمالی که اکنون فراتر از یک تفاهم‌ نامه ساده ارزیابی می‌شود، به زعم کارشناسان، دریچه‌ای نوین برای بازسازی ساختارهای صنعتی و احیای سرمایه‌های اجتماعی خواهد بود.

حمید حاج‌ اسماعیلی، تحلیلگر ارشد حوزه کار و اشتغال، در واکاوی ابعاد این گشایش بین‌المللی، معتقد است ایران در آستانه یک جهش اقتصادی قرار دارد؛ جهشی که نه تنها بر پایه درآمدهای ارزی و نوسازی تکنولوژیک، بلکه بر محور پذیرش تمام آحاد ملت و بازگشت به مفهوم اصیل «خورد ملی» استوار است. در این گفتگو، چگونگی تبدیل این فرصت سیاسی به رفاه پایدار و نقش کلیدی زنان و نخبگان در نقشه جدید توسعه کشور بررسی شده است.

واکاوی اثرات تفاهم ایران و آمریکا بر بازار کار؛ از احیای غرور ملی تا پایان عصر «خودی و غیرخودی»

 با توجه به تفاهم‌نامه امضا شده میان ایران و ایالات متحده، به نظر شما در صورت نهایی شدن توافق، این موضوع چه تأثیرات ملموسی بر بازار کار و وضعیت اشتغال کشور خواهد داشت؟

حمید حاج‌اسماعیلی کارشناس حوزه کار و اشتغال در گفت و گو با خبرنگار اجتماعی رکنا اینگونه به این سوال پاسخ داد:  حتماً اثرات بسیار مثبتی خواهد داشت. برخی موضوع تفاهم‌نامه جدید را با دوران برجام مقایسه می‌کنند، اما به نظر من این دوره امتیازات بیشتری نسبت به گذشته دارد. این برتری به دلیل بهتر شدن شرایط اقتصادی ما نیست؛ اتفاقاً ما آسیب‌های بیشتری دیده‌ایم، نیاز مبرمی به پول و سرمایه‌گذاری برای بازسازی داریم و شرایط اقتصادی نسبت به زمان برجام سخت‌تر است. اما امتیاز بزرگ فعلی، تغییر فضا و اتمسفر تجارت بین‌المللی برای ایران است. از سوی دیگر، کشورهای ثروتمند منطقه که صادرکننده نفت هستند، اکنون با رویکردی جدید و بر اساس منافع خود، تعامل با ایران را بهبود بخشیده‌اند که این یک بازی دو سر برد برای ماست.

توافق جدید چگونه می‌تواند موتور تولید و اشتغال را روشن کند

وی افزود: من معتقدم افق اقتصادی پس از این تفاهم، مزایایی به مراتب بیشتر از برجام دارد. با توسعه بازار کار، گشایش‌های جدی در ظرفیت‌های تولیدی رخ خواهد داد. ایران ظرفیت‌های اقتصادی عظیمی دارد؛ ما در زمان جنگ ثابت کردیم که پایداری و مقامت تولیدی ما حتی نسبت به برخی کشورهای اروپایی برتر است. این نقاط قوتِ اتکا، می‌تواند به سرعت در حوزه صادرات توسعه یابد. دولت باید شرایطی فراهم کند که تولیدکنندگان بلافاصله به بازارهای همسایه و سپس بازارهای دورتر دسترسی پیدا کنند که این امر ارزآوری هنگفتی به همراه دارد. تفاوت دیگر این دوره در این است که همزمان با درآمد نفتی، می‌توانیم پول‌های آزاد شده را به کالاهای سرمایه‌ای و تکنولوژی تبدیل کنیم. واردات دستگاه‌های جدید و هواپیما، نفس تازه‌ای به بخش صنعت و تولید می‌دمد و مشکل بیکاری جوانان، فارغ‌التحصیلان و زنان را مرتفع می‌کند.

پس از توافق، زنان و تکنولوژی دو پیشران تازه اقتصاد ایران

حاج اسماعیلی با گفتن از اینکه در سه چهار سال اخیر، مطالبات اجتماعی برای حضور زنان و آزادی‌های بیشتر مطرح بود که خوشبختانه حاکمیت این ضرورت را پذیرفته است بیان داشت:  ما باید منتظر حضور پررنگ و انرژی زیاد زنان در عرصه‌های اقتصادی باشیم که موتور محرکه توسعه خواهد بود. همچنین اتکای فعلی بودجه جاری به مالیات به جای نفت، یک شاخص مثبت در مقایسه با دوران برجام است که اجازه می‌دهد درآمدهای نفتی صرف زیرساخت‌ها و انرژی شود. دنیا اکنون قدرت ایران را به عنوان یک بازیگر جهانی پذیرفته است. اگر در زمان برجام «اما و اگر» وجود داشت، امروز به دلیل موفقیت‌های ایران، حتی اروپایی‌ها و کشورهایی مثل ژاپن که از نبود تعامل آسیب دیده‌اند، مشتاق کار با ایران هستند. ما می‌توانیم تکنولوژی‌هایی را که آمریکا با خساست دریغ می‌کند، از این کشورها تامین کنیم.

حاج‌اسماعیلی: چتر ملی‌گرایی باید بر همه مردم گسترده شود

در دوره برجام، فضای کار برای جوانان، زنان و بخش خصوصی مستقل چندان مهیا نشد. نسخه شما برای دولت و حاکمیت جهت بازی دادن به بخش خصوصی و نخبگان چیست؟ به ویژه با توجه به اینکه سال گذشته ۲۰۰ هزار زن فعال اقتصادی از چرخه خارج شده‌اند، چه نگاهی باید حاکم شود؟

حمید حاج‌اسماعیلی در پاسخ به این سوال اینگونه گفت: یکی از اشتباهات راهبردی ما در گذشته، مذمت «ملی‌گرایی» بود که خسارات سنگینی وارد کرد. اما در چالش‌های اخیر، حتی کسانی که منتقد ملی‌گرایی بودند، اعتراف کردند که دفاع از آحاد مردم نقطه قوت ماست. وقتی رویکرد ملی‌گرایی حاکم شود، تقسیم‌بندی‌هایی مثل «خودی و غیرخودی»، «سیاه و سفید»، «مذهبی و غیرمذهبی» یا «با‌حجاب و کم‌حجاب» از بین می‌رود. با پهن شدن چتر ملی‌گرایی، تمام ظرفیت‌های انسانی برای توسعه و تولید سرریز می‌شود.

نخبگان جوان را نباید با برچسب‌های سیاسی و فرهنگی طرد کرد

وی تاکید داشت : نطفه‌های این تفکر عاقلانه اکنون در میان نخبگان و مدیران شکل گرفته است؛ حتی آقای قالیباف به عنوان یکی از مدیران دوران جنگ و رئیس مجلس، تاکید کرده‌اند که اکنون وقت خدمت به مردم و پاسخ به حمایت‌های آن‌هاست. این درک ملی باید نسبت به جوانان هم تسری یابد؛ نباید آن‌ها را با برچسب‌هایی مثل «غرب‌گرا» یا «نامذهبی» طرد کرد. جوانان و فارغ‌التحصیلان نخبۀ ما که سال‌ها جذب کشورهای دیگر می‌شدند، باید با غرورِ ناشی از قدرت و احترام جهانیِ ایران، در کشور حفظ شوند.

با هم‌افزایی می‌توان ظرف ۴ سال فقر را مهار کرد

این کارشناس حوزه کار و اشتغال بیان کرد: زنانی که پیش‌تر نیروی غیرکارآمد یا صرفاً خانه‌دار تلقی می‌شدند، امروز چرخ محرک کشورند. برآوردهای حضور ۷۵ درصدی زنان در اجتماعات اخیر نشان‌دهنده انگیزه بالای آن‌هاست. حاکمیت و دولت به این نتیجه رسیده‌اند که باید روش‌های اشتباه گذشته را کنار بگذارند و همه مردم را زیر پرچم ایران بپذیرند. اگر با مدیریت منطقی و هم‌افزایی پیش برویم، ظرف ۳ تا ۴ سال آینده می‌توانیم فقر عمیق سال‌های اخیر را مرتفع کرده، جلوی مهاجرت را بگیریم و رفاه و شرایط اجتماعی جدیدی را رقم بزنیم. ایران اکنون مورد احترام دنیاست و این ظرفیت باید صرف توسعه و رفاه مردم شود.

به گزارش رکنا، مسیر پیش روی اقتصاد ایران، مستلزم عبور از بن‌بست‌های خودساخته و بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت‌های بین‌المللی با اتکا به توان داخلی است. تحلیل‌های ارائه شده نشان می‌دهند که کلید توسعه بازار کار و مهار موج مهاجرت نخبگان، تنها در گرو گشایش‌های سیاسی نیست، بلکه در گرو گذار از مرزبندی‌های جناحی و تکریم جایگاه زنان و جوانان به عنوان پیشران‌های اصلی تولید ثروت نهفته است. اکنون که ضرورت تغییر روش‌های گذشته در سطوح عالی حاکمیتی به رسمیت شناخته شده، انتظار می‌رود رفاه عمومی و عدالت اجتماعی به عنوان ثمره نهایی این همگرایی ملی، در سال‌های آتی جایگزین فقر عمیق شده و ایران را به جایگاه واقعی خود در اقتصاد جهانی بازگرداند.