فیلم / تئاتردرمانی برای افراد دارای سندروم داون در تهران/ گلایه مربی تئاتر: فقر اقتصادی، کودکان و نوجوانان دارای نیازهای ویژه را از کلاس های مهارتی دور می کند

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، «فرشته اول گفت: راز خوشبختی رو بالای ابرها قایم کنید. فرشته دوم گفت: تو دل زمین و خاک ها راز خوشبختی رو پنهان کنید. فرشته سوم گفت: تو دل آب ها و اقیانوس ها. ولی خدا گفت: نه نه نه نه.

چون خدا می خواست راز خوشبختی رو همه پیدا کنن و خداوند راز خوشبختی رو در قلب آدم ها قرار داد تا هرکس خواست، راز خوشبختی رو بفهمه، وارد قلب دیگران بشه.»

این بخشی از نمایش «ردپای خوشبختی» است؛ نمایشی که تمام بازیگران آن را کودکان و نوجوانان دارای سندروم داون تشکیل می‌دهند. نکته قابل توجه این اثر، حضور فعال این هنرمندان نه فقط در بازیگری، بلکه در بخش موسیقی و آوازهای نمایش نیز است؛ به طوری که تمامی قطعات موسیقایی و آوازهای اجرا شده، توسط خود اعضای گروه اجرا می‌شود. نمایشی که تلاش دارد با زبانی ساده و صمیمی، از عشق، امید، دوستی و معنای خوشبختی سخن بگوید.

محمد عبدی، نویسنده، کارگردان و مربی تئاتر که این روزها در انجمن همایون با افراد مبتلا به سندروم داون فعالیت می‌کند، درباره نقش تئاتردرمانی در توانمندسازی این افراد به رکنا گفت: تئاتردرمانی یکی از شیوه‌های موثر نمایش است که با استفاده از ابزارهای بازیگری مانند بدن، بیان، کنترل احساسات، خلاقیت و تمرکز، به افزایش توانایی‌های فردی و اجتماعی کودکان کمک می‌کند.

وی افزود: طی سه تا چهار سالی که در این مجموعه فعالیت داشته‌ام، نتایج بسیار مثبتی را مشاهده کرده‌ام. کودکانی که پیش‌تر دچار لکنت زبان بودند، اعتماد به نفس کافی نداشتند یا در کنترل احساسات خود با مشکل مواجه بودند، به مرور پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌اند.

عبدی با اشاره به برنامه‌های جانبی این کلاس‌ها گفت: هدف ما تنها آموزش تئاتر نیست. تلاش می‌کنیم کودکان هدفمند باشند، برای خود برنامه‌ریزی کنند و حس مفید بودن را تجربه کنند. حتی کودکانی که هنوز توانایی خواندن و نوشتن ندارند، از طریق نقاشی و فعالیت‌های خلاقانه در این مسیر قرار می‌گیرند. همچنین آموزش مهارت‌های زندگی، سواد مالی، سواد احساسی و افزایش استقلال فردی از دیگر اهداف ماست.

این کارگردان تئاتر ادامه داد: همیشه تأکید می‌کنم که این کودکان باید به نقطه‌ای برسند که بتوانند متناسب با توانایی‌های خود، امور روزمره زندگی مانند خرید کردن یا استفاده از خدمات حمل‌ونقل را انجام دهند. کار با این بچه‌ها برای من نیز تجربه‌ای ارزشمند بوده و احساس می‌کنم بیش از آنکه من به آنها کمک کنم، آنها به من درس زندگی و رضایت می‌دهند.

وی درباره سابقه فعالیت خود در حوزه کودکان دارای نیازهای ویژه گفت: حدود هفت سال است که با این گروه از کودکان کار می‌کنم. نمایش «شازده کوچولوها» که سال گذشته در جشنواره بهزیستی شرکت کرد، موفق به کسب عنوان برگزیده کشوری شد و متن آن نیز توسط بهزیستی منتشر شد. پس از آن نیز نمایش‌هایی مانند «رد پای خوشبختی»، «نمکی» و «خونه مادربزرگه» را روی صحنه برده‌ایم.

عبدی با تأکید بر اهمیت گسترش تئاتردرمانی در کشور اظهار کرد: امیدوارم شرایطی فراهم شود تا این گروه‌ها بتوانند در شهرهای مختلف اجرا داشته باشند و آگاهی عمومی نسبت به تأثیرات تئاتردرمانی افزایش یابد. امروز در بسیاری از کشورهای اروپایی از تئاتردرمانی برای کمک به بهبود مشکلات روانی افراد استفاده می‌شود و این شیوه برای کودکان دارای نیازهای ویژه نیز بسیار مؤثر است.

هنر در آموزش و پرورش به حاشیه رانده شده است

این مربی تئاتر در بخش دیگری از گفت‌وگو با انتقاد از وضعیت آموزش هنر در مدارس گفت: متاسفانه کلاس‌های هنر در آموزش و پرورش به نقاشی کشیدن و خوشنویسی محدود شده است. در حالی که هنر نقش مهمی در رشد شخصیت، اعتماد به نفس، خلاقیت و جسارت دانش‌آموزان دارد.

وی افزود: از سال ۱۳۸۵ تدریس در مدارس را آغاز کرده‌ام و تجربه همکاری با مدارس مختلف کشور را داشته‌ام. با این حال معتقدم آموزش هنر نباید به مدارس خاص و غیرانتفاعی محدود شود و همه دانش‌آموزان باید فرصت آشنایی با شاخه‌های مختلف هنری را داشته باشند.

عبدی ادامه داد: امروز بسیاری از مدارس غیرانتفاعی صرفا برای کسب رتبه و موفقیت در جشنواره‌ها به سراغ فعالیت‌های هنری می‌روند؛ در حالی که هدف اصلی باید رشد و پیشرفت دانش‌آموزان باشد.

مشکلات اقتصادی مانع حضور برخی کودکان در کلاس‌ها شده است

وی با اشاره به مشکلات اقتصادی خانواده‌ها گفت: تلاش کرده‌ایم هزینه حضور در این کلاس‌ها را تا حد امکان کاهش دهیم؛ اما با وجود این، برخی خانواده‌ها به دلیل مشکلات مالی قادر به ادامه حضور فرزندان خود در کلاس‌ها نیستند.

عبدی افزود: حتی برنامه‌هایی برای اجرای نمایش در شهرهایی مانند اصفهان داشتیم که به دلیل مشکلات مالی و نبود حمایت کافی عملی نشد. امیدوارم با جذب حامیان مالی بتوانیم هم امکان حضور کودکان بیشتری را در کلاس‌ها فراهم کنیم و هم اجراهای بیشتری در سراسر کشور داشته باشیم.

نیاز به حمایت بیشتر از تئاتر معلولان

این کارگردان تئاتر با گلایه از کمبود فرصت‌های نمایشی برای افراد دارای معلولیت گفت: در حال حاضر تنها یک جشنواره ویژه معلولان در کشور برگزار می‌شود و فرصت‌های رقابتی و نمایشی برای این گروه بسیار محدود است.

وی اظهار کرد: در تلاش هستیم نخستین جشنواره ویژه معلولان را در تهران برگزار کنیم؛ اما اجرای چنین برنامه‌ای نیازمند حمایت مالی و حضور حامیان فرهنگی است. امیدوارم بتوانیم با کمک خیرین و اسپانسرها، شرایط بهتری برای حضور و دیده شدن این هنرمندان فراهم کنیم.

عبدی در پایان با اشاره به اجرای جدید گروه خود گفت: نمایش «خونه مادربزرگه» روزهای ۲۸ و ۲۹ خرداد در بوتیک هنر ایران روی صحنه می‌رود و پس از آن نیز در صورت فراهم شدن شرایط، اجرای این نمایش در تالار هنر برنامه‌ریزی شده است. وی از تمامی مجموعه‌ها و سالن‌های نمایشی دعوت کرد تا برای اجرای آثار هنری کودکان دارای نیازهای ویژه همکاری کنند و زمینه حضور بیشتر آنها در عرصه‌های فرهنگی و هنری را فراهم آورند.