جنگلهای هیرکانی زیر تیغ تبر؛ میراث جهانی در خطر سیلاب و قاچاق چوب
جنگلهای تاریخی هیرکانی که سالها بهعنوان سپر طبیعی در برابر سیلابها و عامل جذب بارشها شناخته میشدند، امروز در سایه قطع غیرمجاز درختان و ضعف قوانین بازدارنده به شدت آسیبپذیر شدهاند. کارشناسان هشدار میدهند که ادامه این روند، فرسایش خاک، پدیده ریزگردها و سیلابهای بیسابقه را به دنبال خواهد داشت و زراعت چوب تنها راهبرد نجاتبخش برای کاهش فشار بر این میراث جهانی است.
به گزارش خبرنگار رکنا، جنگلهای تاریخی و بکر هیرکانی، که سالها بهعنوان عامل اصلی جذب بارشها و سد طبیعی در برابر سیلابها شناخته میشدند، امروز در برابر بیمهری سوداگران چوب و ضعف قوانین بازدارنده آسیبپذیر شدهاند. تبرهای پیدرپی بر گونههای هیرکانی و خروج انبوه چوب در سالهای اخیر، به یک روند نگرانکننده و مستمر بدل شده است.
این جنگلها، بهعنوان میراث جهانی یونسکو، سالهاست تحت فشار شدید قطع غیرمجاز قرار دارند و مناطق شمالی استان گلستان، اکنون با پدیده ریزگردها، فرسایش خاک و کاهش پوشش گیاهی دستوپنجه نرم میکنند. در چنین شرایطی، زراعت چوب بهعنوان راهبردی چندمنظوره میتواند نقش سپری سبز در کاهش فشار بر جنگلهای هیرکانی ایفا کند.
شدت قطع درختان هیرکانی در برخی مناطق شمالی کشور به حدی است که، برای نمونه، در جنوب بابل، طغیان رودخانه تاریخی بابلرود در ۷ آذر ۱۴۰۲ رخ داد. این سیلاب با دبی ۲۸۰ مترمکعب بر ثانیه، رکورد نیم قرن اخیر رودخانه را شکست و منجر به آبگرفتگی خانهها و خسارت گسترده به زمینهای کشاورزی شد.
کارشناسان محیطزیست هشدار میدهند که در گذشته، حدود ۸۰ درصد از بارشها توسط درختان جنگلی جذب منابع زیرزمینی میشد، اما با قطع گسترده درختان هیرکانی، این رقم اکنون به کمتر از ۵۰ درصد کاهش یافته و باقیمانده به سیلاب و رواناب تبدیل میشود.
رفع نیازهای سلولزی و کاهش فشار بر جنگلها
به گفته صاحبنظران، زمان آن فرا رسیده که نهضتی همگانی برای حفاظت از جنگلهای هیرکانی شکل گیرد و از ظرفیت مردم محلی در مناطق روستایی بهره گرفته شود. همزمان، قوانین بازدارنده و طرح زراعت چوب باید به سرعت اجرایی شوند.
مهندس محمدرضا عبداللهی، معاون برنامهریزی و مسئول کمیته فنی منابع طبیعی گیلان، در گفتگو با «اطلاعات» بر ضرورت زراعت چوب برای تأمین نیازهای سلولزی کشور و کاهش فشار بر جنگلها تأکید کرد. وی افزود: «با اقدامات ترویجی میتوان مردم را در اراضی مازاد خود به زراعت چوب با گونههای اصلاح شده تشویق کرد تا برداشت چوب از جنگلهای هیرکانی کاهش یابد. به این ترتیب، نیازهای سلولزی کشور تأمین، قاچاق چوب کاهش و از فروش زمینهای کشاورزی برای ویلاسازی جلوگیری میشود.»
عبداللهی درباره میزان قاچاق چوب گفت: «در استان گیلان سالانه بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ پرونده قاچاق چوب تشکیل میشود، اما به دلیل مجازاتهای ناکافی، متخلفان دوباره به این کار روی میآورند.»
وی همچنین درباره اجرای زراعت چوب در استان توضیح داد: «حدود ۴۰ هزار هکتار از عرصههای جنگلی گیلان برای زراعت چوب مناسب است. هرچند در سالهایی که بازارهایی مانند برنج پررونق است، کشاورزان به سمت آن محصول میروند، اما باید ترتیبی اتخاذ شود که حداقل سطح مشخصی از اراضی کشاورزی سالانه به زراعت چوب اختصاص یابد.»
به گفته عبداللهی، ترغیب علاقهمندان به زراعت چوب و بهرهبرداری قانونی از آن در صنایع چوبی، یکی از مؤثرترین راهها برای جلوگیری از قطع غیرمجاز درختان و کاهش صدمات جبرانناپذیر به طبیعت است.
ارسال نظر