موسیقی؛ از رونق گردشگری کرمان تا تسکین درد انسان‌ ها! جشنواره نواحی ایران و یافته‌ ای تازه درباره قدرت درمانی موسیقی

به گزارش رکنا، موسیقی تنها مجموعه‌ای از صداها و نغمه‌ها برای سرگرمی نیست؛ گاهی می‌تواند گردشگری یک استان را رونق ببخشد، میراث فرهنگی یک ملت را زنده نگه دارد و حتی به کاهش درد و اضطراب انسان کمک کند. دو اتفاق و موضوع متفاوت، بار دیگر اهمیت موسیقی را در زندگی اجتماعی و فردی برجسته کرده‌اند؛ از برگزاری هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران در کرمان با هدف تحرک‌بخشی به بازار گردشگری استان تا پژوهشی تازه که نشان می‌دهد گوش دادن به موسیقی مورد علاقه می‌تواند درد ناشی از برخی اقدامات پزشکی را کاهش دهد.

جشنواره موسیقی نواحی ایران؛ فرصتی برای رونق گردشگری کرمان

هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران قرار است از نهم تا چهاردهم آذرماه امسال به میزبانی استان کرمان برگزار شود. این رویداد فرهنگی که حدود دو دهه پیش از کرمان آغاز شد، میزبان گروه‌های مختلف موسیقی، هنرمندان و پژوهشگرانی از سراسر کشور خواهد بود.

اما امسال برگزارکنندگان جشنواره به دنبال آن هستند که این رویداد تنها به اجرای موسیقی محدود نشود و تأثیر اقتصادی و گردشگری آن نیز در سطح استان قابل مشاهده باشد.

یکی از انتقادهای مطرح‌شده درباره دوره‌های گذشته جشنواره، کم‌رنگ بودن نقش صنعت گردشگری در برنامه‌ریزی‌ها بود. در حالی که رویدادهای فرهنگی می‌توانند بهانه‌ای برای سفر باشند و زمینه رونق هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، رستوران‌ها، دفاتر مسافرتی و سایر کسب‌وکارهای مرتبط را فراهم کنند.

در همین راستا، امسال کمیته گردشگری در دبیرخانه جشنواره فعال شده و طراحی بسته‌های سفر و برگزاری تورهای گردشگری در کنار برنامه‌های موسیقایی در دستور کار قرار گرفته است.

موسیقی چگونه می‌تواند اقتصاد گردشگری را متحول کند؟

برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و هنری می‌تواند گردشگران را در یک بازه زمانی مشخص به مقصدی خاص جذب کند. افرادی که برای تماشای اجرای هنرمندان یا شرکت در یک رویداد به شهری سفر می‌کنند، معمولاً به خدمات اقامتی، حمل‌ونقل، پذیرایی و برنامه‌های تفریحی نیز نیاز دارند.

از این منظر، جشنواره موسیقی نواحی می‌تواند فرصتی برای معرفی جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی کرمان باشد.

سیدموید محسن‌نژاد، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمان با اشاره به اهمیت این موضوع از برنامه‌ریزی برای طراحی بسته‌های سفر و اجرای تورهای گردشگری در ایام برگزاری جشنواره خبر داده است.

به گفته او، همکاری با دفاتر خدمات مسافرتی، انجمن‌های حرفه‌ای گردشگری و فعالان این صنعت می‌تواند زمینه جذب گردشگران بیشتر و معرفی ظرفیت‌های متنوع استان را فراهم کند.

هدف کرمان؛ تبدیل شدن به مقصد رویدادمحور گردشگری

محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، نیز بارها بر ضرورت استفاده از ظرفیت رویدادهای فرهنگی برای توسعه اقتصادی استان تأکید کرده است.

او معتقد است جشنواره موسیقی نواحی نباید صرفاً به چند روز اجرای موسیقی محدود شود، بلکه باید به جریانی فرهنگی و ماندگار برای شناسایی، ثبت و انتقال میراث موسیقایی ایران به نسل جدید تبدیل شود.

استاندار کرمان همچنین بر ضرورت گسترش برنامه‌های جشنواره در شهرستان‌ها و مناطق دارای پیشینه موسیقی محلی تأکید کرده است تا مردم مناطق مختلف استان نیز در این رویداد سهم داشته باشند.

تبدیل کرمان به مقصدی رویدادمحور، یکی از اهدافی است که مسئولان استان دنبال می‌کنند؛ هدفی که تحقق آن به مشارکت بخش خصوصی، برنامه‌ریزی منسجم و ارتباط مؤثر میان فرهنگ و گردشگری نیاز دارد.

موسیقی؛ فراتر از سرگرمی، راهکاری برای کاهش درد

در حالی که موسیقی می‌تواند به رونق گردشگری و اقتصاد محلی کمک کند، پژوهشی تازه از جنبه دیگری از تأثیر آن بر زندگی انسان پرده برداشته است.

محققان دریافتند گوش دادن به موسیقی مورد علاقه می‌تواند به کاهش درد ناشی از برخی اقدامات پزشکی کمک کند؛ موضوعی که نشان می‌دهد انتخاب موسیقی مناسب ممکن است علاوه بر ایجاد آرامش، در مدیریت تجربه‌های ناخوشایند پزشکی نیز نقش داشته باشد.

این پژوهش روی ۲۰۴ نفر انجام شد که برای انجام تصویربرداری MRI از مغز، ستون فقرات یا ناحیه سر و گردن به بیمارستان مراجعه کرده بودند. در جریان این فرایند، بیماران به تزریق ماده حاجب از طریق کانولا نیاز داشتند؛ اقدامی که می‌تواند برای برخی افراد دردناک یا اضطراب‌آور باشد.

پژوهشگران شرکت‌کنندگان را به چهار گروه تقسیم کردند:

• گروه اول به سونات شماره ۴۴۸ موتزارت گوش دادند.

• گروه دوم موسیقی مورد علاقه خود را انتخاب کردند.

• گروه سوم به موسیقی آرامش‌بخش گوش دادند.

• گروه چهارم بدون موسیقی و به‌عنوان گروه کنترل مورد بررسی قرار گرفتند.

میزان درد افراد در زمان‌های مختلف، از جمله پیش از ورود کانولا، هنگام ورود آن و ۳۰ ثانیه و دو دقیقه پس از آن، ارزیابی شد.

موسیقی مورد علاقه؛ مؤثرتر از موسیقی آرامش‌بخش؟

نتایج پژوهش نشان داد افرادی که به موسیقی مورد علاقه خود گوش داده بودند، در ۳۰ ثانیه و دو دقیقه پس از ورود کانولا، درد کمتری نسبت به گروهی که هیچ موسیقی‌ای نشنیده بودند گزارش کردند.

موسیقی موتزارت نیز در برخی شرایط با کاهش درد همراه بود، اما نتایج کلی آن به اندازه موسیقی انتخابی شرکت‌کنندگان قوی نبود و به سطح معناداری آماری نرسید.

در مقابل، موسیقی آرامش‌بخش در مقایسه با گروه کنترل کاهش معناداری در درد ایجاد نکرد.

نکته جالب این بود که بیشترین اثر کاهش درد در افرادی مشاهده شد که هم موسیقی مورد علاقه خود را انتخاب کرده بودند و هم پیش از انجام اقدام پزشکی درد داشتند.

چرا موسیقی مورد علاقه ما می‌تواند درد را کاهش دهد؟

پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای این موضوع مطرح کرده‌اند.

نخست اینکه موسیقی آشنا و مورد علاقه می‌تواند توجه ذهن را از تجربه ناخوشایند منحرف کند. هنگامی که فرد به آهنگی که دوست دارد گوش می‌دهد، تمرکز او ممکن است از درد و اضطراب ناشی از اقدام پزشکی فاصله بگیرد.

از سوی دیگر، موسیقی می‌تواند بر فرایندهای طبیعی کنترل درد در بدن تأثیر بگذارد و به کاهش استرس و اضطراب کمک کند.

البته این سازوکارها در پژوهش مورد اشاره به‌طور مستقیم بررسی نشده‌اند و برای تأیید دقیق آن‌ها به مطالعات بیشتری نیاز است.

آندری کریستینل دراگ‌نیا، نویسنده اصلی پژوهش از بیمارستان دانشگاهی زوریخ، تأکید کرده است که حتی اقدامات پزشکی نسبتاً ساده نیز می‌توانند برای افراد مختلف تجربه‌های دردناک متفاوتی ایجاد کنند؛ بنابراین کاهش ناراحتی بیماران باید بخشی از توجه نظام درمانی باشد.

آیا موسیقی می‌تواند جایگزین داروهای مسکن شود؟

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد موسیقی مورد علاقه می‌تواند به‌عنوان یک روش مکمل و کم‌هزینه برای کاهش ناراحتی در برخی اقدامات پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، نباید از این یافته نتیجه گرفت که موسیقی جایگزین داروهای مسکن یا روش‌های استاندارد کنترل درد است.

برای مشخص شدن میزان تأثیر موسیقی در جراحی‌ها و اقدامات پزشکی پیچیده‌تر، مطالعات گسترده‌تری لازم است.

پیوند موسیقی، فرهنگ، گردشگری و سلامت

جشنواره موسیقی نواحی ایران و پژوهش جدید درباره تأثیر موسیقی بر درد، اگرچه در دو حوزه متفاوت قرار می‌گیرند، اما یک نکته مشترک دارند: موسیقی بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی انسان است و ظرفیت‌های آن فراتر از سرگرمی و هنر است.

در کرمان، موسیقی می‌تواند بهانه‌ای برای سفر، معرفی میراث فرهنگی، ایجاد اشتغال و تحرک‌بخشی به اقتصاد گردشگری باشد.

در محیط‌های درمانی نیز موسیقی مورد علاقه افراد می‌تواند به کاهش درد و اضطراب ناشی از برخی اقدامات پزشکی کمک کند.

از این منظر، سرمایه‌گذاری در موسیقی و توجه به ظرفیت‌های فرهنگی آن، تنها حمایت از یک هنر نیست؛ بلکه می‌تواند زمینه‌ساز دستاوردهایی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و حتی سلامت باشد.

جمع‌بندی؛ موسیقی، سرمایه‌ای برای جامعه و آرامش انسان

موسیقی نواحی ایران بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی کشور است و برگزاری جشنواره‌هایی مانند جشنواره موسیقی نواحی می‌تواند فرصتی برای معرفی این میراث و تقویت گردشگری استان‌ها باشد.

از سوی دیگر، یافته‌های پژوهشی درباره تأثیر موسیقی مورد علاقه بر کاهش درد نشان می‌دهد این هنر حتی می‌تواند در محیط‌های درمانی نیز کاربرد داشته باشد.

شاید بتوان گفت موسیقی هم می‌تواند گردشگر را به شهری مانند کرمان بکشاند و هم در لحظات دشوار پزشکی، به انسان آرامش بیشتری ببخشد؛ ظرفیتی ارزشمند که بهره‌گیری درست از آن به برنامه‌ریزی فرهنگی، حمایت از هنرمندان و توجه بیشتر به پژوهش‌های علمی نیاز دارد.