بیوگرافی محمدرسول حقدوست؛ از قصه‌ های مادربزرگ‌ های گیلان تا قاب تلویزیون و پاسداری از فرهنگ بومی

به گزارش رکنا، محمدرسول حقدوست هنرمندی است که بخش مهمی از فعالیت‌های خود را به زنده نگه داشتن زبان گیلکی، روایت خاطرات قدیمی و انتقال فرهنگ و آداب‌ورسوم گیلان به نسل‌های جدید اختصاص داده است. حقدوست برای بسیاری از مردم گیلان با نام «عمو رسول» شناخته می‌شود؛ شخصیتی آشنا که با بیان شیرین، روایت‌های محلی و علاقه به فرهنگ بومی توانسته ارتباط صمیمانه‌ای با مخاطبان برقرار کند.

تولد و دوران کودکی؛ آغاز علاقه به قصه‌های گیلانی

محمد رسول حقدوست در سال ۱۳۳۵ در روستای کماء از توابع شهرستان صومعه‌سرا در استان گیلان متولد شد.

او دوران کودکی خود را در محیطی روستایی و در میان سنت‌ها و فرهنگ اصیل گیلانی سپری کرد. یکی از مهم‌ترین تأثیرگذاران زندگی او مادرش بود؛ زنی که اگرچه سواد خواندن و نوشتن نداشت، اما مجموعه‌ای از قصه‌ها، اشعار و روایت‌های فولکلوریک را در حافظه خود نگهداری می‌کرد.

مادرش نخستین معلم قصه‌گویی او بود و داستان‌هایی را که از نسل‌های گذشته به یاد داشت، برای فرزندش روایت می‌کرد.

همین خاطرات و شنیده‌های دوران کودکی بعدها به یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های فرهنگی و هنری حقدوست تبدیل شد. او توانست بسیاری از آن روایت‌ها را در برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی بازگو کند و در حفظ میراث شفاهی گیلان نقش داشته باشد.

ورود به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

یکی از مقاطع مهم زندگی حرفه‌ای محمد رسول حقدوست، ورود او به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود.

او از سال ۱۳۶۲ فعالیت خود را به‌عنوان مربی فرهنگی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان رشت آغاز کرد و حدود سه دهه در این مجموعه به فعالیت پرداخت.

حضور در این مجموعه فرصت مناسبی برای ارتباط با کودکان و نوجوانان، اجرای برنامه‌های فرهنگی، قصه‌گویی و فعالیت‌های هنری در اختیار او قرار داد.

حقدوست بعدها از ورود به کانون به‌عنوان یکی از شیرین‌ترین اتفاقات زندگی خود یاد کرد.

فعالیت در موسیقی و آموزش آواز

پیش از آنکه محمد رسول حقدوست به‌عنوان قصه‌گو و مجری شناخته شود، در زمینه موسیقی و آواز نیز فعالیت داشت.

او در سال ۱۳۷۲ در اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی به آموزش آوازهای ردیف ایرانی مشغول بود.

همچنین در زمینه آموزش سرود و موسیقی با مجموعه‌هایی مانند سپاه و بنیاد شهید گیلان همکاری داشت.

آشنایی او با موسیقی ایرانی و تسلط بر روایت‌های محلی، بعدها در اجرای برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی به کمکش آمد و به شیوه بیان و اجرای او ویژگی خاصی بخشید.

ورود به رادیو و تلویزیون؛ آغاز شهرت هنری

ورود محمد رسول حقدوست به دنیای رسانه با برنامه رادیویی «یاد و یادگار» رقم خورد. او با دعوت عبدالرضا رضایی‌نیا، معاون وقت صداوسیمای استان، فرصت پیدا کرد تا قصه‌های فولکلوریک گیلان را برای مخاطبان رادیو روایت کند.

این برنامه با همراهی استاد حیدر صارمی اجرا می‌شد و زمینه‌ساز حضور گسترده‌تر حقدوست در رادیو و تلویزیون شد.

او پس از آن در برنامه‌های مختلفی فعالیت کرد که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اجرای برنامه گیلکی «گیله دفتر»

• حضور در نمایش‌های رادیویی «پیام روستا»

• همکاری در برنامه «آینه روستا»

• فعالیت در برنامه «صدای کشاورز»

• نویسندگی و بازی در برنامه‌های طنز اجتماعی به زبان گیلکی

• اجرای برنامه قصه‌گویی «نقلستان»

نقلستان؛ تلاشی برای زنده نگه داشتن قصه‌های قدیمی گیلان

یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های فرهنگی محمد رسول حقدوست، برنامه «نقلستان» است؛ برنامه‌ای که با هدف حفظ قصه‌ها، افسانه‌ها و روایت‌های شفاهی مردم گیلان شکل گرفت.

او در سال ۱۳۷۵ عنوان قصه‌گوی برتر کشور را کسب کرد و پس از آن فعالیت خود را در زمینه قصه‌گویی رادیویی گسترش داد.

برنامه نقلستان با روایت داستان‌های قدیمی، باورهای محلی، خاطرات روستایی و حکایت‌های مردم گیلان تلاش می‌کرد بخشی از میراث شفاهی این استان را برای نسل جدید حفظ کند.

اهمیت این برنامه تنها در سرگرم کردن مخاطبان نبود؛ بلکه زبان گیلکی، اصطلاحات قدیمی، شیوه روایت و فرهنگ زندگی مردم گیلان نیز در آن بازتاب پیدا می‌کرد.

حاصل بخشی از این تلاش‌ها در قالب مجموعه‌ای با عنوان «نقلستان» منتشر شد.

افتخارات و جوایز محمد رسول حقدوست

فعالیت‌های فرهنگی و هنری حقدوست در طول سال‌های مختلف با کسب عناوین و افتخاراتی همراه بوده است.

از جمله دستاوردهای او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• انتخاب به‌عنوان قصه‌گوی برتر کشور در سال ۱۳۷۵

• کسب عناوین برتر در جشنواره‌های قصه‌گویی کشوری و بین‌المللی

• انتخاب به‌عنوان گزارشگر برتر کشور

• کسب عنوان بازیگر برتر مرد اقامه نماز در کشور

• انتخاب به‌عنوان قصه‌گوی برگزیده در جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در هندوستان در سال ۱۳۸۴

این موفقیت‌ها نشان‌دهنده فعالیت چندجانبه او در حوزه‌های قصه‌گویی، اجرا، بازیگری و فعالیت‌های فرهنگی است.

حضور در سینما و تلویزیون؛ از قصه‌گویی تا بازیگری

محمد رسول حقدوست علاوه بر فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای، در عرصه بازیگری نیز حضور داشته است.

او در چندین مجموعه تلویزیونی و فیلم سینمایی ایفای نقش کرده و با حضور در آثار مرتبط با فرهنگ و زندگی مردم شمال کشور، توانسته بخشی از توانایی‌های هنری خود را به نمایش بگذارد.

از مجموعه‌های تلویزیونی او می‌توان به این آثار اشاره کرد:

او همچنین در فیلم‌های سینمایی زیر حضور داشته است:

• فردا روشن است (۱۳۸۵)

• معجون جادویی (۱۳۹۰)

• ناردون (۱۳۹۴)

• پاییز (۱۳۹۷)

حضور در این آثار نشان می‌دهد که فعالیت‌های او تنها به قصه‌گویی و اجرای برنامه محدود نبوده و در زمینه بازیگری نیز تجربه‌های متنوعی داشته است.

عمو رسول در برنامه ایلجار؛ همراه مردم و روستاهای گیلان

یکی از برنامه‌هایی که در سال‌های اخیر باعث ارتباط دوباره محمد رسول حقدوست با مخاطبان گیلانی شده، برنامه «ایلجار» از شبکه باران است.

این برنامه با معرفی روستاها، جاذبه‌های طبیعی، فرهنگ بومی و سبک زندگی مردم گیلان، تلاش می‌کند مخاطبان را با ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری استان آشنا کند.

حقدوست در این برنامه با همان لحن صمیمی و آشنای خود حضور پیدا می‌کند و مردم بسیاری او را با عنوان دوست‌داشتنی «عمو رسول» می‌شناسند.

کتاب و پژوهش‌های فرهنگی؛ ثبت قصه‌ها و واژه‌های فراموش‌شده

یکی دیگر از جنبه‌های قابل توجه فعالیت‌های محمد رسول حقدوست، تلاش برای ثبت و نگهداری فرهنگ شفاهی گیلان است.

او در سال ۱۳۹۰ کتابی با عنوان «نقل گما نقلستان: مجموعه نقل‌ها و حکایت‌های گیلکی» منتشر کرد.

این کتاب مجموعه‌ای از روایت‌ها، حکایت‌ها و داستان‌های شفاهی گیلانی را در خود جای داده است.

حقدوست همچنین در زمینه گردآوری واژگان قدیمی و کم‌استفاده زبان گیلکی فعالیت کرده است؛ واژه‌هایی که بخشی از هویت زبانی و فرهنگی مردم این منطقه به شمار می‌روند.

چنین فعالیت‌هایی اهمیت زیادی دارند؛ زیرا بسیاری از داستان‌ها، اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های محلی در گذشته تنها به شکل شفاهی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شدند و در صورت ثبت نشدن، احتمال فراموشی آن‌ها وجود داشت.

زندگی شخصی و خانواده

بر اساس اطلاعات منتشرشده در زندگینامه او، محمد رسول حقدوست در ۲۵ سالگی ازدواج کرده است.

همسر او آموزگار است و این زوج دارای چهار فرزند، شامل سه پسر و یک دختر هستند.

فرزندان او در رشته‌ها و حرفه‌های مختلف تحصیل کرده‌اند و هرکدام مسیر شغلی مستقلی را دنبال می‌کنند.

ادامه فعالیت‌های فرهنگی و تقدیر از یک عمر تلاش

فعالیت‌های فرهنگی محمد رسول حقدوست در سال‌های اخیر نیز ادامه داشته است.

او در دی‌ماه ۱۴۰۴ داوری جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده داشت.

همچنین در نشست «سلامی دوباره» که به مناسبت روز زبان مادری در کانون پرورش فکری برگزار شد، از تلاش‌های فرهنگی او تقدیر به عمل آمد.

در سال ۱۴۰۵ نیز به مناسبت روز پست، تمبر یادبودی با تصویر و نام او منتشر شد؛ اتفاقی که می‌توان آن را نشانه‌ای از توجه به فعالیت‌های فرهنگی و هنری این چهره گیلانی دانست.

چرا محمد رسول حقدوست برای فرهنگ گیلان اهمیت دارد؟

اهمیت فعالیت‌های محمد رسول حقدوست را نمی‌توان تنها در اجرای برنامه‌های تلویزیونی یا بازیگری خلاصه کرد.

بخش مهمی از ارزش کار او در تلاش برای حفظ میراث ناملموس گیلان است؛ میراثی که شامل قصه‌های قدیمی، افسانه‌ها، اصطلاحات محلی، ضرب‌المثل‌ها و شیوه زندگی مردم روستایی می‌شود.

او با استفاده از رسانه‌های جمعی، کتاب و برنامه‌های فرهنگی توانسته بخشی از این گنجینه را در دسترس نسل‌های جدید قرار دهد.

در روزگاری که بسیاری از زبان‌ها و گویش‌های محلی در معرض کم‌رنگ شدن قرار دارند، ثبت و روایت داستان‌های بومی می‌تواند نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی هر منطقه داشته باشد.

سخنی از محمد رسول حقدوست

او درباره فعالیت‌های رسانه‌ای خود چنین گفته است:

«هر برنامه‌ای در صدا و سیما اجرا کرده‌ام برایم شیرین بوده، چون با تمام وجودم برای شکفتن گل لبخند روی لب‌های مردم بوده، البته خودم هم لذت می‌بردم.»

این جمله به‌خوبی نگاه او به هنر و ارتباط با مخاطبان را نشان می‌دهد؛ هنری که هدف آن تنها دیده شدن نیست، بلکه ایجاد شادی، انتقال فرهنگ و برقراری ارتباط با مردم است.

جمع‌بندی؛ عمو رسول، راوی خاطرات و فرهنگ گیلان

محمد رسول حقدوست را می‌توان از چهره‌های فعال در زمینه پاسداشت فرهنگ شفاهی گیلان دانست. او از خاطرات و قصه‌هایی که در کودکی از مادر خود شنیده بود، مسیری هنری ساخت و سال‌ها در رادیو، تلویزیون، کانون پرورش فکری، سینما و عرصه کتاب و پژوهش فعالیت کرد.

از برنامه نقلستان تا حضور در مجموعه‌های تلویزیونی و اجرای برنامه ایلجار، بخش مهمی از فعالیت‌های او با معرفی فرهنگ و زبان مردم گیلان پیوند خورده است.

شاید ارزشمندترین میراث عمو رسول، همان قصه‌هایی باشد که از دل خانه‌های روستایی و حافظه نسل‌های گذشته بیرون آمده‌اند و به کمک او دوباره در گوش مردم امروز طنین‌انداز شده‌اند.

یاد و تلاش همه کسانی که برای حفظ زبان‌ها، گویش‌ها و فرهنگ‌های بومی ایران قدم برمی‌دارند، گرامی باد.