زیباترین خیابان تهران در دوره قاجار را بشناسید؛ باب همایون چه شکلی بود؟

به گزارش رکنا، تهران قاجاری خیابان‌های تماشایی کم نداشت، اما باب همایون در نزدیکی کاخ گلستان یکی از شاخص‌ترین و زیباترین گذرگاه‌های پایتخت به شمار می‌رفت؛ خیابانی سنگفرش، درختکاری‌شده و مجهز به چراغ‌های روغنی که مسیر رفت‌وآمد شاه و درباریان بود.

باب همایون؛ خیابانی متفاوت در تهران قدیم

در روزگار قاجار، سردر الماسیه یکی از گذرگاه‌های مهم تهران بود که بعدها خیابان منتهی به آن با نام باب همایون شناخته شد. این مسیر در نزدیکی کاخ گلستان قرار داشت و به دلیل ارتباط با محدوده سلطنتی، اهمیت سیاسی و تشریفاتی ویژه‌ای پیدا کرده بود.

ماجرا از زمانی آغاز شد که مسیر منتهی به سردر الماسیه، کوچه‌ای باریک و نامناسب بود. ناصرالدین‌شاه قاجار برای تغییر چهره پایتخت و ایجاد مسیری شایسته در نزدیکی کاخ سلطنتی، دستور توسعه و بازسازی این گذرگاه را صادر کرد.

پس از بازسازی، مسیر به خیابانی پهن و سنگفرش تبدیل شد و نام باب همایون را به خود گرفت. این خیابان در منابع تاریخی با نام‌های دیگری مانند «در اندرون»، «خیابان نقاره‌خانه»، «خیابان ارگ» و «دالان بهشت» نیز شناخته شده است.

خیابانی پر از درخت و جوی آب

یکی از ویژگی‌هایی که باب همایون را از بسیاری از گذرگاه‌های تهران آن روزگار متمایز می‌کرد، درختکاری در دو سوی خیابان بود. جوی آب در کنار درختان جریان داشت و نرده‌های فلزی محدوده خیابان را مشخص می‌کردند.

برای روشنایی شب نیز چراغ‌های روغن‌سوز در خیابان قرار داده شده بود؛ مجموعه‌ای که باعث می‌شد باب همایون در مقایسه با بسیاری از معابر تهران قدیم، جلوه‌ای متفاوت داشته باشد.

مسیر اختصاصی شاه و درباریان

باب همایون فقط یک خیابان زیبا نبود؛ این مسیر به دلیل نزدیکی به کاخ گلستان، محل رفت‌وآمد شاه، شاهزادگان و درباریان بود و به همین دلیل رسیدگی ویژه‌ای به آن می‌شد.

در شب‌های جشن نیز خیابان حال‌وهوای دیگری پیدا می‌کرد. باب همایون و کاخ گلستان چراغانی می‌شدند و مراسم آتش‌بازی برگزار می‌کردند. گزارش‌های تاریخی می‌گویند ناصرالدین‌شاه گاهی از بالاخانه سردر الماسیه این مراسم را تماشا می‌کرد.

چرا به آن «الماسیه» می‌گفتند؟

سردر الماسیه به دلیل تزئینات و آینه‌کاری‌هایش جلوه‌ای درخشان داشت. درهای چدنی و کاشی‌کاری‌های ظریف نیز بر شکوه آن افزوده بود. نام «الماسیه» نیز به همین جلوه درخشان سردر ارتباط داده شده است.

باب همایون در منابع تاریخی به عنوان خیابانی پهن، مستقیم و سنگفرش‌شده با ردیف درختان، چراغ‌ها و مغازه‌های منظم توصیف شده است.

سرنوشت سردر الماسیه

سردر تاریخی الماسیه در جریان تحولات شهرسازی تهران در اوایل دوره پهلوی از میان رفت و امروز آن بنای تاریخی وجود ندارد؛ با این حال، نام باب همایون همچنان بخشی از حافظه تاریخی تهران محسوب می‌شود.

جدول اطلاعات باب همایون در دوره قاجار