تشخیص سرطان دهان تنها با یک مسواک؛ آزمایشی که پزشکان را شوکه کرد

به گزارش رکنا، پژوهشگران موفق به توسعه یک آزمایش نوآورانه و غیرتهاجمی شده‌اند که می‌تواند با استفاده از نمونه‌برداری مشابه مسواک زدن، سرطان دهان را با دقت بالا و در مدت زمانی کوتاه تشخیص دهد.

نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد این روش توانسته است در آزمایش روی صدها بیمار، با دقتی نزدیک به ۹۶ درصد موارد سرطان دهان را شناسایی کند. این دستاورد می‌تواند تحولی مهم در تشخیص زودهنگام این بیماری ایجاد کند و نیاز به بسیاری از نمونه‌برداری‌های دردناک را کاهش دهد.

جایگزینی برای بیوپسی‌های دردناک

در حال حاضر، تشخیص قطعی سرطان دهان معمولاً از طریق بیوپسی انجام می‌شود؛ روشی که در آن پزشک بخشی از بافت مشکوک را از نواحی مختلف دهان مانند زبان، لثه، گونه یا لوزه برداشته و برای بررسی آزمایشگاهی ارسال می‌کند.

این فرآیند علاوه بر تهاجمی بودن، برای بسیاری از بیماران ناخوشایند است و در برخی موارد نیاز به تکرار نمونه‌برداری وجود دارد. همین مسئله باعث می‌شود برخی بیماران و حتی پزشکان نسبت به انجام مکرر آن تمایل کمتری داشته باشند.

تشخیص سریع‌تر و دقیق‌تر سرطان دهان

به گفته دکتر «موی تک ته»، استاد انکولوژی مولکولی دهان در دانشگاه کوئین مری لندن، تشخیص زودهنگام نقش مستقیمی در افزایش شانس بقا و موفقیت درمان سرطان دهان دارد.

او توضیح داد که روش‌های فعلی تشخیص معمولاً زمان‌بر هستند و بسیاری از بیماران مبتلا به ضایعات مشکوک، حتی در مواردی که احتمال خوش‌خیم بودن آن‌ها زیاد است، تحت بیوپسی تهاجمی قرار می‌گیرند.

به گفته این پژوهشگر، آزمایش جدید می‌تواند روند تشخیص را سریع‌تر، دقیق‌تر و کم‌خطرتر کند و امکان پایش مداوم ضایعات مشکوک را فراهم آورد.

آزمایش مسواک چگونه انجام می‌شود؟

در این روش، از یک برس کوچک و نرم برای جمع‌آوری سلول‌های سطحی از ناحیه مشکوک در دهان استفاده می‌شود. نمونه به دست آمده سپس تحت بررسی ژنتیکی قرار می‌گیرد.

پژوهشگران در این آزمایش به دنبال چهار ژن مشخص هستند که ارتباط مستقیمی با بروز سرطان‌های دهانی دارند. بررسی فعالیت این ژن‌ها می‌تواند وجود یا عدم وجود سلول‌های سرطانی را با دقت بالا مشخص کند.

دقت چشمگیر در آزمایش‌های بالینی

برای ارزیابی عملکرد این روش، محققان ۱۰۹۰ نمونه جمع‌آوری‌شده از ۵۴۵ بیمار را مورد بررسی قرار دادند.

نتایج نشان داد:

• حدود ۹۶ درصد موارد سرطان دهان به درستی شناسایی شدند.
• بیش از ۹۵ درصد نمونه‌های غیرسرطانی به‌درستی منفی گزارش شدند.
• میزان نتایج مثبت و منفی کاذب کمتر از ۵ درصد بود.

این آمار نشان می‌دهد که آزمایش جدید از نظر دقت، عملکردی قابل مقایسه با روش‌های تشخیصی پیشرفته‌تر دارد.

کاهش چشمگیر بیوپسی‌های غیرضروری

پژوهشگران معتقدند استفاده گسترده از این فناوری می‌تواند تا ۹۰ درصد از نمونه‌برداری‌های غیرضروری را کاهش دهد.

این موضوع نه تنها از درد و ناراحتی بیماران می‌کاهد، بلکه باعث صرفه‌جویی در زمان، هزینه‌های درمانی و منابع سیستم سلامت نیز خواهد شد.

چرا تشخیص زودهنگام اهمیت دارد؟

براساس آمار ارائه‌شده در این پژوهش، بیش از نیمی از موارد سرطان دهان زمانی تشخیص داده می‌شوند که بیماری به مرحله چهارم رسیده است؛ مرحله‌ای که درمان دشوارتر و شانس بقا به مراتب کمتر است.

میزان بقای پنج‌ساله بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته دهان، بسته به محل درگیری، بین ۲۲ تا ۴۶ درصد متغیر است. به همین دلیل، تشخیص سریع و آغاز درمان در مراحل اولیه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در نجات جان بیماران داشته باشد.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟

متخصصان می‌گویند برخی عوامل خطر احتمال ابتلا به سرطان دهان را افزایش می‌دهند، از جمله:

• مصرف دخانیات
• نوشیدن الکل
• ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
• قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید، به‌ویژه در مورد سرطان لب

امیدی تازه برای آینده تشخیص سرطان

محققان معتقدند این آزمایش جدید می‌تواند به ابزاری ارزشمند برای پایش ضایعات مشکوک دهان تبدیل شود و پزشکان را قادر سازد تغییرات سرطانی را در مراحل بسیار ابتدایی شناسایی کنند.

اگر این فناوری در مطالعات آینده نیز نتایج موفقیت‌آمیز خود را حفظ کند، می‌تواند مسیر تشخیص سرطان دهان را متحول کرده و جان هزاران نفر را از طریق تشخیص زودهنگام نجات دهد.