کشف عجیب جیمز وب؛ سیاره‌ ای که صبح‌ هایش ابری و عصرهایش صاف است

به گزارش رکنا، بررسی‌های جدید نشان می‌دهد سیاره WASP-94A b که حدود ۷۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد، در بخش صبحگاهی خود پوشیده از ابر است، اما با فرا رسیدن عصر، آسمان آن کاملاً صاف و بدون ابر می‌شود.

این کشف که نتایج آن در ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شده، گامی مهم در شناخت آب‌وهوای سیارات خارج از منظومه شمسی به شمار می‌رود و نشان می‌دهد دانشمندان اکنون می‌توانند جزئیات بیشتری از جو این دنیاهای دوردست را بررسی کنند.

روشی نو برای مطالعه آب‌وهوای سیارات

سیاره WASP-94A b در گروه «مشتری‌های داغ» قرار دارد؛ سیاراتی غول‌پیکر و گازی که به دلیل نزدیکی زیاد به ستاره میزبان خود، دمای بسیار بالایی دارند. تاکنون لایه‌های ضخیم ابر و مه، بررسی دقیق جو این سیاره را دشوار کرده بود و اطلاعات محدودی از ترکیب شیمیایی آن در دسترس قرار داشت.

پژوهشگران برای حل این مشکل، روش تازه‌ای را به کار گرفتند. آن‌ها هنگام عبور سیاره از مقابل ستاره، نور عبوری از دو سوی آن، یعنی بخش‌های مربوط به طلوع و غروب ستاره، را به‌صورت جداگانه بررسی کردند. این شیوه برای نخستین بار امکان مقایسه شرایط جوی در دو سمت سیاره را فراهم کرد.

ابرها فقط در بخش صبحگاهی دیده می‌شوند

نتایج بررسی‌ها پژوهشگران را شگفت‌زده کرد. آن‌ها دریافتند که ابرها تنها در بخش صبحگاهی سیاره، جایی که روز تازه آغاز می‌شود، متراکم هستند. اما در سمت عصرگاهی، به دلیل دمای بالاتر، این ابرها از بین می‌روند و آسمان کاملاً صاف باقی می‌ماند.

به گفته دیوید سینگ، از اعضای تیم تحقیقاتی، اختلاف دمای میان دو بخش سیاره عامل اصلی این پدیده است و همین تفاوت باعث شکل‌گیری و از بین رفتن ابرها می‌شود.

کشف ابرهایی در ارتفاعی غیرمنتظره

بررسی‌های دقیق‌تر نشان داد ابرهای این سیاره در ارتفاعی بسیار بالاتر از آنچه مدل‌های علمی پیش‌بینی می‌کردند، شناور هستند. علاوه بر این، ذرات تشکیل‌دهنده ابرها نیز بسیار بزرگ‌تر از حد انتظار هستند؛ موضوعی که می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار جو سیارات غول‌پیکر در اختیار دانشمندان قرار دهد.

تغییر نگاه دانشمندان به شکل‌گیری سیارات

عبور از لایه‌های ابری این سیاره به پژوهشگران اجازه داد ترکیب شیمیایی واقعی جو آن را نیز بررسی کنند. نتایج نشان می‌دهد میزان کربن موجود در جو WASP-94A b با برآوردهای قبلی تفاوت دارد؛ یافته‌ای که ممکن است برخی نظریه‌های مربوط به چگونگی شکل‌گیری سیارات گازی را بازنگری کند.

دانشمندان معتقدند این دستاورد نشان می‌دهد تلسکوپ فضایی جیمز وب با فناوری‌های پیشرفته خود می‌تواند حتی از پشت متراکم‌ترین لایه‌های ابری نیز اطلاعات ارزشمندی درباره سیارات دوردست به دست آورد و فصل تازه‌ای را در مطالعه جهان‌های فراخورشیدی رقم بزند.