میزان ایمن ویتامین B6 چیست؟ نکاتی درباره مکمل موجود در نوشیدنی های انرژیزا
رکنا: با افزایش آگاهیها درباره عوارض نادر اما بالقوه جدی مصرف دوزهای بالای ویتامین B6، این ماده مغذی که در انواع مکملهای غذایی، نوشیدنیهای الکترولیتی و غذاهای غنیشده محبوب شده است، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش رکنا به نقل از گاردین، ویتامین B6 یا پیریدوکسین، مادهای حیاتی برای عملکردهای متعدد بدن از جمله سلامت اعصاب، متابولیسم پروتئین و تنظیم قند خون است. از آنجا که ویتامین B6 برای رشد مغز نیز اهمیت دارد، در دوران بارداری و شیرخواری ضروری است. این ویتامین اغلب به عنوان عاملی برای افزایش انرژی و کاهش استرس تبلیغ میشود.
ویتامین B6 به طور طبیعی در بسیاری از غذاها یافت میشود و به تعدادی از محصولات آماده مصرف، به ویژه غلات، افزوده میشود. بیشتر مولتیویتامینها حاوی B6 هستند.
برخی نوشیدنیهای انرژیزا نیز از این ویتامین به عنوان جایگزینی برای کافئین استفاده میکنند. جیمی آلن، استاد داروسازی و سمشناسی دانشگاه ایالتی میشیگان، میگوید: «بسیاری از افراد ممکن است از تعداد مکانهایی که ویتامینهای گروه B در آنها یافت میشوند، شگفتزده شوند.»
بروز مسمومیت با B6 نادر است، اما موارد آن رو به افزایش است. در دوزهای بالا، B6 میتواند در بافتهای بدن تجمع کند و موجب آسیب عصبی شود، به گفته نورولوژیست دکتر نورمن لاتوف، مدیر مرکز کلینیک و تحقیقات نوروپاتی محیطی در ویِل کورنل مدیسین نیویورک.
در نوامبر گذشته، موارد مشکوک به مسمومیت با ویتامین B6 موجب شد دولت استرالیا محدودیتهای جدیدی برای مکملهای حاوی دوزهای بالای این ماده وضع کند. از اواسط سال ۲۰۲۷، محصولات حاوی بیش از ۵۰ میلیگرم در هر دوز روزانه پشت پیشخوان داروخانهها عرضه خواهند شد و محصولات بیش از ۲۰۰ میلیگرم نیز نیازمند نسخه پزشک هستند.
با این حال، محبوبیت محصولات حاوی ویتامین B6 همچنان در حال افزایش است. سهم بازار جهانی این محصولات تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۷۱۲ میلیون دلار خواهد رسید و نرخ رشد مرکب سالانه ۵.۸ درصد از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰ پیشبینی شده است.
طبق گزارشهای National Poison Data System، در سال ۲۰۲۴، ۴۳۹ مورد تماس با ویتامین B6 ثبت شده که هیچ یک مرگبار نبوده است؛ این تعداد در سال ۲۰۱۹ برابر ۳۶۹ و در سال ۲۰۱۴ برابر ۳۱۱ مورد بود.
جوآن اسلاوین، متخصص تغذیه و استاد علوم غذایی و تغذیه دانشگاه مینهسوتا، گفت بسیاری از افراد تصور میکنند ویتامینهای محلول در آب، از جمله B6، بیضرر هستند. برخلاف ویتامینهای محلول در چربی که در کبد، عضلات و بافت چربی ذخیره میشوند، ویتامینهای محلول در آب از طریق ادرار دفع میشوند و بنابراین باید بهطور منظم مصرف شوند.
اسلاوین افزود: «مردم باید درک کنند که ویتامینها بیاثر نیستند — آنها مواد شیمیایی هستند. نیازی به زیادهروی در مصرف آنها نیست.»
سمشناسی B6 ممکن است کمتر گزارش شود زیرا علائم آن به تدریج ظاهر میشوند و مصرفکنندگان ممکن است از دریافت بیش از حد آن آگاه نباشند. دکتر لاتوف تخمین میزند که ۵ تا ۱۰ درصد بیماران مبتلا به نوروپاتی در مرکز ویِل کورنل دارای سطح بالای B6 هستند.
نشانههای اولیه شامل بیحسی گهگاهی در انگشتان پا است که ممکن است نادیده گرفته شود، و سپس حس حرارت، سرما، سوزش یا سوزنسوزن شدن که از پا شروع شده و میتواند به ساق پا و بالاتر منتقل شود. سایر علائم ممکن است شامل درد عصبی، بیحسی، عدم تعادل، ضعف عضلانی و تغییرات فشار خون، همچنین خستگی، سوزش معده و تهوع باشد.
یک آزمایش خون میتواند نشان دهد که سطح B6 بیش از حد است یا خیر.
جیمی آلن گفت: «حاشیه ایمنی نسبتاً بالایی برای B6 وجود دارد، به این معنی که میتوان مقدار قابل توجهی بیش از دوز توصیهشده مصرف کرد و هنوز مشکل جدی ایجاد نمیشود. اما هر چیزی در دوز بالا میتواند عوارض منفی داشته باشد — حتی آب.»
نمونهای از مسمومیت با B6
بلِیر هادی، ساکن کلرادو، در سال ۲۰۲۴ از کالیفرنیا به این ایالت نقل مکان کرد. او گفت همه به او توصیه میکردند که هیدراته بماند، بخشی به دلیل اینکه کمآبی میتواند اثرات بیماری ارتفاع را تشدید کند.
هادی، که اکنون ۳۶ ساله است، از دسامبر آن سال شروع به مصرف یک نوشیدنی مخلوط الکترولیت روزانه کرد، مطابق دستور، یک بسته را با ۱۶ اونس آب مخلوط میکرد. برچسب محصول نشان میداد که هر بسته حاوی ۱.۹۳ میلیگرم ویتامین B6 است که معادل ۱۱۰٪ نیاز روزانه توصیهشده است.
هادی گفت که بلافاصله علائم غیرقابل توضیحی مانند سرگیجه، تپش قلب و ترشح آدرنالین را تجربه کرد و بدون آگاهی از ارتباط احتمالی، به مصرف ادامه داد. تا ژانویه ۲۰۲۵، او همچنین علائم شبه آلرژی فصلی داشت و به زودی دچار مشکلات خواب شد. در مارس، پس از مصرف جگر مرغ برای اولین بار، که منبع غنی B6 است، با مشکوک به آنافیلاکسی و مشکلات قلبی در بیمارستان بستری شد.
پس از ترخیص، هادی به نوروپاتی محیطی و وزوز گوش مبتلا شد. او میگوید: «من بارها و بارها به پزشک مراجعه میکردم و میگفتم چیزی واقعاً اشتباه است.»
در ماه مه، هادی از پزشک خود خواست تا آزمایش خون انجام دهد. یک پرستار از مطب با او تماس گرفت و گفت: «سطح ویتامین B6 شما بیش از دو برابر حد بالای مجاز است. هر چیزی که مصرف میکنید و حاوی B6 است، باید قطع شود.»
میزان ایمن مصرف B6
نیاز روزانه توصیهشده B6 برای بزرگسالان جوان ۱.۳ میلیگرم، برای زنان بالای ۵۰ سال ۱.۵ میلیگرم و برای مردان مسن ۱.۷ میلیگرم است.
غذاهای غنی از B6 شامل مرغ، ماهی، جگر گاو و سایر گوشتهای اندامی، سیبزمینی و سبزیجات نشاستهای، و میوههای غیرسیتروسی هستند. بیشتر افراد با رژیم غذایی خود مقدار کافی دریافت میکنند.
محدودیت بالای مصرف B6 در آمریکا برای بزرگسالان ۱۰۰ میلیگرم است. برای مثال، سازمان ایمنی غذایی اروپا حداکثر ۱۲ میلیگرم در روز را تعیین کرده و در استرالیا این حد ۵۰ میلیگرم است.
شورای تغذیه مسئولانه، انجمنی تجاری برای تولیدکنندگان مکمل، حد بالای مصرف ۱۰۰ میلیگرم در روز را پیشنهاد داده است که برای جمعیت سالم قابل مصرف است. افراد با شرایط خاص ممکن است به میزان کمتر یا بیشتری نیاز داشته باشند.
هادی مسمومیت خود را ناشی از مصرف نوشیدنی الکترولیت میداند و به گفته او، رژیم غذایی و سایر مکملها دخالتی نداشتهاند. او همچنان در حال بهبودی است و با وجود برخی باقیماندههای وزوز گوش، تحت فیزیوتراپی برای مشکلات عصبی است.
ارسال نظر