همه چیز درباره کلسترول در کودکان

به گزارش رکنا، کلسترول بالا فقط یک نگرانی برای بزرگسالان نیست. کودکان و نوجوانان نیز می‌توانند سطوح کلسترول بالایی داشته باشند که اغلب به دلایل ژنتیکی است. ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی کودک و تشویق آن‌ها به حرکت بیشتر می‌تواند به حفظ سطوح سالم کلسترول کمک کند. اما برخی از کودکان نیز نیاز به دارو دارند تا کلسترول خود را به سطحی ایمن کاهش دهند.

کلسترول بالا در کودکان زمانی رخ می‌دهد که سطح کلسترول کودک شما از حد نرمال بالاتر باشد. همچنین ممکن است کودکان و نوجوانان سطوح بالایی از تری‌گلیسریدها داشته باشند.

کلسترول و تری‌گلیسریدها چربی‌هایی (لیپیدهایی) هستند که در خون ما جریان دارند. ما به برخی از این لیپیدها برای پشتیبانی از نیازهای بدن‌مان نیاز داریم، اما سطوح بالاتر از حد نرمال می‌تواند منجر به مشکلات سلامتی شود.

پس چگونه می‌توان فهمید که آیا کودک شما کلسترول بالا یا تری‌گلیسرید بالا دارد؟ پزشکان یک آزمایش خون انجام می‌دهند تا سطوح لیپیدها را بررسی کنند. مقادیر نرمال یا غیرنرمال بسته به سن کودک متفاوت است. به عنوان مثال، سطوح کلسترول نرمال در بزرگسالان کمی با سطوح نرمال در کودکان متفاوت است.

جدول زیر سطوح نرمال، مرزی و غیرنرمال لیپیدها برای کودکان را نشان می‌دهد. توجه داشته باشید که کلسترول HDL ("کلسترول خوب") تنها عددی است که وقتی خیلی پایین باشد، غیرنرمال تلقی می‌شود.

سطوح نرمال، مرزی و غیرنرمال لیپیدها برای کودکان

نوع لیپید

سطح نرمال

سطح مرزی

سطح غیرنرمال

کلسترول کل

کمتر از ۱۷۰ mg/dL

۱۷۰ تا ۱۹۹ mg/dL

۲۰۰ mg/dL یا بیشتر

تری‌گلیسریدها (برای کودکان زیر ۱۰ سال)

کمتر از ۷۵ mg/dL

۷۵ تا ۹۹ mg/dL

۱۰۰ mg/dL یا بیشتر

تری‌گلیسریدها (برای کودکان ۱۰ تا ۱۹ سال)

کمتر از ۹۰ mg/dL

۹۰ تا ۱۲۹ mg/dL

۱۳۰ mg/dL یا بیشتر

کلسترول HDL

بیشتر از ۴۵ mg/dL

۴۰ تا ۴۵ mg/dL

کمتر از ۴۰ mg/dL

کلسترول LDL

کمتر از ۱۱۰ mg/dL

۱۱۰ تا ۱۲۹ mg/dL

۱۳۰ mg/dL یا بیشتر

این جدول به وضوح سطوح مختلف کلسترول و تری‌گلیسریدها را برای گروه‌های سنی مختلف نشان می‌دهد. در اینجا کلسترول HDL (کلسترول خوب) تنها زمانی غیرنرمال در نظر گرفته می‌شود که سطح آن کمتر از ۴۰ mg/dL باشد. در عوض، برای سایر انواع لیپیدها، سطوح بالاتر از حد نرمال، غیرنرمال و خطرناک محسوب می‌شوند.

علائم کلسترول بالا در کودکان

معمولاً کودک شما علائم واضحی از کلسترول بالا نخواهد داشت. اما در صورت بالا بودن شدید سطح کلسترول، به‌ویژه در مواردی که علت ژنتیکی دارند، ممکن است کودک شما با مشکلات زیر روبه‌رو شود:

پلاک‌های مومی و چرب بر روی پوست (زانتوما)

برآمدگی زرد روی یا نزدیک پلک (زانتلاسما)

حلقه‌های سفید یا خاکی رنگ در اطراف لبه‌های چشم (آرکوس قرنیه)

چرا کلسترول کودک بالا می‌رود؟

عوامل زیادی بر سطح کلسترول کودک شما تاثیر می‌گذارند که شامل موارد زیر هستند:

رژیم غذایی: نوع و میزان غذایی که کودک می‌خورد.

میزان فعالیت بدنی: میزان تحرک کودک در طول روز.

شرایط پزشکی: مشکلاتی مانند چاقی، دیابت و سندرم نفروتیک.

داروهای مصرفی: برخی داروها می‌توانند بر سطح کلسترول تاثیر بگذارند.

ژن‌های وراثتی: ژن‌هایی که از والدین به ارث می‌برند.

کودکان با کلسترول بالا معمولاً والدین زیستی دارند که سابقه کلسترول بالا دارند یا به داروهایی برای کنترل سطح کلسترول خود نیاز دارند.

علل ژنتیکی کلسترول بالا در کودکان

ژنتیک نقش مهمی در ایجاد کلسترول بالا در کودکان دارد. در اینجا به بررسی چگونگی عملکرد این فرآیند می‌پردازیم.

هایپرکلسترولمی خانوادگی در کودکان

یک بیماری ژنتیکی به نام هایپرکلسترولمی خانوادگی (FH) باعث می‌شود که کودکان از بدو تولد دارای کلسترول LDL بالا ("کلسترول بد") باشند. این بیماری معمولاً یک بیماری غالب است، به این معنی که تنها یک ژن غیرطبیعی از یکی از والدین کافی است تا این بیماری را به کودک منتقل کند.

اگر سطح LDL کودک شما ۱۶۰ mg/dL یا بالاتر باشد و علل دیگری برای آن وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است این وضعیت را مشکوک به FH بداند. در کودکانی که والدین آن‌ها دارای FH هستند، حتی سطح LDL بالای ۱۳۰ mg/dL نیز نگران‌کننده است.

علل پلی‌ژنتیک

FH تنها علت ژنتیکی کلسترول بالا در کودکان نیست. اگر کلسترول بالا در کودک شما دارای علل پلی‌ژنتیک باشد، این بدان معناست که کودک چندین ژن از هر دو والدین به ارث برده است که باعث افزایش LDL می‌شود. سطح LDL این کودکان ممکن است به مرور زمان افزایش یابد، اما تا اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی بسیار بالا نباشد.

این عوامل ژنتیکی می‌توانند خطر بیماری‌های قلبی را افزایش دهند، اما این خطر کمتر از داشتن FH در سنین پایین است. کودکان مبتلا به FH معمولاً زودتر از کودکانی که علت پلی‌ژنتیک دارند، نیاز به دارو دارند.

لیپوپروتئین (a)

لیپوپروتئین (a) نوع خاصی از کلسترول است که والدین می‌توانند آن را به فرزندان خود منتقل کنند. سطوح بالای لیپوپروتئین (a) خطر ابتلا به بیماری‌های شریان کرونر را افزایش می‌دهد و می‌تواند با موارد نادر سکته مغزی در دوران کودکی مرتبط باشد.

پزشک کودک شما ممکن است آزمایش خون برای بررسی سطح لیپوپروتئین (a) را توصیه کند اگر کودک شما یکی از عوامل خطر زیر را داشته باشد:

. تشخیص هایپرکلسترولمی خانوادگی

. سابقه سکته مغزی ایسکمیک بدون علت مشخص

. والدین زیستی با سطح بالای لیپوپروتئین (a)

. یک بستگان درجه اول (والد یا خواهر/برادر) که دچار حمله قلبی زودهنگام شده است

چرا تری‌گلیسریدهای کودک بالا می‌رود؟

علل شایع تری‌گلیسرید بالا در کودکان شامل موارد زیر هستند:

چاقی

دیابت

برخی داروها

همچنین علل ژنتیکی نیز می‌توانند باعث افزایش تری‌گلیسریدها شوند، اما این نسبت به هایپرکلسترولمی خانوادگی (FH) کمتر شایع است. اگر سطح تری‌گلیسرید کودک شما در حالت ناشتا ۵۰۰ mg/dL یا بالاتر باشد و علل دیگری برای آن وجود نداشته باشد، پزشکان ممکن است به علت ژنتیکی شک کنند.

عوارض احتمالی کلسترول بالا در کودکان

کودکانی که دارای کلسترول بالا (کلسترول LDL) هستند، ممکن است با گذشت زمان به مشکلات سلامتی دچار شوند. این مشکلات شامل تجمع پلاک (آتروما) در رگ‌ها و مسدود شدن جریان خون به قلب، مغز یا پاها است. این شرایط معمولاً به صورت زیر شناخته می‌شوند:

حمله قلبی

سکته مغزی

بیماری شریان محیطی

عوارض احتمالی تری‌گلیسرید بالا در کودکان

سطوح بالای تری‌گلیسرید می‌تواند منجر به التهاب پانکراس (پانکراتیت) در کودک شما شود. در طولانی‌مدت، تری‌گلیسرید بالا ممکن است کمی به تشکیل پلاک در شریان‌های کودک کمک کند، اما این نقش به‌مراتب کمتر از کلسترول LDL است.

چگونه پزشکان کلسترول بالا در کودکان را تشخیص می‌دهند؟

پزشکان می‌توانند با یک آزمایش خون ساده سطح کلسترول را در کودکان مدرسه‌ای بررسی کنند. در برخی موارد، کودک باید ناشتا باشد (حداقل ۱۲ ساعت چیزی نخورد یا ننوشد) قبل از اینکه آزمایش خون انجام شود. حتماً از پزشک خود بپرسید که آیا این کار ضروری است یا نه.

انجام این آزمایش به‌ویژه در صورتی که سابقه قوی خانوادگی بیماری‌های قلبی وجود داشته باشد یا یکی از والدین کلسترول بالا داشته باشد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نتایج آزمایش خون نشان می‌دهند که آیا سطح کلسترول یا تری‌گلیسرید کودک شما بالاتر از حد نرمال است یا خیر.

چگونه کلسترول بالا در کودکان درمان می‌شود؟

اولین قدم در مدیریت کلسترول بالا، تغییرات در رژیم غذایی و میزان فعالیت بدنی کودک شما است. پزشک کودک شما راهنمایی‌هایی در این زمینه به شما خواهد داد. اگر این تغییرات کافی نباشد و نتواند سطح کلسترول کودک را به حد ایمن کاهش دهد، پزشک ممکن است دارو را توصیه کند (برای کودکان ۸ سال به بالا).

آیا کودک من نیاز به دارو دارد؟

ممکن است. پزشکان طبق راهنمایی‌های متخصصان موسسه ملی قلب، ریه و خون (National Heart, Lung and Blood Institute) و انجمن قلب آمریکا (American Heart Association) تصمیم می‌گیرند که چه زمانی دارو تجویز کنند. در اینجا شرایطی که پزشکان ممکن است دارو برای کودک شما توصیه کنند، آمده است:

LDL بالاتر از ۱۹۰ mg/dL در صورتی که:

کودک شما هیچ‌گونه عامل خطر دیگری برای بیماری‌های قلبی ندارد.

LDL بالای ۱۶۰ mg/dL در صورتی که حداقل یکی از شرایط زیر وجود داشته باشد:

کودک شما عوامل خطر بیماری‌های قلبی را دارد.

یکی از والدین سابقه حمله قلبی زودهنگام یا پلاک در شریان‌های قلبی دارد.

تغییرات در رژیم غذایی و فعالیت بدنی پس از شش ماه به هدف‌گذاری سطح کلسترول نرسیده باشد.

LDL بالاتر از ۱۳۰ mg/dL در صورتی که حداقل یکی از شرایط زیر وجود داشته باشد:

یکی از والدین به هایپرکلسترولمی خانوادگی (FH) مبتلا باشد.

کودک شما عوامل خطر بیماری‌های قلبی مانند چاقی، فشار خون بالا، سیگار کشیدن، سطح پایین HDL، سابقه بیماری کاوازاکی، بیماری کلیوی، پیوند اعضای بدن، آرتریت روماتوئید کودکان، لوپوس یا HIV را داشته باشد.

LDL بالاتر از ۱۰۰ mg/dL در صورتی که حداقل یکی از شرایط زیر وجود داشته باشد:

کودک شما دیابت نوع ۱ یا ۲ داشته باشد.

کودک شما به بیماری کاوازاکی مبتلا شده باشد که منجر به بزرگ شدن شریان‌های کرونری (آنوریسم) شده باشد.

کدام داروها برای درمان کلسترول بالا در کودکان استفاده می‌شوند؟

برای کودکان با سطوح بالای LDL، استاتین‌ها داروی اول درمان هستند. این داروها شامل موارد زیر می‌شوند:

آتورواستاتین

روسوواستاتین

سیمواستاتین

استاتین‌ها با روش‌های زیر سطح LDL کودک شما را کاهش می‌دهند:

جلوگیری از تولید کلسترول توسط کبد

کمک به بدن برای جذب کلسترول اضافی از خون تا بدن بتواند به‌طور صحیح از آن استفاده کند.

ازتیمایب داروی دوم برای کاهش سطح LDL است. این دارو با مسدود کردن جذب کلسترول در روده کودک شما، از رسیدن آن به جریان خون جلوگیری می‌کند.

درمان لیپوپروتئین (a) بالا

رژیم غذایی به اندازه LDL، بر سطح لیپوپروتئین (a) تأثیر ندارد. در حال حاضر دارویی برای درمان مشخص لیپوپروتئین (a) بالا وجود ندارد، اما آزمایشات دارویی در حال انجام است. اگر سطح لیپوپروتئین (a) کودک شما بالا باشد، پزشک ممکن است توصیه کند که بر کاهش سایر عوامل خطر بیماری شریان کرونری تمرکز کنید، مانند:

مصرف غذاهای سالم برای قلب

فعالیت بدنی کافی

درمان سایر سطوح کلسترول با دارو

اجتناب از سیگار کشیدن

درمان تری‌گلیسرید بالا

پزشک کودک شما ممکن است توصیه کند:

تغییرات در رژیم غذایی و فعالیت بدنی کودک

مصرف مکمل‌های روغن ماهی (تا ۴۰۰۰ میلی‌گرم در روز)

سایر داروها (در موارد خاص برای درمان سطوح شدید تری‌گلیسرید بالا در کودکان)

آیا کلسترول بالا در کودکان قابل بازگشت است؟

بله، درمان می‌تواند به کاهش سطح کلسترول کودک شما به سطوح ایمن‌تر کمک کند و در نتیجه خطر عوارض جدی در آینده را کاهش دهد. پزشک کودک شما می‌تواند دقیق‌ترین اطلاعات را در مورد سطح هدف کلسترول کودک شما و چگونگی دستیابی به آن ارائه دهد.

شما می‌توانید با تشویق کودک خود به انجام کارهای زیر، به کاهش سطح کلسترول او کمک کنید:

خوردن غذاهای کم‌چرب: مجموع چربی مصرفی کودک شما باید کمتر از ۳۰% از کل کالری روزانه‌اش باشد. یک متخصص تغذیه می‌تواند به شما کمک کند تا این مقدار را محاسبه کرده و برنامه‌های غذایی تهیه کند.

پرهیز از چربی‌های ترانس و محدود کردن چربی‌های اشباع‌شده: چربی‌های اشباع‌شده معمولاً در دمای اتاق جامد هستند و از چربی‌های حیوانی، روغن نارگیل و روغن پالم به دست می‌آیند. چربی‌های اشباع‌شده باید کمتر از ۱۰% از کالری کل کودک باشند. به جای آن، چربی‌های غیراشباع مانند روغن زیتون و روغن دانه کتان را انتخاب کنید.

محدود کردن مصرف کلسترول غذایی: کودک شما باید کمتر از ۳۰۰ میلی‌گرم کلسترول در روز مصرف کند.

پرهیز از محصولات لبنی پرچرب: کودکان ۱۲ تا ۲۴ ماه باید شیر کامل مصرف کنند. کودکان بالای ۲۴ ماه باید شیر بدون چربی مصرف کنند.

خوردن فیبر کافی: مصرف غذای با فیبر بالا را تشویق کنید. غذاهایی با فیبر بالا شامل سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات، دانه‌ها و غلات کامل هستند.

فعالیت بدنی منظم: حداقل ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط مانند دوچرخه‌سواری، دویدن، پیاده‌روی و شنا می‌توانند به افزایش سطح HDL و کاهش خطر بیماری‌های قلبی در کودک شما کمک کنند.

حفظ وزن سالم: کودکان چاق یا دارای اضافه وزن ۴۲ درصد بیشتر در معرض خطر بیماری قلبی هستند. با پزشک کودک خود برای حفظ وزن سالم متناسب با سن و قد او همکاری کنید.

کاهش زمان قرارگیری در معرض صفحات نمایش: کاهش زمانی که کودک شما در مقابل تبلت، گوشی هوشمند، تلویزیون یا دیگر دستگاه‌ها می‌گذراند، روش خوبی برای حمایت از سبک زندگی فعال است. زمان صفحه نمایش را به کمتر از ۲ ساعت در روز محدود کنید و دسترسی به آن‌ها را شب‌ها محدود کنید.