انفجار ابرنفتکش در تنگه هرمز/ چرا یک حادثه دریایی می تواند اضطراب جنگ را به خانه های مردم بکشاند؟/ تحلیل روانشناسی اخبار ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، نیروی دریایی سپاه پاسداران روز شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد یک ابرنفتکش حامل بیش از دو میلیون بشکه نفت خام هنگام تلاش برای عبور از مسیر غیرمجاز در تنگه هرمز، بر اثر برخورد با مین دریایی دچار انفجار و آتش سوزی شدید شده است.

چرا خطر دوردست نزدیک احساس می شود؟

پل اسلوویک، روانشناس و پژوهشگر ادراک خطر، نشان داده است انسان ها تهدیدها را صرفا با محاسبه احتمال وقوع ارزیابی نمی کنند. شدت پیامدهای احتمالی، ناشناخته بودن خطر و میزان کنترلی که فرد احساس می کند نیز اهمیت دارند. وقتی مخاطب عبارت انفجار ابرنفتکش را می شنود، ممکن است پیش از آگاهی از جزئیات، پیامدهای گسترده تری را تصور کند. این واکنش به ویژه در شرایطی که اخبار تنش نظامی تکرار می شوند، قابل درک است؛ اما احساس خطر لزوما نشان دهنده احتمال واقعی گسترش بحران نیست.

ترس از اتفاق بعدی

ریچارد لازاروس، روانشناس و متخصص پژوهش درباره استرس، توضیح داده است که فشار روانی به ارزیابی فرد از تهدید و منابع مقابله ای او وابسته است. در چنین حوادثی، نگرانی ممکن است فقط درباره انفجار رخ داده نباشد. بعضی افراد بلافاصله می پرسند آیا حادثه دیگری اتفاق می افتد، قیمت کالاها تغییر می کند یا تنش نظامی افزایش می یابد؟

این پرسش ها می توانند اضطراب انتظاری ایجاد کنند؛ حالتی که در آن ذهن بجای مواجهه با وضعیت فعلی، مدام سناریوهای آینده را مرور می کند. البته واکنش افراد یکسان نیست و نمی توان از انتشار یک خبر، افزایش قطعی اختلالات روانی را نتیجه گرفت.

از نفتکش تا سفره خانواده، زنجیره نگرانی اقتصادی

پژوهش ها نشان داده است زیان های احتمالی می توانند در قضاوت انسان وزن روانی زیادی داشته باشند. برای خانواده ای که پیش از این نگران هزینه های زندگی بوده، خبر اختلال احتمالی در مسیر انتقال انرژی ممکن است با ترس از افزایش قیمت ها همراه شود. حتی پیش از وقوع تغییر اقتصادی مشخص، انتظار زیان می تواند بر تصمیم های خرید و پس انداز تاثیر بگذارد. با این حال، نباید میان یک حادثه دریایی و گرانی قطعی کالاها رابطه مستقیم و اثبات نشده برقرار کرد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

زیرا اخبار جنگ و امنیت فقط اطلاعات سیاسی منتقل نمی کنند؛ ممکن است بر احساس کنترل، پیش بینی پذیری آینده و آرامش خانواده ها نیز اثر بگذارند. پرداختن علمی به این موضوع به معنای بزرگ نمایی خطر نیست. هدف، شناخت سازوکارهایی است که باعث می شوند برخی مخاطبان از یک خبر مشخص به مجموعه ای از نگرانی های گسترده برسند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

اطلاع رسانی دقیق درباره وضعیت حادثه، خدمه و پیامدهای احتمالی آن اهمیت دارد. انتشار اطلاعات تاییدشده و اصلاح سریع شایعات می تواند از گسترش برداشت های نادرست جلوگیری کند. رسانه ها نیز باید میان وقوع حادثه، ادعاهای طرف های درگیر و پیش بینی پیامدهای اقتصادی تمایز بگذارند.

راهکار برای خانواده ها

بهتر است اخبار حادثه از منابع معتبر پیگیری شود و از تماشای مکرر تصاویر انفجار پرهیز شود. والدین نباید نگرانی های تاییدنشده درباره جنگ یا آینده اقتصادی را به عنوان واقعیت قطعی به کودکان منتقل کنند. گفت و گو درباره نگرانی ها، حفظ برنامه روزمره و تمرکز بر تصمیم های عملی می تواند از شدت فشار روانی بکاهد.

تلنگر روانشناختی

گاهی انفجار در نقطه ای دور اتفاق می افتد، اما موج نگرانی آن به خانه هایی می رسد که هیچ صدایی از حادثه نشنیده اند. آنچه ذهن را فرسوده می کند، همیشه خود خطر نیست؛ گاهی آینده نامعلومی است که پس از شنیدن خبر تصور می کنیم.