تحلیل روانشناسی خبر ترند / دانشگاه ها اضطراب دانشجویان را شناسایی می کنند؛ اما چه کسی مسئول درمان و حمایت پس از غربالگری است؟

شناسایی مشکل تا چه اندازه به بهبود سلامت روان منجر می شود؟ همزمان با گسترش برنامه غربالگری به همه دانشجویان در سال تحصیلی ۱۴۰۵ تا ۱۴۰۶، ضرورت توجه به کیفیت خدمات، محرمانگی اطلاعات و شرایط واقعی زندگی دانشجویی بیش از گذشته مطرح شده است.

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، خبرگزاری تسنیم در گزارشی به نقل از مسئولان حوزه دانشجویی از افزایش نشانه های اضطراب، افسردگی و استرس طی یک سال و نیم اخیر خبر داده است. حمیدرضا حسن آبادی، مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان، فشارهای اقتصادی، جنگ و بحران های اجتماعی را از جمله شرایط اثرگذار بر سلامت روان جامعه و دانشجویان عنوان کرده است.

بر اساس این گزارش، برنامه غربالگری سلامت روان در سال تحصیلی جدید از دانشجویان ورودی به همه دانشجویان گسترش یافته، اما نتایج نهایی هنوز منتشر نشده است بنابراین نمی توان درصد دقیقی از دانشجویان مبتلا به اختلال روانی اعلام کرد. افزایش نشانه های گزارش شده نیز به تنهایی معادل افزایش تشخیص های بالینی نیست.

غربالگری؛ شناسایی مشکل با درمان تفاوت دارد

دیوید گلدبرگ، روانپزشک و از پژوهشگران شناخته شده سنجش مشکلات روانشناختی، در توسعه ابزارهای غربالگری سلامت روان نقش داشته است. هدف چنین ابزارهایی شناسایی افرادی است که ممکن است به بررسی دقیق تر نیاز داشته باشند، نه صدور تشخیص قطعی برای همه پاسخ دهندگان.

اگر دانشجویی در پرسشنامه نمره بالایی کسب کند، این نتیجه باید در صورت لزوم با ارزیابی حرفه ای و مسیر حمایتی مناسب دنبال شود. غربالگری بدون امکان پیگیری می تواند انتظاری ایجاد کند که دانشگاه توان پاسخگویی به آن را ندارد.

استرس تحصیلی فقط در ذهن دانشجو نیست؟

ریچارد لازاروس، روانشناس و متخصص پژوهش درباره استرس، همراه با سوزان فولکمن، روانشناس و پژوهشگر حوزه مقابله با فشار روانی، توضیح داده اند تجربه استرس به ارزیابی فرد از شرایط و منابع مقابله ای او وابسته است.

دانشجویی که همزمان با فشار امتحان، هزینه خوابگاه، نگرانی شغلی و مشکلات خانوادگی مواجه است، ممکن است منابع کافی برای مدیریت همه این فشارها نداشته باشد. در چنین شرایطی، آموزش مهارت آرام سازی مفید است، اما نمی تواند جای اصلاح مشکلات رفاهی و آموزشی را بگیرد.

دانشگاه فقط محل برگزاری کلاس نیست

روی بامیستر و مارک لیری، روانشناسان اجتماعی، در پژوهش های خود بر اهمیت نیاز انسان به تعلق و روابط پایدار تاکید کرده اند. محیط دانشگاه می تواند یکی از منابع مهم ارتباط اجتماعی برای جوانان باشد. وقتی آموزش حضوری مختل می شود یا دانشجو فرصت ارتباط با همسالان و استادان را از دست می دهد، ممکن است احساس انزوا افزایش پیدا کند. البته تجربه دانشجویان یکسان نیست و برخی افراد از انعطاف آموزش مجازی سود می برند. مسئله اصلی فراهم کردن امکان ارتباط و حمایت متناسب با نیازهای متفاوت دانشجویان است.

چرا بعضی دانشجویان از مراجعه می ترسند؟

اعتماد به خدمات روانشناختی تا حد زیادی به اطمینان از محرمانگی اطلاعات وابسته است. دانشجویی که نگران تاثیر مراجعه به مشاور بر وضعیت تحصیلی یا نگاه اطرافیان است، ممکن است از درخواست کمک خودداری کند.

دانشگاه باید روشن کند اطلاعات غربالگری چگونه نگهداری می شوند، چه افرادی به آنها دسترسی دارند و در چه شرایطی ارجاع تخصصی انجام می شود. محرمانگی حرفه ای البته محدودیت های قانونی و ایمنی مشخصی دارد که باید از ابتدا برای دانشجو توضیح داده شود.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

زیرا سلامت روان دانشجویان تنها مسئولیت مرکز مشاوره نیست. کیفیت خوابگاه، تغذیه، آموزش، روابط دانشگاهی و چشم انداز آینده می توانند بر وضعیت روانی دانشجو اثر بگذارند. توجه به این عوامل به معنای نادیده گرفتن تفاوت های فردی یا ضرورت درمان تخصصی نیست، بلکه نگاه جامع تری به مسئله فراهم می کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

نتایج غربالگری باید به صورت تجمیعی و با حفظ حریم خصوصی منتشر شوند. همچنین لازم است تعداد متخصصان، زمان انتظار دریافت خدمات، ظرفیت ارجاع و کیفیت مشاوره حضوری و آنلاین ارزیابی شود. موفقیت برنامه نباید فقط با تعداد پرسشنامه های تکمیل شده سنجیده شود؛ دسترسی واقعی دانشجویان به حمایت موثر اهمیت بیشتری دارد.

راهکار برای خانواده ها

خانواده ها بهتر است تغییرات پایدار در خواب، خلق، تمرکز یا عملکرد تحصیلی دانشجو را جدی بگیرند، اما از تشخیص گذاری و سرزنش خودداری کنند. گفت و گوی بدون قضاوت، احترام به استقلال دانشجو و کمک به یافتن خدمات حرفه ای می تواند حمایت کننده باشد. در صورت بروز نشانه های شدید یا خطر آسیب به خود، دریافت کمک فوری تخصصی ضروری است.

تلنگر روانشناختی

پر کردن پرسشنامه سلامت روان شاید چند دقیقه طول بکشد، اما پاسخ دادن به نیاز دانشجویی که در آن درخواست کمک کرده، مسئولیتی بسیار بزرگ تر است. دانشگاه زمانی می تواند از سلامت روان سخن بگوید که دانشجو پس از شناسایی مشکل، در مسیر دریافت حمایت تنها نماند.