موافق‌قدیری: از بازار ۱۸ میلیارد دلاری خاورمیانه، سهم ایران زیر ۵ درصد است

 به گزارش رکنا، مجید موافق‌قدیری، رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، روز یکشنبه ۲۴ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در نشست خبری مراسم اختتامیه اینوفارم، افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت منابع آبی و خوراکی، مسائل زیست‌محیطی و بیماری‌ها را از عواملی دانست که ضرورت نوآوری و تجاری‌سازی ایده‌های فناورانه در صنعت دام، طیور و آبزیان را افزایش داده‌اند.

او گفت ایران در تولید محصولات دامی جایگاه قابل توجهی دارد، اما هنوز به بازیگری اثرگذار در حوزه فناوری و بازار منطقه تبدیل نشده است. به گفته موافق‌قدیری، اینوفارم صرفاً یک نمایشگاه نیست، بلکه بستری برای پیوند نوآوری، سرمایه و صنعت و کمک به توسعه پایدار این حوزه است.

موافق‌قدیری افزود نوآوری در صنعت دام، طیور و آبزیان باید دست‌کم در یکی از چهار حوزه بهره‌وری، ثروت‌آفرینی، امنیت غذایی یا صادرات، دستاوردی قابل اندازه‌گیری داشته باشد. کاهش مصرف نهاده و بهبود ضریب تبدیل، تبدیل دانش و فناوری به محصول و کسب‌وکار، پایداری تولید و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تأمین پروتئین، و فروش فناوری و خدمات فنی به بازارهای منطقه‌ای از جمله این شاخص‌هاست.

فاصله تولید تا بازار فناوری

رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران با اشاره به تجربه کشورهای پیشرفته در هفت دهه گذشته گفت این کشورها با استفاده از نوآوری توانسته‌اند از تعداد مشابهی دام، طیور و آبزیان، تولید بیشتری به دست آورند. او تأکید کرد افزایش تولید با مصرف نهاده بیشتر، راه‌حل پایداری برای تأمین امنیت غذایی در آینده نیست.

به گفته موافق‌قدیری، ارزش واردات محصولات دامی کشورهای خاورمیانه در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۸ میلیارد دلار بوده و سهم ایران از این بازار کمتر از پنج درصد برآورد شده است. او همچنین گفت سهم کشورهای همسایه ایران از واردات محصولات فناورانه و دانش‌بنیان در صنعت دام، طیور و آبزیان در همان سال حدود ۲.۶ میلیارد دلار بوده، در حالی که سهم ایران از این بازار نزدیک به صفر است.

او ریشه موانع نوآوری در کشور را صرفاً فناورانه ندانست و گفت مشکلات اقتصاد، مدیریت، سیاست‌گذاری و ساختارهای انگیزشی نیز در این زمینه نقش دارند. موافق‌قدیری افزود بخش خصوصی در اینوفارم بیش از دولت برای نوآوری و ارتقای فناوری هزینه کرده و این مشارکت را پشتوانه‌ای برای مطالبه‌گری از دولت دانست. به گفته او، دولت باید در کنار فعالان این حوزه باشد، نه در برابر آن‌ها.

محورهای اینوفارم و مسیر برگزاری

موافق‌قدیری تمرکز اینوفارم را بر حوزه‌هایی مانند زیست‌فناوری، خوراک هوشمند، مدیریت دقیق مزارع و اقتصاد چرخشی عنوان کرد و گفت این فناوری‌ها می‌توانند به تقویت امنیت غذایی و کاهش وابستگی به واردات کمک کنند.

فراخوان ملی مسابقه ایده‌محور اینوفارم در مرحله پیش‌رویداد، از تیر تا شهریور ۱۴۰۴ منتشر شد و ایده‌ها از طریق وب‌سایت اختصاصی اینوفارم دریافت شدند. ارزیابی آن‌ها را کمیته‌ای علمی متشکل از استادان پژوهشگاه و کارشناسان صنعت بر عهده داشت.

رویداد اصلی اینوفارم ۲۲ مهرماه ۱۴۰۴ در سالن IHIT و هم‌زمان با بیست‌وسومین نمایشگاه دام، طیور و صنایع وابسته برگزار شد. این رویداد شامل میزگردی درباره حکمرانی فناوری، نشستی درباره نیازهای فناورانه صنعت، نمایشگاه حضوری با ۱۴ غرفه و نمایشگاه مجازی تخصصی بود.

از محورهای نوآوری اینوفارم می‌توان به فناوری نانو و زیستی، اینترنت اشیا، بلاکچین، پلتفرم‌های مدیریت دیجیتال، هوش مصنوعی و داده‌کاوی، رباتیک و اتوماسیون، انرژی‌های تجدیدپذیر، فرمولاسیون، سامانه‌های تحویل و مدیریت پسماند اشاره کرد.

پیوند ایده، صنعت و سرمایه

به گفته موافق‌قدیری، پس از رویداد اصلی نیز برنامه‌هایی برای توانمندسازی تیم‌های فناور و ارتباط آن‌ها با صنعت و سرمایه‌گذاران برگزار شده است. از جمله این برنامه‌ها، نشست آموزشی «چگونه کسب‌وکاری نوآورانه بسازیم؟» در ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵ در پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی کرج و جلسات B2B و ارائه طرح‌های منتخب به سرمایه‌گذاران در روزهای ۱۷ تا ۱۹ مردادماه همان سال بوده است.

او با اشاره به ضعف کشور در تجاری‌سازی و انتقال فناوری گفت یکی از هدف‌های اینوفارم، کاهش فاصله میان دانشگاه، پژوهش، نیاز واقعی صنعت و سرمایه‌گذاران است. موافق‌قدیری همچنین هدف‌گذاری این مجموعه برای سال ۱۴۰۶ را ایجاد دست‌کم ۵۰ ارتباط مؤثر B2B میان برندگان، صنعت‌گران و سرمایه‌گذاران اعلام کرد.

او درباره شیوه تأمین مالی فناوری نیز گفت منابع دولتی باید در مراحل ابتدایی زنجیره، برای رشد و آماده‌سازی فناوری و پذیرش ریسک‌های اولیه به کار گرفته شوند و سرمایه بخش خصوصی در مراحل پایانی، برای خرید و تجاری‌سازی فناوری‌های بالغ وارد شود. به گفته او، دولت باید نقش انکوباتور رشد ایده‌ها را ایفا کند و بخش خصوصی نباید ناگزیر به سرمایه‌گذاری در پرریسک‌ترین مراحل اولیه باشد.

موافق‌قدیری افزود چنین مدلی می‌تواند ارزیابی دستاوردهای اقتصادی را دقیق‌تر و اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان را مؤثرتر کند. او در عین حال جذب سرمایه‌گذاران خارجی برای اینوفارم ۲ را از برنامه‌های پیش‌رو دانست، اما گفت شرایط کشور، نااطمینانی اقتصادی و کوتاه بودن افق سرمایه‌گذاری، تحقق این هدف را دشوار کرده است.

مطالبات از دولت و تعهدهای صنعت

موافق‌قدیری از امضای تفاهم‌نامه‌هایی با سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان غذا و کشاورزی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری خبر داد. به گفته او، در مراسم اختتامیه نیز تفاهم‌نامه‌هایی با وزارت جهاد کشاورزی، معاونت علمی و وزارت علوم، با هدف بهبود فضای کسب‌وکار شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآور، امضا خواهد شد.

او چهار تعهد بخش صنعت در این مسیر را چنین برشمرد: اعلام مسائل و چالش‌های واحدهای تولیدی، میزبانی از اجرای طرح‌های پایلوت و فراهم‌کردن داده و محیط عملیاتی برای آزمون فناوری، مشارکت در ارزیابی و خرید نخستین فناوری داخلی و پذیرش سهم صنعت در هزینه و ریسک توسعه فناوری.

مراسم اختتامیه اینوفارم قرار است روز سه‌شنبه ۲۶ آبان‌ماه ۱۴۰۵ با حضور مدیران ارشد معاونت علمی ریاست‌جمهوری، وزارت جهاد کشاورزی و سرمایه‌گذاران برگزار شود. در این مراسم، جوایز نقدی، تسهیلات تجاری‌سازی و فرصت‌های نمایشگاهی به برگزیدگان اهدا خواهد شد.

موافق‌قدیری در پایان با اشاره به اثر اقتصادی ارتقای بهره‌وری گفت برآورد اینوفارم نشان می‌دهد هر یک درصد بهبود در کارایی مصرف نهاده‌های دامی می‌تواند سالانه حدود ۶۰ تا ۱۷۰ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی مستقیم برای کشور به همراه داشته باشد. او اینوفارم را سرمایه‌گذاری بر آینده غذا و اقتصاد ایران توصیف کرد و گفت ایده‌های امروز می‌توانند به غذای فردا و ثروت ملی تبدیل شوند.