سخت گیری چینی ها در صادرات خودرو / قیمت خودروهای چینی در ایران گران تر می شود؟

به گزارش رکنا،  چین با تدوین یک دستورالعمل ۲۰ ماده‌ای، قواعد جدیدی برای فعالیت خودروسازان این کشور در بازارهای خارجی تعیین کرده است؛ اقدامی که در شرایط رشد بی‌سابقه صادرات خودرو از چین، می‌تواند مسیر عرضه خودروهای چینی در بازارهایی مانند ایران را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

این دستورالعمل که از سوی نهادهای دولتی چین تدوین شده، حوزه‌هایی مانند قیمت‌گذاری خودروهای صادراتی، مدیریت نمایندگی‌ها و توزیع‌کنندگان، بازاریابی، خدمات پس از فروش، رعایت قوانین کشورهای مقصد، مبارزه با انحصار و فساد و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها را دربرمی‌گیرد.

با این حال، برخلاف برخی برداشت‌ها، این سیاست به معنای توقف صادرات خودرو از چین نیست. هدف اصلی پکن، منظم‌کردن حضور جهانی خودروسازان چینی و جلوگیری از انتقال رقابت شدید و جنگ قیمتی بازار داخلی چین به بازارهای خارجی است.

چرا چین سراغ قانون ۲۰ ماده‌ای رفت؟

خودروسازان چینی در سال‌های اخیر با سرعتی چشمگیر وارد بازارهای جهانی شده‌اند. در حالی که بازار داخلی چین با کاهش فروش مواجه است، صادرات خودرو این کشور به رکوردهای جدیدی رسیده است.

در اوت ۲۰۲۶، صادرات خودرو چین به حدود ۸۹۴ هزار دستگاه رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷۷.۵ درصد رشد داشت. در همین مدت، فروش خودرو در بازار داخلی چین ۲۳.۷ درصد کاهش یافت و به حدود ۱.۵۵ میلیون دستگاه رسید. صادرات خودروهای برقی و پلاگین‌هیبریدی نیز رشد بسیار قابل‌توجهی را تجربه کرد.

این اختلاف، تصویری روشن از شرایط فعلی صنعت خودرو چین ارائه می‌دهد:

بازار داخلی کوچک‌تر می‌شود، اما خودروسازان چینی با سرعت بیشتری به سمت بازارهای خارجی حرکت می‌کنند.

پکن حالا نگران است که رقابت شدید و جنگ قیمتی داخل چین به بازارهای خارجی نیز منتقل شود و در نهایت به اعتبار برندهای چینی آسیب بزند یا واکنش شدید دولت‌های دیگر را به دنبال داشته باشد.

چین با کاهش شدید قیمت خودروهایش مخالف است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های دستورالعمل جدید به قیمت‌گذاری در بازارهای خارجی مربوط می‌شود.

خودروسازان چینی تشویق شده‌اند قیمت‌ها را بر اساس شرایط بازار مقصد، هزینه‌ها و عرضه و تقاضا تعیین کنند و از رقابت مخرب و تغییرات شدید و مکرر قیمت خودداری کنند. همچنین بر مدیریت صحیح شبکه نمایندگی‌ها و جلوگیری از رفتارهایی که می‌تواند بازار را مختل کند تأکید شده است.

این موضوع از این جهت اهمیت دارد که بسیاری از برندهای چینی برای ورود به بازارهای جدید، از قیمت پایین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای رقابت استفاده کرده‌اند.

اکنون پکن می‌خواهد این روند کنترل شود؛ البته این سیاست به معنای آن نیست که خودروهای چینی ناگهان گران خواهند شد یا صادرات آنها متوقف می‌شود.

تأثیر قانون چین بر بازار خودرو ایران چیست؟

اما سؤال مهم برای بازار ایران این است که آیا این سیاست می‌تواند قیمت خودروهای چینی در ایران را افزایش دهد؟

پاسخ کوتاه این است: احتمال افزایش هزینه واردات و کاهش تخفیف‌های صادراتی وجود دارد، اما افزایش مستقیم و فوری قیمت خودرو در ایران قطعی نیست.

بازار ایران سال‌هاست یکی از بازارهای مهم خودروهای چینی در منطقه محسوب می‌شود و بخش قابل‌توجهی از محصولات مونتاژی و وارداتی کشور به برندهای چینی وابسته است.

از چری و فونیکس گرفته تا BYD، جک، جیلی، ام‌جی، جک و دیگر برندهای چینی، حضور خودروسازان چینی در بازار ایران گسترده شده است.

اگر سیاست جدید پکن باعث شود خودروسازان چینی قیمت صادراتی خود را واقعی‌تر کنند یا تخفیف‌های سنگین به واردکنندگان و نمایندگی‌ها کاهش یابد، نخستین اثر آن می‌تواند در قیمت خرید خودرو از چین ظاهر شود.

۱. احتمال کاهش تخفیف‌های صادراتی

یکی از مهم‌ترین پیامدهای احتمالی برای ایران، کاهش قدرت واردکنندگان برای گرفتن تخفیف‌های سنگین از شرکت‌های چینی است.

در گذشته، خودروسازان چینی برای تصاحب بازارهای جدید می‌توانستند با قیمت‌گذاری تهاجمی و ارائه مشوق‌های مختلف، حضور خود را تثبیت کنند.

اگر دستورالعمل جدید باعث محدود شدن این رقابت قیمتی شود، حاشیه تخفیف برخی خودروهای صادراتی ممکن است کاهش پیدا کند.

در چنین شرایطی، قیمت تمام‌شده خودرو برای واردکننده ایرانی افزایش پیدا می‌کند.

۲. احتمال افزایش قیمت برخی خودروهای چینی در ایران

در صورتی که قیمت صادراتی خودروهای چینی افزایش پیدا کند، بازار ایران نیز نمی‌تواند کاملاً از این تغییر مصون بماند.

البته قیمت نهایی خودرو در ایران فقط به قیمت کارخانه چینی وابسته نیست و عواملی مانند نرخ ارز، تعرفه واردات، هزینه حمل، حقوق گمرکی، مالیات، هزینه خدمات پس از فروش و حاشیه سود واردکننده نیز در تعیین قیمت نقش دارند.

بنابراین حتی اگر قیمت خودرو در چین افزایش پیدا کند، نمی‌توان گفت همان میزان افزایش مستقیماً به قیمت بازار ایران منتقل خواهد شد.

۳. اما یک اثر مثبت هم وجود دارد؛ خدمات پس از فروش بهتر

دستورالعمل چین فقط درباره قیمت نیست.

یکی از محورهای مهم سیاست جدید، رعایت قوانین بازار مقصد و تقویت مسئولیت‌پذیری شرکت‌ها در فعالیت‌های خارجی است.

این موضوع برای بازار ایران می‌تواند اتفاق مثبتی باشد.

یکی از مشکلات همیشگی خودروهای چینی در بازار ایران، موضوع تأمین قطعات، خدمات پس از فروش، نرم‌افزار، پشتیبانی فنی و تداوم حضور برند بوده است.

اگر شرکت‌های چینی ملزم شوند حضور خارجی خود را حرفه‌ای‌تر مدیریت کنند، در بلندمدت می‌توان انتظار داشت شبکه خدمات و تأمین قطعات نیز منظم‌تر شود.

البته این اثر در ایران به نحوه اجرای قرارداد میان خودروساز چینی و شریک ایرانی نیز بستگی خواهد داشت.

آیا خودروهای چینی در ایران گران می‌شوند؟

فعلاً نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت. دستورالعمل جدید بیشتر یک چارچوب نظارتی برای فعالیت خارجی خودروسازان چینی است و هنوز نمی‌توان اثر قیمتی مشخصی برای تمام خودروهای صادراتی تعیین کرد.

از طرف دیگر، رقابت میان خودروسازان چینی همچنان بسیار شدید است و شرکت‌هایی مانند BYD و Geely به سرعت در حال گسترش بازارهای خارجی خود هستند. صادرات چین نیز همچنان با قدرت ادامه دارد.

بنابراین حتی اگر پکن با جنگ قیمتی افراطی مخالفت کند، خودروسازان همچنان انگیزه زیادی برای ارائه قیمت رقابتی در بازارهای خارجی خواهند داشت.

چین به دنبال فتح بازار جهانی خودرو است

آمارهای صادراتی نشان می‌دهد چین دیگر صرفاً یک تولیدکننده بزرگ خودرو نیست؛ این کشور به یک قدرت صادراتی جهانی در صنعت خودرو تبدیل شده است.

طبق پیش‌بینی انجمن خودروهای سواری چین، صادرات خودرو چین در سال ۲۰۲۶ می‌تواند به حدود ۱۲ میلیون دستگاه برسد و حتی ظرفیت صادرات تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۲۰ میلیون دستگاه مطرح شده است.

بنابراین دستورالعمل ۲۰ ماده‌ای را باید بخشی از یک استراتژی بزرگ‌تر دانست:

چین می‌خواهد خودروهایش را به سراسر جهان صادر کند، اما این بار با قواعدی منظم‌تر، برندهای قدرتمندتر و شبکه خدمات حرفه‌ای‌تر.

بازار ایران؛ برنده یا بازنده؟

برای بازار ایران، این تحول می‌تواند دو روی متفاوت داشته باشد. از یک طرف، کاهش جنگ قیمتی و افزایش استانداردهای خدمات پس از فروش می‌تواند به نفع مصرف‌کننده ایرانی باشد.

از طرف دیگر، کاهش تخفیف‌های صادراتی و افزایش قیمت تمام‌شده خودروهای چینی می‌تواند به افزایش قیمت برخی مدل‌ها در ایران منجر شود.

در نهایت، شدت این اثر به یک عامل مهم بستگی دارد: نحوه اجرای دستورالعمل چین و واکنش خودروسازان این کشور به آن.

اما یک واقعیت را نمی‌توان نادیده گرفت؛ در شرایطی که بازار داخلی چین تحت فشار قرار دارد و صادرات با سرعت زیادی رشد می‌کند، پکن نه‌تنها قصد عقب‌نشینی از بازار جهانی خودرو را ندارد، بلکه تلاش می‌کند صادرات خودروهای چینی را از یک رقابت قیمتی تهاجمی به یک صنعت صادراتی پایدار و بلندمدت تبدیل کند.